close
تبلیغات در اینترنت
انجام پایان نامه
سلسله قاجار در طول مدت حکومتش چند پادشاه داشت؟

وب پیک عکس بازیگران و هنرمندان

سلسله قاجار در طول مدت حکومتش چند پادشاه داشت؟
امروز شنبه 02 بهمن 1395

سلسله قاجار در طول مدت حکومتش چند پادشاه داشت؟


سلسله قاجار در طول مدت حکومتش چند پادشاه داشت؟

 

fa.wikipedia.org

قاجاریان - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

قاجار (قَجَر)، قاجاریه یا قاجاریان نام دودمانی است که از حدود سال ۱۱۷۴ تا ۱۳۰۴ بر ایران به مدت صد و سی سال فرمان راندند. بنیانگذار این سلسله آقامحمدخان است. وی تهران را به عنوان پایتخت انتخاب کرد و آخرین پادشاه قاجار، احمدشاه بود که در سال ۱۳۰۴ برکنار شد و رضاشاه پهلوی جای او را گرفت.[۵]

سردودمان قاجاریه مربوط به یکی از طایفه‌های ترک اغوز به نام ایل قاجار بود که بر اثر یورش مغول از آسیای میانه به ایران آمدند. آنان ابتدا در پیرامون ارمنستان ساکن شدند. ایل قاجار به دلیل کمک‌های بزرگی که به دربار صفوی می‌نمود، قدرت بیشتری یافت. شاه عباس بزرگ یک دسته از آنان را در استرآباد (گرگان امروزی) ساکن کرد.[نیازمند منبع]

اولین انسجام ایران به شکل امروزی در زمان قاجار روی داد و کشور مدرن ایران به صورت رسمی تشکیل شد.[۶] دوران قاجار مصادف بود با دوران استعمار و جهانگشایی امپراطوری‌های مدرن. در این دوران ایران درگیر جنگ‌های متعددی شد و سالها مقابل روس‌ها و انگلیسی‌ها مقاومت کرد. با اینکه ایران در دوران قاجار بر خلاف کشورهای منطقه هرگز مستعمره نشد ولی بخش‌هایی از خاک خود را در این جنگ‌ها به‌ویژه با روسیه از دست داد.[۷]

خاندان قاجار از خاندان‌های بزرگ ایران است. اعضای این خاندان از نوادگان پسری شاهزادگان قاجار هستند. پس از اجباری شدن نام خانوادگی و شناسنامه در دورهٔ رضاشاه، هرکدام از شاخه‌های این خانواده نامی انتخاب کردند که اغلب برگرفته از نام یا لقب شاهزاده‌ای بود که نسب خود را به او می‌رساندند. اکنون بسیاری از نوادگان قاجار در ایران، جمهوری آذربایجان، اروپا و آمریکا زندگی می‌کنند.

پیشینه ایل قاجار[ویرایش]

سردودمان قاجاریه مربوط به یکی از طایفه‌های ترک اغوز در شمال شرق ایران به نام ایل قاجار بود که بر اثر یورش مغول از آسیای میانه به ایران آمدند. آنان ابتدا در پیرامون ارمنستان ساکن شدند که شاه عباس بزرگ یک دسته از آنان را در استرآباد (گرگان امروزی) ساکن کرد و حکومت قاجاریه نیز از قاجارهای استرآباد تشکیل یافته‌است. قبیله قاجار یکی از قبایل قزلباش بود که ارتش صفوی محسوب می‌شد.[۸]پس از حمله مغول به ایران و میان‌رودان، قاجارها نیز به همراه چند طایفه ترکمان و تاتار دیگر به شام و آناتولی کوچیدند.

هنگامی که تیمور گورکانی به این ناحیه تاخت، قبایل ترک بسیاری از جمله قاجارها و دیگر کوچندگان را به بند کشید و قصد بازگرداندن آن‌ها به آسیای میانه را داشت؛ ولی آنها به خواهش خواجه علی سیاهپوش - صوفی خانقاه صفوی - آزاد شدند که این موضوع باعث شیعه شدن آنان و ارادتشان به خاندان صفوی شد. پس از آن قاجارها یکی از سازندگان سپاه قزلباش شدند.[۹]

ایل قاجار ابتدا در شمال رود ارس ساکن بود و در آن زمان به دلیل کمک‌های بزرگی که به دربار صفوی می‌نمود، قدرت بیشتری یافت و سپس شاه عباس یکم دسته‌ای از آنان را به غرب استرآباد و دشت گرگان کوچاند تا به عنوان سدی در برابر حملات پیاپی قبایل ترکمن و ازبک عمل کنند. ایل قاجار در استرآباد به دو شاخه تقسیم شدند. شاخهً بالای رود گرگان به یوخاری‌باش (بالادستی) و شاخه پایین رود گرگان به اشاقه‌باش (پایین دستی) معروف شدند. حکومت قاجاریه از ایل اشاقه‌باش تشکیل یافت.[۱۰]

تلاش برای پادشاهی[ویرایش]

پس از یورش افغانها و فروپاشی حکومت صفویه، شاه تهماسب دوم - پادشاه آواره صفوی - پس از مدتی به مازندران گریخت و فتحعلی‌خان قاجار خدمت وی را پذیرفت. فتحعلی خان قاجار سردار سپاه تهماسب دوم شد و در حقیقت تهماسب بازیچه‌ای در دست فتحعلی خان بود. اما با پیوستن نادر به سپاه تهماسب، فتحعلی خان مقام پیشینش را از دست داد و در مشهد به تحریک نادر کشته شد.

پس از فتحعلی خان، پسر دوازده ساله‌اش محمدحسن خان قاجار جای او را گرفت؛ ولی نادر شاه افشار در زمان حکومتش برای جلوگیری از به قدرت رسیدن محمدحسن خان که در هنگام قتل پدر ۱۲ سال بیش نداشت یوخاری‌باشها که ساکنین بالادست رود گرگان بودند را به حکم رانی منصوب کرد تا بدین ترتیب با ایجاد شکاف و چندگانگی میان طوایف قاجار، نگران ناآرامی‌های داخلی نگردد و اشاقه‌باش‌ها زیر نظر حکومت ایشان گردند.

پس از مرگ نادر شاه در سال ۱۱۲۶ هجری خورشیدی، طایفه قاجارهای استرآباد به سردمداری محمدحسن خان در پی به‌دست آوردن پادشاهی برآمدند. اما در نهایت از کریم خان زند شکست خوردند و محمدحسن خان به دست یکی از اعضای قبیله یوخاری‌باش کشته شد. فرزندان او از جمله آقامحمد خان و حسینقلی خان جهانسوز به عنوان گروگان در دربار زندیه نگهداری شدند. یک بار حسینقلی خان که از سوی کریم خان زند برای سرکوبی حاکم استرآباد فرستاده شده بود، در سمنان یاغی شد، ولی به دست زکی خان زند کشته شد.

پادشاهی قاجاریه[ویرایش]

پس از مرگ کریم خان، آقامحمدخان از شیراز فرار کرد و پس از جنگهای فراوان سلسله زندیه را نابود کرد و به پادشاهی رسید. آقامحمدخان موفق گردید دو قبیله اشاقه‌باش و یوخاری‌باش (به معنای ساکن ناحیه بالا رودخانه و ساکن ناحیه پایین رودخانه) را با هم متحد کند و نیروی نظامی خود را استحکام بخشد. همچنین در نبردهایی که با همسایگان انجام می دهد ، کل گرجستان امروزی را از روسیه پس گرفته و در دوره ای تفلیس جزو شهرهای ایران به شمار می رود.

در زمان این دودمان حکومتهای استانی در مناطق گوناگون سرزمین ایران با جنگ یا مصالحه از میان رفتند و جای خود را به سامانه‌ای فدرالی با تبعیت از دولت مرکزی دادند و «کشور» ایران به مفهوم مدرن برای اولین بار شکل گرفت. رنگها و ترتیب آنها در پرچم کنونی ایران از زمان این سلسله به یادگار مانده‌است.

هم‌زمان با این سلسله، ایران با دنیای غرب آشنا گردید. اولین کارخانه‌های تولید انبوه، تولید الکتریسیته، چاپخانه، تلگراف، تلفن، چراغ برق، شهرسازی مدرن، راهسازی مدرن، خط آهن، سالن اپرا (که بعداً به سالن تعزیه تغییر کاربری داد)، مدارس فنی به روش مدرن (از جمله دارالفنون که به همت امیرکبیر بنیاد گردید)، و اعزام اولین گروه‌ها از دانشجویان ایرانی به اروپا جهت تحصیل در شاخه‌های پزشکی و مهندسی در زمان این سلسله صورت پذیرفت.

بازسازی ارتش ایران با روش مشق و تجهیز آنها به جنگ‌افزار نوین اروپایی نیز از زمان فتحعلی‌شاه قاجار - در قرارداد نظامی اش با ناپلئون امپراتور فرانسه - آغاز شد.


در زمان این سلسه و بعد از کشمکش بسیار بین شاهان قاجار و آزادی خواهان، جنبش مشروطه در ایران برپا شد و سرانجام ایران دارای مجلس (پارلمان) شد و بخشی از قدرت شاه به مجلس واگذار گردید.

سلسه قاجار با کودتای ۱۲۹۹ رضا خان قدرت را از دست داد. با انحلال سلسله قاجار توسط مجلس شورای ملی در ۹ آبان ۱۳۰۴، رضا خان با نام رضا شاه پهلوی بر تخت شاهی نشست. وی پس از به سلطنت رسیدن بسیاری از وزرا و سفرای دولت قاجاریه را که غالباً از وابستگان خاندان قاجار بودند به استخدام درآورد که این ارتباط حرفه‌ای تا پایان سلطنت محمدرضا پهلوی نیز ادامه یافت.

شاهان قاجار[ویرایش]

نمودار سال‌شمار پادشاهی شاهان قاجار[ویرایش]

اعداد سال خورشیدی را نشان می‌دهند:

     (۱) آقامحمدخان ۱۱۷۳ تا ۱۱۷۶      (۲) فتحعلی‌شاه ۱۱۷۶ تا ۱۲۱۳      (۳) محمدشاه ۱۲۱۳ تا ۱۲۲۷      (۴) ناصرالدین‌شاه ۱۲۲۷ تا ۱۲۷۵      (۵) مظفرالدین‌شاه ۱۲۷۵ تا ۱۲۸۵      (۶)محمدعلی‌شاه ۱۲۸۵ تا ۱۲۸۸      (۷) احمدشاه ۱۲۸۸ تا ۱۳۰۴

تعدادی از شاهزادگان معروف قاجار[ویرایش]

  • حسینعلی میرزا فرمانفرما
  • شاهزاده محمد میرزا خزایی
  • حسام السلطنه
  • سلطان مراد میرزا حسام السلطنه
  • عباس میرزا نایب السلطنه
  • عباس میرزا ملک آرا
  • حسنعلی میرزا شجاع السلطنه
  • کامران میرزا نایب السلطنه
  • مسعود میرزا ظل السلطان
  • محمد میرزا کاشف السلطنه
  • عبدالحسین میرزا فرمانفرما
  • عبدالمجید میرزا عین الدوله
  • ملک منصور میرزا شعاع السلطنه
  • ابوالفتح میرزا سالارالدوله
  • فرهاد میرزا معتمدالدوله
  • حبیب‌الله میرزا
  • ایرج میرزا جلال الممالک

انسجام ملی[ویرایش]

به علت مشکلات روی داده در دوره افشاریه و دوره زندیه سرزمین ایران دارای ناامنی‌های داخلی (مانند ناامنی‌های جاده‌ای) بود و ارتباط با خارج از کشور از جنوب و شمال ایران کاهش یافته بود و زمانی که دولت قاجاریه به وجود آمد ایران از نظر اقتصادی و سیاسی در وضعیت بدی به‌سر می‌برد و اولین انسجام ایران به شکل امروزی مدیون آقا محمدخان قاجار است هرچند که در زمان پادشاهان بعدی قاجاریه بخش‌هایی از ایران جدا شدند ولی خاک اصلی به صورت یک دولت متحد از زمان آقا محمدخان قاجار به بعد شکل گرفت و از نظر مورخان آن دوره وی به عنوان قهرمان ایران شناخته می‌شد و با وجود آغاز جنگ‌های عقیدتی که از زمان وی آغاز شد ولی ایران از نظر جنگ‌های داخلی به ثبات نسبی‌ای رسید.[۶]

جنگ‌ها[ویرایش]

مقاله اصلی: جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار

دوران قاجار مصادف بود با دوران استعمار و جهانگشایی امپراطوری‌های مدرن. در این دوران ایران درگیر جنگ‌های متعددی شد و سالها مقابل روس‌ها و انگلیسی‌ها مقاومت کرد. با اینکه ایران در دوران قاجار بر خلاف کشورهای منطقه هرگز مستعمره نشد ولی بخش‌هایی از خاک خود را در این جنگ‌ها به‌ویژه با روسیه از دست داد. [۳]

دو جنگ بزرگ بین ایران و روسیه تزاری در زمان پادشاهی فتح‌علی‌شاه قاجار روی داد. این جنگ‌ها با شکست ایران از روسیه پایان یافت و بخش‌هایی از ایران (قفقاز و ترکمنستان امروزی) به قلمرو امپراتوری روسیه پیوست. در این جنگ‌ها ایران و روسیه معاهده گلستان و معاهده ترکمنچای را امضا کردند.

دو جنگ بین ایران و امپراطوری بریتانیا که در صدد گسترش امپراطوری بود در زمان پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار روی داد. در این جنگ‌ها ایران و انگلیس معاهده پاریس را امضا کردند

قحطی‌های بزرگ در ایران[ویرایش]

دوره قاجار به دلیل سو مدیریت و نبود عدالت و بهداشت شاهد دو قحطی بزرگ در تاریخ ایران بود. جمعیت ایران بر اثر این دو قحطی بزرگ تقریباً نصف شد.

قحطی بزرگ ۱۲۵۰–۱۲۴۹ هجری شمسی (۱۲۸۸–۱۲۸۷ هجری قمری) (۱۸۷۰ تا ۱۸۷۱ میلادی) باعث تلفات جانی فراوانی در ایران گردید. برطبق برآوردها حدود یک دهم جمعیت ایران در این سالها از گرسنگی مردند

قحطی بزرگ ۱۲۹۶–۱۲۹۸ هجری شمسی (۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹ میلادی) قحطی بزرگی بود که تلفات جانی فراوانی را در ایران سبب شد در این قحطی علاوه بر بی کفایتی شاهان قاجار دولت انگلیس هم متهم به نسل‌کشی می‌باشد. از دیدگاه مجد در این قحطی نزدیک به ۴۰٪ (در برخی دیگر از منابع ۲۵ درصد) از جمعیت ایران به سبب گرسنگی و سوءتغذیه و بیماری‌های ناشی از آن نابود شدند

انقلاب مشروطه[ویرایش]

از اوایل پادشاهی ناصرالدین شاه که ارتباط ایران با اروپا بیشتر شد و ایرانیان پی به سقوط تمدن بردند.

با کشته شدن ناصرالدین شاه و بازگشت روشن‌فکران از فرنگ زمینه تحول در ایران آغاز گردید. مردمی که در آغاز برای گرانی شورش کردند تبدیل به مردمی شدند که خواهان پایان یافتن استبداد و تأسیس عدالت خانه گشتند.

انقلاب مردم بالاخره در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ به پیروزی رسید و فرمان مشروطه توسط مظفرالدین شاه امضا شد.

محمدعلی شاه مخالف مشروطه در صدد سرکوبی انقلاب برآمد وبا حمله به مجلس آنرا به توپ بست و مشروطه خواهان را کشت. اما مردم بزرگ ایران در تبریز گیلان وبختیاری شورش کردند و پیروز مندانه به تهران آمدند و استبداد را شکست دادند.

محمدعلی شاه از پادشاهی برکنار شد و شیخ فضل‌الله نوری که حامی استبداد بود اعدام شد.

فرهنگ[ویرایش]

عباس امانت معتقد است که دولت قاجاریه باوجود نقاط ضعف گوناگون، در نیمه اول قرن نوزدهم به عنوان پشتیبان و پرورندهٔ یک فرهنگ شاخص و قابل توجه در طول تاریخ ایران یگانه بود و قاجاریه در مقایسه با کشورهای دیگر دنیای اسلام در خاورمیانه از جمله مصر و حتی دولت عثمانی کارنامه روشن و جذابی دارد.[۶]

نقش خاندان‌ها در فرهنگ قاجاریه[ویرایش]

تعدادی از خاندان‌های ایران در دوره قاجاریه با توجه به تداوم اعتقادی و ثروتی که داشتند در نشر و نگهداری فرهنگی خاص کوشا بودند به عنوان مثال:

  • خاندان قائم مقام فراهانی برای شعرا، نثرنویسان، نقاشان و معماران نقش پرورنده و ولینعمت داشت.
  • خاندان معیرالممالک مخصوصاً دوستعلی‌خان نظام‌الدوله (نظام‌الدوله) در اواخر دوران فتحعلی شاه و اوائل دوره ناصرالدین‌شاه نقش عمده‌ای در پیدایش نوعی معماری که پیوندی بین معماری بومی و فرنگی بود داشت. تکیه دولت که یکی از شاهکارهای معماری دوره قاجاریه است از ابتکارات او بود.
  • خاندان معیری در نگارش و پیدایش نقاشی‌های هزار و یکشب صنیع‌الملک تأثیر بسیاری داشتند و رهی معیری، شاعر و ترانه سرای معاصر، از بازماندگان این خاندان هنری است. این خاندان همچنین در فرهنگ غذایی ایران نیز تأثیرات بسزایی داشتند و گوجه‌فرنگی را برای اولین بار در مزرعه‌ای که محوطهٔ فرودگاه مهرآباد کنونی است پرورش دادند.
  • نقاشان معرفی مانند کمال‌الملک و صنیع‌الملک به کمک خانواده غفاری کاشانی پرورش یافتند و فرخ غفاری از این خاندان هم نقش عمده‌ای در پیدایش جشن هنر و سینمای ایران پیش از انقلاب داشته است.
  • از خانواده صبای کاشانی اسطوره‌های فرهنگی و ادبی‌ای مانند ملک‌الشعرای بهار و ابوالحسن خان صبا رشد یافتند.
  • خاندان هدایت‌السطنه در ادبیات معاصر ایران تأثیر بسزایی داشتند از جمله رضاقلی‌خان هدایت مورخ که روایت ادبی ایران به صورتی که امروز می‌شناسیم از ابتکارات اوست و صادق هدایت در سده بیستم از همین خانواده برخاسته‌اند.
  • از خانواده وصال شیرازی و خانواده فروغی افراد بزرگی از جمله محمدعلی ذکاءالملک، ادیب روشنفکر، روزنامه‌نگار و سیاستمدار و مؤسس فرهنگستان ایران نقش مهمی در شکل گیری دوره پهلوی دارد.
  • خاندان پیرنیا در روایت تاریخی ایران تأثیر بسزایی داشتند و برای نخستین بار با کمک علی‌اکبر فراهانی ردیف‌های موسیقی سنتی ایرانی را باز نوشتند و تدوین کردند.[۶]

اقتصاد[ویرایش]

واحد پول ایران در دوران قاجار «قِران» بود که از نقره ضرب می‌شد. هر قران بیست شاهی و هر شاهی پنجاه دینار ارزش داشت. یعنی هر قران برابر با هزار دینار بود. دو شاهی را صد دینار (صنار) و چهار شاهی را عباسی می‌گفتند. هر تومان نیز ده قران یا ده هزار دینار ارزش داشت. اصطلاح ریال در بعضی نقاط کشور رایج بود و به یک قران و پنج شاهی (۱٫۲۵ قران) گفته می‌شد. سکه‌های سیاه کم‌ارزشی هم با نام پول و قاز رایج بودند. هر دو پول یک شاهی و هر پنج قاز یک شاهی ارزش داشت.[۱۱]

حکومت قاجاریه با بحران‌های مالی منظم و متعدد روبرو بود، اولین موج بحران‌ها در دهه ۱۸۲۰م/۱۲۰۰ش شروع شد هنگامی که در اثر جنگ‌های ایران و روسیه هم بخش‌هایی از ایران جدا شد هم این کشور مجبور به پرداخت غرامت سنگین گردید، این بحران در دهه بعد به اوج رسید اما با اصلاحات مالی امیرکبیر از ۱۸۴۸م/۱۲۲۷ش تا ۱۸۵۱م/۱۲۳۰ش بودجه متعادل و شدت بحران مالی کمتر شد. این وضعیت در دهه ۱۸۸۰م/۱۲۶۰ش عوض شد و ایران به یک بحران مالی مزمن دچار شد. آن‌چنان‌که لمبتون ادعا می‌کند: «از حکومت محمدشاه قاجار (۱۸۴۸–۱۸۳۴م/۱۲۲۷–۱۲۱۳ش) به بعد ایران مدام با بحرانهای مالی روبرو بوده است»[۱۲] غرامتی که ایران باید برای برهم زدن قرارداد انحصار تنباکو به رژی می‌پرداخت و همچنین از بین رفتن تولید ابریشم به عنوان یکی از منابع اصلی درآمد دولت، آن را مجبور کرد برای اولین بار از خارجیان وام دریافت کند. اسراف شاه و حرمسرای او، فساد در دستگاه مالیاتی و سفرهای خارجی شاهان هم به این بحران‌ها دامن می‌زد. در دهه ۱۸۹۰م/۱۲۷۰ش کسری بودجه دولت به ۳۰۰ هزار تومان (۶۰ هزار پوند استرلینگ) رسید و این کسری ۱۵ سال بعد، ده برابر افزایش یافته بود و ایران در سال ۱۹۰۵م/۱۲۸۴ ش با سه میلیون تومان (۶۰۰ هزار پوند استرلینگ) کسری بودجه روبرو بود.[۱۳][۱۴]

تجارت ایران با کشورها به هزار روبل ۱۹۱۳–۱۹۱۴ م/۱۲۹۲–۱۲۹۳ ش
روسیه۶۴۰۰۰۵۵/۵۳۵۴۳۷۱۷۱/۵۷
بریتانیا و هند۳۲۰۳۲۲۷/۷۶۱۰۲۸۰۱۳/۵۳
عثمانی۴۰۲۱۳/۴۹۶۶۳۷۸/۷۴
آلمان۵۴۶۸۴/۷۴۵۳۱۰/۶۹
فرانسه۳۵۳۳۳/۰۶۸۲۶۱/۰۹
ایتالیا۱۰۰۸۰/۸۷۲۶۱۴۳/۴۴
بلژیک۲۷۴۰۲/۳۸۴۱۰/۰۵
اتریش - مجارستان۱۶۰۶۱/۳۹۱۳۰۰/۱۷
افغانستان۸۹۹۰/۷۸۵۳۴۰/۷

[۱۵]

جمع تجارت ایران با روسیه و بریتانیا به پوند استرلینگ ۱۸۷۵–۱۹۱۴ م/۱۲۵۴–۱۲۹۳ ش
۱۲۵۴ش/۱۸۷۵محدود ۱ میلیون۱/۷ میلیون
۱۲۷۴ش/۱۸۹۵م۳/۴ تا ۳/۵ میلیون۳ میلیون
۱۲۸۳ش/۱۹۰۴م۳/۷۵ تا ۵/۵ میلیون۲/۵ تا ۳ میلیون
۱۲۹۳ش/۱۹۰۴م۱۲ میلیون۴/۵ میلیون

[۱۶][۱۷][۱۸][۱۹][۲۰][۲۱]

درآمد دولت ایران، ۱۹۰۷–۱۸۰۰م/۱۲۸۶–۱۱۷۹ش
۱۸۰۷گاردان۲٬۰۰۰٬۰۰۰۲٬۰۰۰٬۰۰۰
۱۸۱۰–۱۸۱۱مالکوم----۳٬۰۰۰٬۰۰۰
۱۸۲۰فریزر۲٬۵۰۰٬۰۰۰۲٬۲۰۰٬۰۰۰
۱۸۳۶عیسوی۲٬۴۶۱٬۰۰۰----
۱۸۳۹–۱۸۴۰رابینو۳٬۴۰۲٬۶۱۵۱٬۸۳۵٬۹۹۴
۱۸۵۳–۱۸۵۴رابینو۳٬۳۶۸٬۵۵۸۱٬۱۵۳٬۱۶۳
۱۸۶۸تامسون۵٬۰۱۲٬۵۰۰۱٬۹۶۵٬۰۰۰
۱۸۷۶–۱۸۷۷رابینو۵٬۰۷۰٬۰۰۰۱٬۹۵۰٬۸۰۰
۱۸۸۸–۱۸۸۹کرزن۵٬۵۳۱٬۰۰۰۱٬۶۵۳٬۰۰۰
۱۹۰۷جمال‌زاده۸٬۰۰۰٬۰۰۰۱٬۵۳۸٬۰۰۰

[۲۲][۲۳][۲۴][۲۵]

منابع[ویرایش]

  • سایکس، سرپرسی، تاریخ ایران (۲ جلد)، ترجمه سید محمدتقی فخرداعی گیلانی.
  • تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز، ا.آ. گرانتوسکی - م.آ. داندامایو، مترجم: کیخسرو کشاورزی، ناشر: مروارید ۱۳۸۵
  • ایران در جنگ جهانی اول، میروشنکف، ترجمه دخانیاتی، تهران ۱۳۴۴.
  • تاریخ، سال سوم راهنمایی، دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۵.
  • تاریخ ۳، سال سوم آموزش متوسطه (نظام قدیم)، رشته علوم انسانی، دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۷۲.

پانویس[ویرایش]

  1. پرش به بالا Homa Katouzian, "State and Society in Iran: The Eclipse of the Qajars and the Emergence of the Pahlavis", Published by I.B.Tauris, 2006. pg 327: "In post-Islamic times, the mother-tongue of Iran's rulers was often Turkic, but Persian was almost invariably the cultural and administrative language"
  2. پرش به بالا Homa Katouzian, "Iranian history and politics", Published by Routledge, 2003. pg 128: "Indeed, since the formation of the Ghaznavids state in the tenth century until the fall of Qajars at the beginning of the twentieth century, most parts of the Iranian cultural regions were ruled by Turkic-speaking dynasties most of the time. At the same time, the official language was Persian, the court literature was in Persian, and most of the chancellors, ministers, and mandarins were Persian speakers of the highest learning and ability"
  3. پرش به بالا Ardabil Becomes a Province: Center-Periphery Relations in Iran, H. E. Chehabi, International Journal of Middle East Studies, Vol. 29, No. 2 (May, 1997), 235;"Azeri Turkish was widely spoken at the two courts in addition to Persian, and Mozaffareddin Shah (r.1896-1907) spoke Persian with an Azeri Turkish accent....".
  4. پرش به بالا علی‌اصغر شمیم، ایران در دورهٔ سلطنت قاجار، ته‍ران: انتشارات علمی، ۱۳۷۱، ص۲۸۷
  5. پرش به بالا Fis - قاجار
  6. پرش به بالا به: ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ از سرسره فتحعلیشاه تا تکیه دولت؛ آیا هنر در دوران قاجار رشد نکرد؟
  7. پرش به بالا تبیان، بازدید: سپتامبر ۲۰۱۲.
  8. پرش به بالا تاریخ سوم راهنمایی، ص ۲۹
  9. پرش به بالا تاریخ ۳، ص ۱۳۳
  10. پرش به بالا تاریخ ایران، سایکس، صص ۲–۴۳۱
  11. پرش به بالا علی‌اصغر شمیم، ایران در دوره سلطنت قاجار، ته‍ران: انتشارات علمی، ۱۳۷۱، ص ۲۸۷
  12. پرش به بالا Lambton,Persian Trade,237.
  13. پرش به بالا Edward G.Brown,The Persian Revolution of 1909-1905,240
  14. پرش به بالا جان فوران، مقاومت شکننده:تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سالهای پس از انقلاب اسلامی: ترجمه احمد تدین، موسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ هفتم ۱۳۸۶، صص ۲۱۹–۲۱۷.
  15. پرش به بالا Enterm,Russo-Persian Commercial Relation,64 Table.
  16. پرش به بالا Ashraf and Hekmat,Merchant and Artisan,734.
  17. پرش به بالا Platt,Finance,Trade and Politics,228.
  18. پرش به بالا Keddie,The impact of The West,93.
  19. پرش به بالا Rabino, An Economists Note on Persia,267.
  20. پرش به بالا Enterm,Russo-Persian Commercial Relation,8-9.
  21. پرش به بالا جان فوران، مقاومت شکننده:تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سالهای پس از انقلاب اسلامی: ترجمه احمد تدین، موسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ هفتم ۱۳۸۶، جدول ۱–۴، ص ۱۷۶.
  22. پرش به بالا Nashat,From Bazaar to Market,54.
  23. پرش به بالا Rabino,Banking in Persia,352.
  24. پرش به بالا Issawi,Population and Resources,389 note 46.
  25. پرش به بالا جان فوران، مقاومت شکننده:تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سالهای پس از انقلاب اسلامی: ترجمه احمد تدین، موسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ هفتم ۱۳۸۶، جدول ۴–۵، ص ۲۱۸.

.


سلسله شاهان ایران زمین

1–  عهد عیلام : این عهد از زمانیکه هنوز معلوم نیست برایران حکومت می کردند وبه وسیله آشور منقرض شدند. 2–  دوره ماد : قد رمسلم حکومت این دوره تا سال 558 قبل از میلاد ادامه داشته است وشاهان معروف   :    دیااوکو 54 سال حکومت کرد و آخرین پادشاه آنها ایچ تو ویگوبود که از کوروش شکست خورد.

3- دوره هخامنشیان : از سال 559 الی 330 قبل از میلاد به مدت 229 سال بر ایران زمین حکومت کردند. اسامی پادشاهان این دوره به مدت زمان حکو مت،  به ترتیب:  کوروش کبیر 30 سال – کمبوجیه 7 سال –  بردیای غاصب 1 سال–  داریوش بزرگ 37 سال –  خشایار شاه اول 21  سال–  اردشیر اول 40 سال–  خشایار شاه دوم 45 روز–  اردشیر دوم 44 سال –  اردشیر سوم 22 سال –  ارشک 2 سال –  داریوش سوم 7 سال که در عصر او اسکندر مقدونی به ایران حمله کرد سلسله هخامنشیان را منقرض کرد .

4 _  فرمان روایی اسکندر مقدونی : از سال 330  تا 323 قبل از میلاد به مدت 7 سال حکومت کرد.

5–  دوره سلوکیان : پس از یک وقفه دولت سلوکی درسال 312 قبل از میلاد تاسیس و تا سال 255 به مدت

157 سال بر ایران زمین حکم فرمایی کردند. معروف ترین پادشاهان این دوره : سلوکوس-  سلوکوس دوم وسوم –  آنطیخوس سوم –  سلوکوس چهارم – آنطیخوس چهارم تا ششم  می با شند .

6 – سلسله اشکانیان :  از سال 256 قبل از میلاد  تا210 بعد از میلاد حضرت عیسی (ع) یعنی به مدت 466 سال

مهم ترین پادشاهان این دوره و مدت سلطنت هر کدام به ترتیب : ارشک 3 سال –  تیرداد 39  سال – اردوان اول 18 سال  – فری پاپت 15 سال –  فرهاد اول 8  سال –  مهرداد اول 32 سال –  فرهاد دوم 13 سال –  اردوان دوم 1 سال –  مهرداد دوم (کبیر )37 سال -  سند روک 8  سال – فرهاد سوم 9  سال –  مهردادسوم 4  سال –   ارد اول 18 سال –  فرهاد چهارم 37  سال (جنگ دوم وسوم ایران با رم و ولادت عیسی مسیح  (ع) در زمان این پادشاه اتفاق افتاد) –  فرهاد پنجم 1 سال –  ارد دوم 4  سال –  وانان اول  9 سال –  این زمان مطابق با سال 17 میلادی است. بعد از آن جنگ خانگی حکم فرما بود تا اینکه بلاش در سال 51 میلادی بر تخت نشست و در همین زمان دستور جمع آوری وتنظیم کتاب مقدس ایرانیان اوستا صادر شد. بعد از بلاش تا سال 107 میلادی دوره جنگ خانگی بود تا این که در سال 108 خسرو پادشاه ایران شد و بعد از خسرو بلاش دوم تاپنجم  سلطنت کردند  که توسط قیام اردشیر پاپکان سر سلسله ساسانیان از فارس در سال 210 بعد از میلاد سلسله اشکانیان  رامنقرض کردند ..

7 –  سلسله ساسانی :   از سال 211 تا 627  بعد از میلاد یعنی به مدت 416 سال بر ایران حکومت کردند.

پادشاهان این دوره به ترتیب و مدت حکومت : اردشیر پاپکان 31 ، سال  مهمترین کار این پادشاه احیای دین زرتشت بود –  شاپور اول 30  سال – هرمز اول 1  سال –  بهرام اول تا سوم 10 سال –   نرسی، هرمز دوم،آذر نرسی 28 سال– شاپور دوم (بزرگ) 69  سال وقتی در شکم مادر بود شاه شد. اردشیر دوم، شاپور سوم، یزدگرد اول، بهرام پنجم، بلاش، جاماسب، فیروز، قباد،152  سال حکومت کردند. خسرو اول معروف به انوشیر وان  48 سال –  هرمز چهارم 11 سال – خسرو دوم (خسرو پرویز ) فتح سوریه، مصر و فلسطین و جنگ با بیزانس مدت زمام داری این پادشاه 37 سال طول کشید که در نهایت در سال 627 میلادی توسط حمله اعراب به ایران حکومت ساسانیان منقرض شد. در سال 627 میلادی مطابق با سال  حدود 17 هجری ایران به دست اعراب افتاد در زمان خلافت عمربن خطاب  از این تاریخ به بعد حکومت های دست نشانده اعراب بر ایران حکم رانی می کردند وگاها" در یک زمان چند دست نشانده در چند منطقه به صورت مستقل ولی زیر نظر حکومت خلفا بر سر کار بودند در ذیل به بعضی از این به اصطلاح پادشاهان اشاره می شود :

1 – طاهریان طبرستان :  از سال 206 تا 259  هجری به مدت 53 سال  نماینده وخراخ گذار اعراب بودند.

2 – امرای زیار :  ا ز سال 216 تا 435  هجری به مدت 219 سال نماینده اعراب وخراج گذار بودند.

3 – دیالمه فارس : از سال 320 تا 447 هجری به مدت 127 سال نما ینده اعراب و خراج گذار بودند.

4 -  دیالمه عراق ، خوزستان وکرمان : از سال320 تا447  هجری به مدت 127 سال نماینده اعراب وخراج گذاربودند .

5 –  دیالمه ری اصفهان همدان :  ازسال 320 تا414  هجری به مدت 96 سال  نماینده اعراب  و خراج گذار بودند.

6 –  صفاریان :  از سال 281 تا 427 هجری به مدت 146 سال نماینده اعراب وخراج گذار بودند .

7 –  سا ما نیان :  ازسال 279 تا 389 هجری به مدت 110 سال نماینده اعراب و خراج گذار بودند.

8 –  غزنویان : ازسال 351 تا 582  هجری به مدت 231 سال نماینده اعراب  و خراج گذار بودند .

9 – سلجوقیان :  ازسال 429 تا 590 هجری به مدت 161 سال نماینده اعراب و خراج گذار  بودند.

10 –  خوارزمشاهیان :  ازسال 490 تا 628 هجری به مدت 138 سال نماینده اعراب وخراج گذاربودند.

درتاریخ 627 هجری جانشینان چنگیز خان مغول، هلاکوخان بغداد را فتح کرد و بساط حکومت اعراب را بر چید و

ایران و ایران زمین را از شر این حکومت خود کامه رهاند. گرچه به این مملکت تاختند ولی ارزش آن را داشت.

بعد از مرگ هلاکوخان مغول درسال 663حکومت ایران بعد از  627سال کمی مستقل و به شکل زیر تغییر یافت :

11 –  سلاطین آل مظفر : از سال 760 تا 795 هجری به مدت 35 سال که این سلسله توسط تیمور منقرض شد.

12– حکومت تیموریان : از سال 795 تا 911 هجری به مدت 116 سال که به صورت مستقل بود. حکومت تیموریان علاقه زیاد به پیشرفت علم داشتند و در این زمان خطاطان مثل بهزاد و میرهروی پدید آمدند.

13 –  قراقویونلو : از سال 810 تا 873  هجری به مدت 63 سال که به صورت مستقل در یک منطقه ایران حکم رانی می کردند (همزمان با حکومن تیموریان در ایران) .

14 – آق قویونلو : از سال 872 تا 908 هجری به مدت 36 سال این ها هم به صورت همزمان در یک منطقه حکم می راندند .

15 – سلسله صفوی : از سال 905 تا1148 هجری به مدت 243 سال که اولین دولت کاملا"مستقل بود.              اسامی پادشاهان ومدت سلطنت: شاه اسماعیل اول25  سال – شاه طهماسب اول 54  سال– شاه اسما عیل دوم 1 سال –  محمد خدابنده 1 سال – شاه عباس اول 52  سال – شاه صفی 14 سال – شاه عباس دوم 25  سال – شاه سلیمان 28 سال – شاه سلطان حسین 35  سال – شاه طهماسب دوم 9  سال – شاه عباس سوم 4 سال.  صفویه در مقابل حملات ترکان عثمانی و از بک ها که سنی مذهب بودند و با کمک تعصب مذهبی نوع همبستگی ایجاد نمود  و باعث افتخار نژاد آریایی شد و از همین دوران تجارت با دول بیگانه، هنر و علوم نزج گرفت که امروز شاهد آثار به جا مانده  هستیم .

 16 -  سلسله افشاریه : از سال 1148 تا1218 هجری به مدت 70سال که خدمات فراوان انجام دادند.

     اسامی شاهان افشاری و مدت حکومت آن ها : نادر شاه افشار 12 سال –  عادل شاه 1 سال –  شاه رخ شاه 49 سال –  نادر میرزا 8 سال که خدمات فراوان انجام دادند که مهم ترین آن ها نظم داخلی، دفع حمله پطر کبیر که سودای اشغال ایران را داشت و فتح هند بود که به جهانگشا لقب گرفت.

17 –  سلسله زندیه : از سال 1163 تا1209 هجری به مدت 46 سال .     

  اسامی شاهان زندیه ومدت حکومت آن ها :کریم خان 29 سال – ابوالفتح خان، محمد علیخان، علیمراد خان جمعا"1سال- صادق خان 3 سال – علیمرادخان باردوم 3 سال – جعفرخان 3 سال – حمید مراد خان 1 سال –لطفعلی خان زند6 سال

18 –  سلسله قاجاریه :  از سال 1200تا 1344 هجری به مدت 143 سال اسامی پادشاهان و مدت سلطنت آنان: آقامحمد خان 11 سال –  فتحعلی شاه 38 سال –  محمد شاه 13 سال –  ناصرالدین شاه 50 سال – مظفر الدین شاه 10 سال–  محمد علی شاه 3 سال – احمد شاه 16 سال

19 –  سلسله پهلوی : از سال 1345 تا 1399 هجری به مدت 53 سال. اسامی پادشاهان پهلوی و مدت حکومت آنها:   رضاشاه پهلوی 16 سال –  محمد رضا شاه 37 سال

20 – حکومت اسلامی از سال 1400هجری مطابق با 1357 شمسی به رهبری امام راحل شکل گرفت .

خوانندگان محترم داوری خواهند کرد که بر سر این مملکت چه آمده به ویژه 627سال حکومت ایران زمین زیر سلطه اعراب بغداد که لطمه جبران ناپذیری خورد کمتر کشوری در دنیای آن زمان این چنین گرفتار حکم رانان غاصب بود .من تلاش کردم به صورت خلاصه  که از حوصله هم خارج نشود از ابتدای شکل گیری حکومت پادشاهی ایران زمین را جهت آشنایی کلی شما ایران دوستان وآنهایی که می خواهند بدانند یاد آور شدم.

 

 

قاجار نام دودمانی است که از ۱۷۹۴ تا ۱۹۲۵ بر ایران فرمان راند.قاجارها قبیله‌ای از ترکمان‌های منطقه استرآباد (گرگان) بودند.ایشان تبار خود را به کسی به نام قاجار نویان می‌رساندند که از سرداران چنگیز بود. نام این قبیله ریشه در عبارت آقاجر به معنای جنگجوی جنگل دارد. پس از حمله مغول به ایران و میانرودان،قاجارها نیز به همراه چند طایفه ترکمان و تاتار دیگر به شام کوچیدند.هنگامی که تیمور گورکانی به این نقطه تاخت قاجارها و دیگر کوچندگان را به بند کشید و سرانجام آنها را به خانقاه صفوی در آذرآبادگان بخشید. پس از آن قاجارها یکی از سازندگان سپاه قزلباش شدند.

در زمان آقا محمد خان قاجار این طایفه به دو قبیله اشاقه باش و یوخاری باش (به معنای ساکن ناحیه بالا - رودخانه- و ساکن ناحیه پایین - رودخانه) تقسیم شده بود و آقا محمد خان موفق گردید این دو قبیله را با هم متحد کرده و نیروی نظامی خود را استحکام بخشد. برای آگاهی بیشتر به زندگی نامه آغا محمدخان قاجار نگاه کنید.

بنا بر بعضی منابع تاریخی مادربزرگ آقا محمد خان بیوه شاه سلطان حسین صفوی بود که در هنگام حمله محمود افغان به اصفهان از وی باردار بود و بدلیل علاقه زیاد شاه سلطان حسین به وی، برای جلوگیری از اسارت او بدست افغانها، توسط سران قزلباش فراری داده شد و بعد از قتل شاه سلطان حسین به زوجیت پدر بزرگ آقا محمد خان درآمد. بنا به این روایت پدر آقا محمد خان، محمد حسن خان قاجار، در اصل فرزند شاه سلطان حسین صفوی بوده‌است و به همین دلیل ارتباط نزدیک و پایداری بین بازماندگان سلسله صفوی و شاهان دوره قاجاریه وجود داشته‌است.

ایران در زمان این سلسله با دنیای غرب آَشنا گردید. اولین کارخانه‌های تولید انبوه، تولید الکتریسیته، چاپخانه، تلگراف، تلفن، چراغ برق، شهرسازی مدرن، راهسازی مدرن، خط آهن، سالن اپرا (که بعدا به سالن تعذیه تغییر کاربری داد)، مدارس فنی به روش مدرن(از جمله دارلفنون که به همت امیر کبیر تأسیس گردید)، و اعزام اولین گروه‌ها از دانشجویان ایرانی به اروپا جهت تحصیل در شاخه‌های طب و مهندسی در زمان این سلسله صورت پذیرفت.

بازسازی ارتش ایران با روش مشق و تجهیز آنها به سلاحهای مدرن اروپایی نیز از زمان فتحعلی شاه قاجار - در قرار داد نظامی اش با ناپلیون امپراتور فرانسه - آغاز شد.

در زمان این سلسه و بعد کشمکش بسیار بین شاهان قاجار و آزادی خواهان، سرانجام ایران دارای مجلس (پارلمان) شد و بخشی از قدرت شاه به مجلس واگذار گردید.

در زمان این سلسله حکومتهای معتدد استانی بر مناطق مختلف سرزمین ایران با جنگ یا مصالحه از میان رفتند و جای خود را به سیستمی فدرالی با تبعیت از دولت مرکزی دادند و «کشور» ایران دوباره زیر یک پرچم شکل گرفت. رنگها و ترتیب آنها در پرچم کنونی ایران از زمان این سلسله بیادگار مانده‌است.

این سلسله سرانجام با کودتای نظامی رضاخان (رضا شاه) در سال ۱۹۲۱ قدرت را از دست داد بدون خونریزی قدرت را به حاکم جدید سپرد. رضا شاه پس از به سلطنت رسیدن بسیاری از وزرا و سفرای دولت قاجاریه را که غالبا از وابستگان خاندان قاجار بودند به استخدام درآورد که این ارتباط حرفه‌ای تا پایان سلطنت محمد رضا شاه (فرزند رضا شاه) نیز ادامه یافت.


شاهان قاجار

آغا محمدخان قاجار

فتحعلی شاه

محمد شاه

ناصرالدین شاه

مظفرالدین شاه

محمدعلی شاه

احمد شاه

 

تبار و اطلاعات شخصی آغا محمد خان

آغامحمد خان فرزند محمد حسن خان قاجار و او نیز فرزند فتحعلی خان فرزند شاهقلی خان فرزند جهانسوزخان بود. مازندران و بارفروش (بابل امروزی) مرکز حکمرانی محمدحسن خان بود و فتحعلی خان حاکم گرگان و در استرآباد حکومت می‌کرد. اینان شیعه مذهب بودند. ندرقلی خان پس از کشتن فتح علی خان رقیب سرسخت خویش در خواجه ربیع طوس و با سعی و تلاش خویش به مقام شاهنشاهی رسید.

ریشه‌های قدرت‌یابی دودمان قاجار

نوشتار اصلی: دودمان قاجار

قدرت یافتن دودمان قاجار به عهد صفوی و شاه عباس کبیر برمی‌گردد؛ ابتدا در شمال رود ارس ساکن بودند و در آن زمان بدلیل کمک‌های بزرگی که به دربار صفوی می‌نمودند، قدرت بیشتری یافتند و سپس دسته‌ای از آنان در غرب استرآباد و در دشت گرگان سکنی گزیدند. نادر شاه افشار در زمان حکومتش برای جلوگیری از به قدرت رسیدن محمد حسن خان که در هنگام قتل پدر ۱۲ سال بیش نداشت یوخاری‌باش‌ا که ساکنین بالادست رود گرگان بودند را به حکمرانی منسوب کرد تا بدین ترتیب با ایجاد شکاف و اختلاف میان طوایف قاجار نگران ناآرامی‌های داخلی نگردد و اشاقه‌باش‌ها زیر نظر حکومت ایشان گردند.

آقامحمد در آغاز نوجوانی

در همان ۶ سالگی برای اولین بار وارد میدان جنگ گردید؛ آن موقع برابر زمانی بود که نادر و فرزندانش به قتل رسیده بودند و شاهرخ علی رغم میل باطنی اش برای به دست گرفتن قدرت تلاش می‌کرد. در آن جنگ مقابل قبیله یوخاری باش‌ها بسیار مردانه جنگید و همین باعث گردید تا فرماندهی بخشی از قشون با وی باشد. پس از آن شاهرخ طرح دوستی با محمدحسن خان بست. با همکاری حاکم طبس ابراهیم خان را برکنار شدو شاهرخ به سلطنت رسید هرچند اندکی پس از ان شاهرخ شاه به دست دشمنانش نابینا گشت .آغا محمد خان در سن یازده سالگی بدلیل اینکه چهره جذابی داشت توسط خواجگان حرمسرای عادلشاه حاکم مشهد در حال معاشقه با دختر و یکی از همسران وی دیده شد و بدستور عادلشاه که از بستگان نادر شاه بود (بروایتی برادرزاده نادر شاه بود) اخته گردید.

کریم‌خان و دودمان قاجار

چندی بعد محمد حسن خان سپاهی مجهز و بانظم ترتیب داد و به جنگ با کریم خان زند پرداخت. در جنگهای اولیه پیروزی با قجری‌ها گشت. اما در اثر اختلافات داخلی میان آنان محمدحسن خان شکست خورد و در حال عقب نشینی توسط برخی سرداران خود کشته شد. پس از آن خواهرانش را به شیراز فرستادند و یکی از آنان به عقد کریم خان درآمد.

پسران محمد حسنخان اسیر می‌شوند

آقا محمد خان با همیاری حسینقلی خان پس از درگذشت پدرشان دست به جنگ‌های پارتیزانی زدند ولی این‌ها برای کریمخان چندان ویژه نبود تا آن که خراج آن سال استرآباد بدستور آقامحمدخان مورد سرقت واقع گشت. همین امر سبب جنگ میان فرستادگان کریمخانزند و او شد که در نهایت دستگیر گشت و به تهران بردند و کریم خان همینکه فهمید او دیگر خواجه است و بر اساس فرهنگ آن زمان هیچ کس برای یک خواجه ارزشی قایل تمی باشد امر کرد تا به تحصیل ذخیره آخرت بپردازد و از جاه طلبی دست بردارد.

پس از آن به شیراز منتقل شد و در اسارت به سر می‌برد. هرچند که به گفته بسیاری از مورخین (از جمله عضدالدوله برادرزاده آقامحمدخان)کریمخان با وی با احترام و محبت رفتار میکرد و او را پیران ویسه خطاب مینمود و در کارها با وی مشورت میکرد.

در همین زمان برادرآقامحمد خان حسینقلی خان جهانسوز در شمال ایران دست به یاغی گری زد. آقامحمدخان که میدانست از سوی کریمخان مواخذه خواهد شد از بیم جان خویش در حرم حضرت شاهچراغ بست نشست ولی کریم خان بوساطت اطرافیان خود او را مورد عفو قرار داد.

بنیان نهادن حکومت قاجاریه

آقا محمد خان در ۱۳ صفر سال ۱۱۹۳ هجری قمری (روز درگذشت کریم خان)، هنگامی که در باغ‌های اطراف شیراز به شکار مشغول بود، همینکه عمه‌اش او را از مرگ شاه زند آگاه ساخت، فرار کرد و به شتاب خود را به تهران رسانید و در ورامین مدعی سلطنت بر ایران گشت. سپس به ساری و استرآباد رفت و با کمک سران اشاقه‌باش، براندازی زندیه و رسیدن به قدرت را طراحی نمود و ولایات گرگان و مازندران و گیلان را تحت حکمرانی خویش قرار داد. وی در این زمان برای مطیع کردن برادران خود به جنگ با آنان پرداخت و حتی یکبار تا پای مرگ رفت ولی سرانجام در بندپی نجات یافت و به ساری آمد و تاج سلطنتی را که توسط زرگران ساری ساخته گشت را بر سر نهاد و پایتخت خود را ساری نهاد و جشن نوروز را به دستور وی با تشریفات برگذار نمودند. پس از تسخیر شمال ایران بر آذربایجان و کرمانشاهان نیز دست یافت. سپاه قاجار در کرمانشاه از تجاوز به ناموس مردم نیز خودداری نکردند. در آذربایجان نیز به قول نویسنده کتاب مآثر سلطانیه (عبدالرزاق دنبلی) شهر سراب را به یک حمله در آتش سوزانید. این در حالی بود که ابوالفتح خان پسر کریم خان مایل به حکومت نبود و سرانجام عمویش بر مدعیان چیره گشت ولی عمر حکمرانی زکی خان زند نیز کوناه بود و حکومت زندیه در جنگ و ستیز مبان شاهزادگان زند قرار گرفت ولی سرانجام لطف علی خان زند با همیاری حاج ایراهیم خان کلانتر شیرازی بر تخت سلطنت نشست. آقا محمد خان که هیچگاه خاطرات تلخی را که از کریم خان بهمراه داشت، از یاد نمی‌برد، از آن زمان به مدت ۱۵ سال با لطفعلی خان زند - که جوان بود و شجاع اما بی‌تجربه - به جنگ و تعقیب و گریز پرداخت. مهم‌ترین این نبردها، جنگ باباخان برادرزاده آقا محمدخان در سمیرم و محاصره شیراز و پس از آن محاصره طولانی کرمان در سال ۱۲۰۸ هجری قمری است در این جنگها لطفعلی خان مقاومت زیادی از خود نشان داد اما وزیر وی حاج ابراهیم خان کلانتر بوی خیانت نمود و باعث پیروزی آقامحمدخان شد..

فاجعه تاریخی کرمان

در اواخر تابستان همان سال قشون آقا محمد خان به کرمان نزدیک گشت. همه مردم کرمان بر آن عقیده بودند که قشون شاه قاجار در سرمای زمستان کرمان دوام نخواهد آورد و سرانجام مجبور به ترک آن دیار خواهند شد و برای همین هر شب بر بالای ابروج کرمان مردم شعر می‌خواندند و فحش‌های رکیکی نسبت به شاه قجر خطاب می‌دادند و او را مورد تمسخر قرار می‌دادند این فحش‌ها خان قاجار را خشمگین تر کرد. وی روزها از ببرون دروازه شهر مردم را تهدید می‌کرد که در صورتی که به این کار ادامه دهند، حمله سختی به آن شهر خواهد کرد و دیگر مثل بار قبل نخواهد بود. آقا محمد خان چنان به خشم آمد که پس از نفوذ به شهر که بر اثر خیانت تعدادی از نگهبانان روی داد، دستور داد که کوهی بلند از چشمان مردم کرمان پیش روی وی بسازند. بدستور وی تمام مردان شهر کور شدند و بیست هزار جفت چشم بوسیله سپاه قاجار تقدیم خان شد.(سر پرسی سایکس این تعداد را هفتادهزار جفت میخواند)همچنین آغامحمدخان سربازان خود را در تجاوز به زنان شهر آزاد گذاشت و جنایتی عظیم را رقم زد. اموال مردم به تاراج برده شد و حتی کودکان نیز به اسارت گرفته شدند.

اما لطفعلی خان زند به بم فرار کرد و قصد عزیمت به سیستان و بلوچستان را داشت ولی با خیانت حاکم بم دستگیر شد و در راین به فرستادگان آقامحمدخان تحویل داده شد و شاه قاجار او را به بدترین شکنجه‌ها عذاب داد. تا بدانجا که پاهای لطفعلی خان را به یک سر طناب و سر دیگر را به اسبی بست و تا بخشی از مسیر کرمان به شیراز آن را بروی مسیر بیابانی و ماسه‌های داغ کشاند و پس از آن در تهران به زندگی لطفعلی خان خاتمه داد و وعده خود به لطفعلی خان را عملی ساخت و سرانجام وی را در امامزاده زید تهران دفن کردند.

انتقال مرکز حکومت به تهران

او پس از قتح کامل جنوب ایران در واقع مقر حکم رانی خویش را در تهران نهاد در حالیکه پایتخت وی هنوز ساری بود؛ او برای آبادانی تهران بسیار کوشید و مهاجرین بسیاری را در آن شهر اسکان نهاد و به امر وی کلیمیان مقیم تهران اجازه ساخت کنشه و ارامنه نیز توانستند با آسودگی خاطر نسبت به تجدید بنای کلیساهای خود اقدام نمایند همچنین موبدکده و آتشکده برای زرتشتیان . پایگاه نظامی قوی در سواحل رود کن احداث نمود و دروازه‌های تهران خصوصا دروازه دولاب را مرمت کرد

سپس با سپاهی گسترده عازم قفقاز گشت تا حاکمان آنجا را مطیع خویش سازد در آنجا با مقاومت سرسختانه ابراهیم خلیل خان جوانشیر حاکم شوشی مواجه شد و سرانجام دست از محاصره این شهر برداشت و به تفلیس رفت. هراکلیوس حاکم تفلیس شهر را رها کرده و گریخت آغامحمدخان دستور ویران کردن قسمتی از شهر و قتل عام مردم داد و باردیگر سربازان وی در این شهر بدستور او به تجاوز به ناموس مردم دست زدند. تمام کلیساهای شهر ویران شد و روحانیون مسیحی دست بسته به رود ارس انداخته شدند. در نهایت آغا محمد خان با پانزده هزار تن از دختران و حتی پسران شهر که آنان را به اسارت گرفته بود به تهران بازگشت. اینان برای سواستفاده جنسی و نیز برای بردگی به ثروتمندان فروخته شدند .

رویکرد به خراسان و ماورای نهر و براندازی افشاریان

بعد ار آن به خراسان لشکر کشید و شاهرخ ، پسر نادر را که کور و پیر بود به همراه همه درباریانش به قتل رسانید تا انتقام کشتن فتحعلی‌خان را بگیرد. خان قاجار برای افشای محل جواهراتی که نادر از هند آورده بود شاهرخ را به حدی شکنجه کرد که وی در زیر این شکنجه‌ها جان سپرد. آقامحمدخان پس از کشف محل جواهرات نادر، آنان را روی سفره گسترد و از شدت عشق به طلا و جواهر، بر آنان غلتید. و سپس لشکرکشی به بخارا را قصد نمود که خبردار شد از جانب روس‌ها دیگر خطری نیست. برای همین حاکمان طرفدار روس آن دیار را سرکوب کرد و مرو را آزاد کرد و ازبکان را وادار به عقب نشینی نمود و بخارا را تحت الحمایه دولت ایران قرار داد و چون مردم آن دیار با وی مخالفتی نداشتند به آنان آزاری نرساند و پس از آن به دستور وی گروهی را به منظور تعقیب نادرقلی شاهرخ اقشار به هرات فرستاد و پس از آن تا کابل پیش رفتند ولی نادرقلی در کوه‌های هیمالیا در افغانستان مکان خود را تغییر می‌داد سرانجام از تعقیب وی دست برداشتند و بلخ را از حاکم کابل به بهای ۵۰۰ هزار سکه طلا خریداری نمودند؛ این کار آقا محمد خان چندین هدف را دنبال می‌کرد که مهم‌ترین و دراز مدت‌ترین آنها جلب حمایت حاکم کابل برای حمله به هندوستان بود و افغانستان را نیز تحت حمایت دولت ایران قرار داد و به ساری برگشت و در عمارت زمستانی خود واقع در پشت مسجد شاه غازی (که اکنون اثری از آن باقی نیست)، گنجینه‌های باقی‌مانده از دوران افشاریه - که نادر با خود از هند آورده بود و باعث ثروتمندی بسیاری از فرماندهان و نوادگان او شد - را پنهان کرد.

بازگشت به قراباغ و بدرود زندگی

در همین زمان قفقاز به اشغال روسیه در آمد. خان قاجار برای سرکوب آنان عازم قفقاز شد اما هنوز به آنجا نرسیده بود که تزار روس کشته شدو جانشین وی به سپاهیان خود دستور مراجعت داد. آقامحمدخان که از این مسئله سخت شادمان گردیده بود تصمیم گرفت که در قفقاز به تصرف شهر شوشی بپردازد که در حمله اول به دست وی نیفتاده بود. شهر شوشی پس از مدتی مقاومت در اثر اختلافات داخلی تسلیم شد ولی در حالی که از فتح بدون خون ریزی شوشی در قراباغ آذربایجان ۳ روز بیشتر نمی‌گذشت در بامداد ۲۱ ذی‌الحجه، ۱۲۱۱ هجری قمری بدست صادق نهاوندی و دو تن از همدستانش به قتل رسید و از آنجا که در آن زمان پیکر بزرگان را در عتبات عالیات بخاک میسپردند، وی را نیز به نجف اشرف بردند و در جوار آرامگاه امام اول شیعیان به خاک سپاردند در مورد علت مرگ وی گفته شده که خان قاجار به تعدادی از نوکران خود بدلیل یک نافرمانی جزئی قول داد که فردا اعدامشان خواهد کرد. اما در آن شب آزادشان گذاشت که آنان نیز بر وی حمله کرده و وی را کشتند .

درباره آقا محمدخان

مردی میانه اندام در مدت عمر خویش به عرق النساء؛ رماتیس؛ فشار خون مبتلا بود و یک بار در سال ۱۲۰۵ هجری قمری در سراب سکته کرد ولی با تجویز دکترها زنده ماند؛ گویند در جوانی نیز یک مورد وبا خفیف در او ظاهر گشت؛ رسم جنگ آوری را از پدر و رسم اقتصادی را از مادر فرا گرفت و در تمام عمر حتی یک لحظه سر از کتاب بر نداشت به طوری که دشمنان وی پخش کردند که از بس که بیکار بود همیشه در حال مطالعه بود در حالی که این چنین نیست و حتی در ستیزها کتاب خانه خویش را با خود می‌برد و در شب آخر نیز تا پاسی از شب مشغول شنیدن مندرجات کتاب از زبان کتاب خوانش بود.

آغا محمد خان پس از آشنایی با تاریخ ایران چنگیز و تیمور را بسیار پسندید و تصمیم گرفت که راه آنها را ادامه دهد. وی عکس چنگیز خان مغول را در بالای تخت خود و عکس امیر تیمور گورکانی را در مقابل خود نصب کرده بود. او گفته بود که استبداد شومی را پایه ریزی خواهد کرد که نظیر نداشته باشد و هر طغیانی را به شدت سرکوب خواهد کرد و کوچکترین تجاوز به مقام سلطنت را بیرحمانه کیفر خواهد داد.

آقا محمد خان مردی رشید و مقتدر، شجاع و سیاس بود. اما در عین حال بسیار بی رحم و بی انصاف، خونریز و ستمکار بود. در طول عمر خود حرفی نزد که به آن عمل نکند تا کار به تدبیر بر می‌آمد دست به شمشیر نمی‌برد. پشتکار و جدیتی تمام داشت. بسیار خسیس و مال اندوز می‌بود و در فرمانروایی بی‌همتا بود.

برخی بر این باورند که وی به چند زبان زنده دنیا آشنایی داشت و به ترکی فارسی عربی تسلط کامل داشت و فرانسوی و روسی را توسط بازرگانان فرانسه و روسیه آموخت؛ وی فردی متعصب و خشک مذهب بود و با روحانیون دینی به نیکی رفتار میکرد. شبها علیرغم خستگی و کار زیاد نماز شبش فراموش نمی‌شد علی رغم اخته بودن در حرمسرای وی زنهایی زیادی بودند و نام برجسته‌ترین آن‌ها مریم خانم و گلبانو خانم بود. همچنین علاقه فراوانی به گنج و ثروت داشت ؛ وی در ۱۷ سالگی پدر خویش را از دست داد و پس از آن در شیراز با محدودیت فراوانی روبرو بود.


حکایاتی از بی‌عدالتی‌های آقامحمدخان

عاقبت سرباز وفادار

زمانی که آقا محمد خان قاجار شهر کرمان را در محاصره داشت سربازی که یکبار جان وی را نجات داده بود به او خیلی نگاه می کرد و گویا با نگاه خود می خواست که آن ماجرا را به یاد خان بیاورد. آقا محمد خان نیز دستور داد تا چشم‌های او را در بیاورند.

کشف یک کودتا

روزی اندکی بعد از تاجگذاری، آقا محمد خان قاجار آماده می‌شد که با فتحعلی خان از سربازان مازندرانی سان ببیند... ناگهان یکی از افسران حاضر، در برابر شاه تعظیم بلندی کرد ... و مدتی در گوشی با وی صحبت داشت...

پس از چند لحظه آقا محمد خان اظهار درد کرد و رنگ پریدگی مرده وار سیمایش مویّد اظهارش بود. یکی از وزیران را به مرخص کردن سربازان برگماشت زیرا که حال سان دیدن نداشت.

همین که مجلس خالی شد، تغییر حالت داد ولیعهد و نزدیکان حاضر را روانه اتاق های دیگر کرد و فرمانده قره چوخاها را خواست و دو ساعت تمام با وی گفتگو کرد... در آن میان افسرانی را برای بازجویی به درون تالار می‌آوردند فتحعلی خان در دیوانخانه مجاور منتظر دستورهای عموی خود بود. سرانجام برادر زاده را نزد خود خواند و گفت: افسری که زیر گوشی با من صحبت می کرد یکی از رفیقان خود را متهم می‌کرد که قصد دارد شاه را بکشد...من هم در این دو ساعت بازجویی دقیق کردم تا معلوم شد که مدعی با افسر متهم دشمنی شخصی داشته و اتهام را سراپا از خود ساخته است... حالا پسر جان تو که روزی به پادشاهی خواهی رسید بگو ببینم به عقیده تو چه باید کرد؟ جوانک با شور ساده لوحانه‌ای گفت: باید مفتری را تنبیه کرد و کسی را که به او بهتان بسته اند، پاداش داد.

آقامحمدخان گفت: به این ترتیب تو دستوری می دادی که از نظر عدالت انسانی معقول و منطقی بود ولی فرمانی نبود که در شان پادشاه باشد. باز هم برو بیرون و منتظر دستور من باش...


ساعتی بعد فتحعلی خان را به تالاری که شاه در آنجا بود خواندند. وی چیزی در آنجا دید که از نفرت و وحشت خون در رگهایش بند آمد...نعش چند افسر را در آنجا دید و در آن میان، مفتری، متهم و همه کسانی را که به عنوان گواه بازپرسی شده بودند، بازشناخت. شاه گفت من دچار اشتباه شدم که دو طرف را رویاروی کردم. روی اینگونه چیزها نباید بحث شود، زیرا که شایسته نیست در میان اطرافیان شاه ...کسانی آمد و شد داشته باشند که امکان شاه کشی به گوششان خورده است... من برای جبران اشتباهی که کردم چاره‌ای نداشتم جز آنکه بدهم همه کسانی را که به هر عنوان، پایشان به این قضیه کشانیده شده بود، خفه کنند!!!

فتحعلی شاه

 (۱۷۷۱ - ۱۸۳۴) دومین شاه از دودمان قاجار بود که از ۱۷۹۷ تا ۱۸۳۴ میلادی فرمانروایی کرد. وی فرزند حسین‌قلی‌خان برادر جوانتر آغامحمدخان قاجار بود. پس از کشته شدن عمویش، فتحعلی شاه به پادشاهی رسید. لقب او سلطان صاحبقران بود چرا که بیش از بیست و پنج سال شاهی کرد(در آن روزگار 25 سال را هم قرن می‌‌دانستند.)

نام اصلی فتحعلی،خان بابا خان بود ولی به هنگام تاجگذاری نام فتحعلی را که نام نیای خود فتحعلی خان قاجار بود برای خود برگزید.جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار که به جدا شدن سرزمینهای قفقاز از ایران انجامید در زمان این پادشاه رخ داد.می‌توان گفت که روند پاره پاره شدن خاک ایران با پادشاهی او آغاز شد.ولیعهد او پسرش عباس میرزا بود که در این جنگها از خود دلاوری نشان داد.ولی عباس میرزا پیش از فتحعلی شاه مرد؛پس پسر او محمد میرزا ولیعهد شد که پس از مرگ فتحعلی شاه با نام محمد شاه برتخت نشست.

گفته می‌شود که فتحعلی شاه ۱۵۸ همسر و ۲۶۰ فرزند داشته است.

محمد شاه

نوهٔ فتحعلی شاه و فرزند عباس میرزا بود.وی سومین شاه از دودمان قاجار بود.فتحعلی شاه با اینکه فرزندان بسیاری داشت ولی برای مهر فراوانی که به عباس میرزا داشت پس از مرگش پسرش را ولیعهد خواند.محمد شاه در تاریخ قاجار شاه گمنام و کم اهمیتی است. پیش زمینه جدا شدن افغانستان از ایران در روزگار او رخ می‌‌نمود.پس از او پسرش ناصرالدین میرزا و ناصرالدین شاه آینده بر تخت نشست.مهد علیا همسر محمد شاه و مادر ناصرالدین شاه در روزگار پادشاهی پسرش به نفوذ بالایی در کارهای کشور دست یافت. مرگ محمد شاه به دلیل بیماری نقرس بود.

ناصرالدین‌شاه

معروف به سلطان صاحبقران و بعد شاه شهید ، از شاهان دودمان قاجار ایران بود.

وی در سال 1247 هجری قمری در تبریز بدنیا آمد. مادر او مهد علیا نام داشت. خبر درگذشت پدرش محمدشاه را در سال ۱۸۴۹ میلادی هنگامی که در تبریز بود شنید، سپس به یاری امیرکبیر به پادشاهی رسید و بر تخت طاووس نشست. برای بازپس‌گیری مناطق شرقی ایران از دست انگلیس‌ها، به‌ویژه منطقه هرات کوشش کرد ولی پس از تهدید و حمله انگلیسی‌ها به بوشهر ناچار به واپس‌نشینی شد.

نخستین بار در 1873 میلادی به اروپا سفر کرد. او نخستین پادشاه ایران بعد از اسلام بود که به اروپا مسافرت کرد. آوردن دوربین عکاسی به ایران از جمله کارهای اوست.

در آستانه مراسم پنجاهمین سال تاجگذاری در سال 1313 قمری به دست میرزا رضای کرمانی در حرم شاه عبدالعظیم ترور شد.

مظفرالدین ‌شاه

 پنجمین پادشاه ایران از دودمان قاجار بود.

او پس از کشته شدن پدرش ناصرالدین ‌شاه،و پس از نزدیک به پنجاه سال ولیعهد بودن،شاه شد و از تبریز به تهران آمد.

او نیز مانند ناصرالدین‌ شاه چند بار با وام گرفتن از کشورهای خارجی به سفرهای اروپایی رفت.در جریان جنبش مشروطه برخلاف کوشش‌های صدراعظم هایش میرزا علی اصغرخان امین السلطان (اتابک اعظم) و عین‌الدوله، با مشروطیت موافقت کرد و فرمان مشروطیت را امضا کرد.

او ده روز پس از امضای فرمان مشروطیت درگذشت.وی فردی بیمار بود و به این دلیل اداره امور کشور را به عین الدوله صدراعظم خود داد.

محمدعلی شاه

 ششمین پادشاه از دودمان قاجار در ایران بود و در 1285 هجری خورشیدی به حکومت رسید. او فرزند مظفرالدین شاه قاجار بود. مخالفت او با مشروطه بود که پدرش پیش از مرگ آن را پذیرفته بود. این رویداد که بدان خُرده خودکامگی یا استبداد صغیر می‌‌گویند به خونریزی بسیاری انجامید و سرانجام محمدعلی شاه هم تاج و تخت خود را بر سر این خودکامگی اش باخت.

او پس از به توپ بستن مجلس با فشارهای داخلی و خارجی مجبور به ترک ایران شد. پس از وی پسرش احمد شاه در سنین کودکی به عنوان شاه انتخاب شد.

احمدشاه

 آخرین پادشاه ایران از دودمان قاجار بود.

او پس از فتح تهران و خلع پدرش محمدعلی‌شاه، در 12 سالگی به سلطنت رسید. تا رسیدن او به سن بلوغ ابتدا عضدالملک و سپس ناصرالملک نایب‌السلطنه بودند.

اندکی پس از کودتای اسفند ۱۲۹۹ و قدرت گرفتن سردار سپه به اروپا رفت. پس از آنکه سردار سپه به وفاداری به شاه سوگند خورد باز به ایران برگشت او بیش از هرچیز نگران وضع خود بود و به احوال مملکت چندان وقعی نمی‌نهاد. مهمترین دغدغه‌اش حفظ مقرریی بود که از انگلستان دریافت می‌کرد. سرانجام با قدرت گرفتن سردار سپه و تحمیل خود به احمد شاه به عنوان نخست وزیر و وخامت اوضاع احمد با شاه باز به اروپا رفت هنگامی که آن‌جا بود با رای مجلس موسسانی که سردار سپه ترتیب داده بود دودمان قاجار منقرض شد.

 

طائفه قاجاريه ، يکي از طوائف ترک که در قرن هفتم هجري هنگام حمله چنگيز از مرکز آسيا به جانب مغرب انتقال يافت ، طائفه قاجار بود که رفته رفته از سراسر خاک ايران گذشته در مرز شام مسکن گزيد. در يورش هفت ساله امير تيمور گورگان قبائل قاجار از شام به سمت مشرق بازآمده در حوالي گنجه و ايروان اقامت نمودند. يکي از هفت طائفه که دستيار شاه اسماعيل صفوي بودند و به نام قزل باش معروف شدند طائفه قاجار بود. در عهد شاهان صفوي روساي ايل قاجار مکرر داراي حکومت و مامور به سفارت شدند. در زمان شاه عباس بزرگ اين طائفه نيروئي به دست آورده و به قبائل چندي تقسيم گرديدند. شاه عباس از افزايش عده اين طائفه استفاده کرده ، آنان را مامور حفظ مرزهاي مهم کشورنمود. قسمت عمده آنان را در ولايت گرگان براي دفع ترکتازهاي ترکمن ها مقيم ساخت و نگاهداري قلعه مبارک آباد و ساحل گرگان را که از بناهاي نظامي شاه طهماسب اول بود و امروز به آققلعه معروف است به آنان سپرد. اين شعبه از ايل قاجار اهميت و شهرت بيشتري يافته ، در دو جانب رود گرگان چراگاههائي را بخود تخصيص دادند. آنان که در جانب بالاي رودخانه قرار داشتند به يوخاري باش (بالاي سر) و آنانکه در جانب پائين رود يورت گرفتند به اشاقه باش (پائين سر) معروف گشتند. ميان اين دو دسته رقابت و خصومت افتاد و به غارت يکديگر مکرر مبادرت جستند و به سال 1140 ه' . ق. به دنبال همين زد و خوردها اطراف مبارک آباد (آق قلعه ) را ترک گفته به استرآباد آمدند. يکي از روساي اين طائفه فتحعلي خان پسر شاهقليخان بود که در زمان شاه طهماسب دوم به دعوت آن شاه همراه او به خراسان رفت و به امر نادرشاه مقتول و در خواجه ربيع مدفون گشت . فتحعلي خان از تيره اشاقه باش بود. نادر براي استيصال قوم او يوخاري باشها را برکشيد و محمد حسين خان رئيس آنان را حکومت گرگان داد. محمد حسنخان فرزند فتحعلي خان که هنگام قتل پدر بيش از دوازده سال نداشت در سراسر ايام نادر از گرگان فراري و در ميان ايلات ترکمن متواري ميزيست ، گاهي هم به گرگان و استرآباد حمله ميکرد. در يکي از حملات وي به شهر استرآباد پسر او آغامحمدخان بدست لشکريان نادر گرفتار شد و جزو اسيران به خراسان اعزام گرديد. عادل شاه آغامحمدخان را مقطوع النسل کرد، ولي چيزي نگذشت که آغامحمدخان از زندان رهائي يافته به استرآباد رفت و به پدر خود که در اين وقت بر اين ولايت استيلاء يافته بود و دعوي سلطنت ميکرد پيوست . محمد حسنخان در جنگ با کريمخان کشته شد و آغامحمدخان را که در اين وقت هفده سال داشت به امر کريمخان به شيراز بردند. روز فوت کريمخان آغامحمدخان بيرون شهر شيراز به شکار مشغول بود. همين که عمه اش او را از مرگ وکيل آگاه ساخت او عمداً باز شکاري را که در دست داشت رها کرد و به بهانه جستجوي آن به مکاني که قبلاً سواران و اسبان ورزيده آماده کرده بودند برفت و به شتاب خود را به تهران رسانيد و خود را پادشاه خواند (1193 ه' .ق.) و بدين ترتيب سلطنت قاجاريه رسماً تاسيس گشت .

جدول اسامي پادشاهان قاجار و تاريخ سلطنت و وفات آنان


سرسلسله . 1- آقامحمدخان . سلطنت 1193-1211


عمر او 56 سال و قبرش در نجف است .


2- فتحعلي شاه سلطنت 1212-1250 عمر 64 سال و


چهار ماه و قبرش در قم است .


3- محمدشاه 1250-1264 مدت عمر 41 سال و


11 ماه و قبرش در قم است .


4- ناصرالدين شاه از 1264-1314 مدت عمر 67


سال مدفن در حضرت عبدالعظيم .


5- مظفرالدين شاه 1314-1324 مدت عمر 55 سال


مدفن کربلا.


6- محمدعلي شاه 1324-1326 مدفن کربلا.


7- احمدشاه 1326-1344 مدفن کربلا.


رجوع به ذيل هريک از اين اسامي شود.
وضع سياسي ايران در عهد قاجاريه . در دوران قاجاريه ايران با تمدن غرب آشنا شد و با کشورهاي غربي رابطه پيدا کرد. هر چند که در فاصله بين انقراض دولت صفويه و قاجاريه دولت ايران با ممالک اروپائي روابط مختصري داشت ، ولي معاهده هاي بين ايران و ممالک اروپائي در دوران قاجاريه منعقد شد; از جمله : 1 - معاهده فين کن اشتاين بين ايران و فرانسه که در زمان فتحعلي شاه و ناپلئون بسته شده است . 2 - عهدنامه ايران و انگليس در زمان فتحعليشاه که به سال 1229 در تهران به امضاء رسيد. 3 و4 - دو عهدنامه گلستان وترکمن چاي با روسيه . دولت روسيه که از ديرباز چشم طمع به بلاد آباد قفقازيه دوخته بود در زمان فتحعليشاه اوضاع ايران را دچار اغتشاش ديد، موقع را مغتنم شمرده به ايران سپاه فرستاد. جنگهاي بين ايران و روسيه شامل دو دوره است . در تمام اين مدت عباس ميرزا با کمال رشادت از سرحدهاي مملکت دفاع کرد، اما بر اثر سستي فتحعليشاه دولت ايران شکست خورد. پس از خاتمه دوره اول اين محاربات عهدنامه گلستان به سال 1228 ه' . ق. منعقد شد. به موجب اين عهدنامه ، ايران از ولايات قره باغ و گنجه و خانات و شيروان و قپه و دربند و باکوو داغستان و گرجستان چشم پوشيد. جنگهاي دوم منجر به عهدنامه ترکمن چاي به سال 1243 گرديد و دولت روسيه علاوه بر آنچه در عهدنامه گلستان ذکر شد، ايروان و نخجوان و دشت مغان را به دست آورد و مجراي رود ارس ، سرحد دولتين شد و اتباع روسيه از تابعيت قوانين حقوقي و جزائي ايران معاف گرديدند و کشتي راني در درياي خزر به دولت مزبور انحصار يافت و پنج ميليون تومان غرامت گرفت . روسها با انعقاد اين عهدنامه و تصرف قفقازيه به سختي با انگليس ها بر سر سياست خود در ايران بناي رقابت را گذاشتند و اين رقابت در زمان ناصرالدين شاه که به دستياري روسها در تهران تاجگذاري کرد شدت يافت و در اواخر سلطنت وي دولتين روس و انگليس رسماً در کارهاي اداري مملکت دخالت کردند و در دوره مظفرالدين شاه با دادن قروضي به ايران امتيازاتي در شمال و جنوب بدست آوردند.
وضع اجتماعي ايران . اقدامات مفيدي که در دوران قاجاريه به عمل آمد بيشتر در دوره ناصرالدين شاه و به دست ميرزا تقي خان اميرکبير بود; از آن جمله است اصلاح امور مالي ، اصلاح نظام ، تاسيس مدرسه دارالفنون و استخدام معلمين اروپائي براي تدريس و اعزام محصل به اروپا براي تحصيل صنايع مختلف و تاسيس روزنامه و ترجمه و انتشار کتب خارجي و توسعه صنايع و ايجاد کارخانه ها و تاسيس پستخانه . اميرکبير در سال 1267 ه' . ق. در کليه شهرهاي معتبر کشور چاپارخانه تاسيس کرد و اولين خط تلگراف در زمان ناصرالدين شاه احداث شد و به تدريج تکميل گرديد، و ضرابخانه که تا آن زمان وضع مطلوبي نداشت اصلاح گشت . تا پيش از ناصرالدين شاه هريک از شهرهاي عمده ايران ضرابخانه جداگانه اي داشت و به همين جهت در نقش و عيار سکه هاي نواحي مختلف اختلافاتي پديد مي آمد. ناصرالدين شاه آلات و ادوات ضرابخانه اي را از اروپا آورد و اداره ضرابخانه را تاسيس نمود. در زمان فتحعليشاه اولين مطبعه در تبريز دائر گرديد. در دوران قاجاريه بسياري از آداب ومراسم اروپائي در ايران انتشار يافت . اين آداب از عهد فتحعلي شاه و محمدشاه در اين سرزمين منتشر شد و دردوره ناصرالدين شاه وسعت و گسترش پيدا کرد. تغيير کلاه و لباس معمول گرديد. اغذيه فرنگي و شرب چاي و توسعه زراعت توتون و تهيه ترياک و کشت سيب زميني و بعضي نباتات و گلها از آثار اين دوره است .
نهضت ادبي ايران در عصر قاجاريه . از اواخر دوره زنديه در ادبيات ايران نهضتي پيدا شدو شيوه دوره مغول و سبک هندي رو به زوال نهاد و شعرا و نويسندگان به تتبع آثار متقدمين برخاستند و مضامين تودرتو و مکرر و عبارات متکلف به تدريج کمتر شدو سخنوراني در نظم و نثر، فارسي متين و سالمي بوجودآوردند، و سخن پردازاني مانند نشاط و قاآني و قائم مقام و امثال و اقران آنان آثار گذشتگان را احياء نمودند. در دوره قاجاريه کتب تاريخي و علمي فراوان تاليف شد و آثار بزرگ مانند تکمله روضة الصفا و ناسخ التواريخ و نامه دانشوران و مجمع الفصحاء و امثال آنها بوجود آمد. روابط زباني و ادبي بين ايران و فرنگستان عمده در اين دوره شروع نمود و کتب و رسائلي در علوم و ادبيات و قصص و روايات مانند داستان تلماک از فرانسه به فارسي ترجمه شد و نيز دخول کلمات فرانسه وروسي به زبان فارسي در اين عهد آغاز گرديد. در نتيجه اين نهضت نوين ، افکار، جرياني نو گرفت و شعرا بيشتر به متقدمين مانند فردوسي و عنصري و فرخي و منوچهري و خاقاني و انوري پرداخته و شيوه سخن و طرز بيان و سنخ مضامين آنها را احياء کردند و به تاثير اين نهضت شماره بسيار از شعرا و نويسندگان از قصيده گو و غزل سرا که توان گفت بيش از صد تن بودند در دوره قاجار ظهور کرده و در نظم و نثر شيوه گويندگان قبل از مغول را پيروي نمودند. (از تاريخ ادبيات ايران تاليف شفق چ 1321 ص 344 و 345 و 352 و 353) (ترجمه طبقات سلاطين اسلام تاليف لين پول ص 232 و 233 و 234) (تاريخ تمدن جديد).
به طور کلی بررسی قاجاریه بدون تقسیم بندی امکان پذیر نیست زیرا در دوره هر کدام از پادشاهان تحولات و رخدادهایی روی می دهد که با تحولات پادشاه قبلی متفاوت بوده است . دوران فرمانروایی قاجاریان بر ایران را به چند مرحله می توان تقسیم کرد : مرحله اول قاجاریه در تکاپوی قدرت مرحله دوم : شکل گیری رسمی حکومت قاجاریه حکومت آقا محمد خان ( 1203-1212 ه . ق ) مرحله سوم : تثبیت و استواری حکومت قاجاریان سلطنت فتحعلی شاه ( 1212-1250 ه . ق) مرحله چهارم : حکومت محمد شاه مرحله پنجم : حکومت ناصر الدین شاه مرحله ششم : مظفر الدین شاه مرحله هفتم : مشروطه و محمد علی شاه مرحله هشتم : استقرار مشروطه و احمد شاه .... ایل قاجار پیش از کسب قدرت -------------------------------------------------------------------------------- الف : نسب و خاستگاه قاجاریه 1- طایفه ای هستند از نژاد مغولان 2- ابتدا در ارمنستان ساکن بودند 3- شکل گیری قدرت صفویان یکی از قبایل مهم بودند . 4- شاه عباس آنها را به مناطق گرگان و استرآباد کوچاند. ب: قاجاریه در عهد نادر شاه: 1- رئیس ایل قاجار در زمان سقوط سلسله صفویه کسی بود بنام فتحعلی خان قاجار . 2- پس از سقوط این سلسله به تهماسب شاه پیوست . 3- اما به علت حسادت نادر بر دلیریها و جنگجوئیهای وی ، توسط نادر به قتل رسید. پسر وی محمد حسن خان قاجار همواره کینه نادر را به دل داشت اما نتوانست کاری بکند . 4- پس از مرگ نادر در گرگان استرآباد شروع به جمع آوری سپاه شد . ج : قاجاریه در عهد زندیان 1- محمد حسن خان قاجار در عهد کریم خان بر علیه وی شورش کرد اما سرکوب و کشته شد . 2- پسران وی آقا محمد خان ، حسین قلی خان جهانسوز ، بر علیه زندیان قیام کردند . 3- قیام حسین قلی خان جهانسوز سرکوب شد. 4- اما آقا محمد خان توانست سلسله زندیه را منقرض کرده و خود به مسند قدرت نشیند . ............. سیر قدرت یابی آقا محمد خان . 1- ایل قاجار از زمان نادر شروع به توسعه دادن نواحی سکونت خود شدند . 1- در زمان کریم خان نواحی شمالی و تهران و قزوین به تصرف قاجاریان درآمد . سرانجام بر اثر قدرت نماییهای آقا محمد خان کلیه متصرفات زندیان به تصرف وی درآمد . 2- آقا محمد خان پسر محمد حسن خان قاجار بود . 3- به هنگام کشته شدن پدرش به همراه برادرانش به دربار کریم خان زند پناهنده شدند و تا مرگ کریم خان در شیراز بود . 4- پس از کریم خان به مازندران و گرگان بازگشتند و بلای ناسازگاری مجدد را با دولت زند شروع کردند . 5- قدرت نماییهای آقا محمد خان از زمان علی مراد خان آغاز شد و در زمان لطفعلی خان به اوج رسید 6- آقا محمد خان طی سه جنگ به سالها 1203- 1205 - 1206 ، نیروهای زندیان را شکست دهد و قلمرو و متصرفاتی آنان را به دست گیرد و 7- به سال 1208 – 1209 آقا محمد خان در تعقیب لطفعلی خان به کرمان لشکر کشید و پس از تسخیر آن حکم به قتل و ویرانی و تنبیه مردم آنجا داد و دستور داد 20000 جفت چشم کنده و به او تحویل دهد. 8- پس از این سیاست خشن به سال 1209 به قفقاز لشکر کشید . از اینجا می توان آقا محمد خان قاجار را مؤسس سلسله قاجار دانست و پس از شکست لطفعلی خان زند ، در واقع عمر سلسله زند به پایان رسید و سلسله قاجار به حکومت رسید . .................. حکومت آقا محمد خان پس از اینکه نواحی جنوب ایران را گرفت به طرف شمال و سمت قفقاز لشکر کشید. ایل قاجار پیش از کسب قدرت جنگ های آقا محمد خان در قفقاز • تاجگذاری در تهران : پس از تصرف قفقازیه و سرکوب کلیه امراء و حکام داخلی و پذیرش اطاعت و فرمان خان قاجار از سوی کلیه نواحی به استثنای مشهد و خراسان که هنوز زیر فرمان شاهرخ میرزا و فرزندش نادر میرزا بود ، آقا محمد خان زمان را برای تاجگذاری خود مناسب دید و به سال 1210 ه . در تهران به نام پادشاه ایران تاجگذاری کرد . • لشکرکشی به خراسان : 1- پس از تاجگذاری آقا محمد خان هیچ مدعی دیگری به جز شاهرخ میرزا نداشت به همین دلیل برای برانداختن خاندان افشار به خراسان لشکر کشید . 2- حکام محلی خراسان که فقط اطاعت ظاهری از خاندان افشار داشتند ، از ترس مجازاتهای شدید خان قاجارهمگی تسلیم آقا محمد خان شدند . 3- نادر میرزا به افغانستان گریخت و شاهرخ کور همچنان در مشهد ماند و اطاعت خان قاجار را پذیرفت . 4- آنگاه آقا محمد خان در صدد جمع خزاین نادر درآمد . 5- سرانجام شاهرخ کور را به همراه خانواده اش به تهران روانه کرد و او در راه وفات یافت . 6- آقا محمد خان پس از تصرف خراسان به زمانشاه درانی پادشاه کابل و هرات دستور داد اطاعت او را بپذیرند . 7- وقتی که کلیه نواحی شرق به تصرف خان قاجار در آمد خبر رسید دست اندازی روسها در مرزهای شمالی به گوش آقا محمد خان رسید سیاست و صفات شخصی آقامحمد خان : او که مدت کرو فرش از 1192-1211 ، جمعا به مدت 18 سال طول کشید پادشاهی بود مدبر، رشید ، جنگ آور ، اما در سخت و بیرحمی و پول دوستی دوستی نظیری نداشت همچنین فوق العاده فردناسپاهی بود، رفتار او با لطفعلی خان و سایر زندیان علی رغم همه مهر و رافت کریم خان نسبت به او و زد و خوردهای مکرر با زندیان و قتل عامهای آنان ، همه بی انصافی او را بیان می کند . ....... ( مرحله سوم : تثبیت و استواری حکومت قاجار ) با مرگ آقا محمد خان در سال 1211 ، برادر زاده او به نام بابا خان ( معروف به فتحعلی شاه ) جانشین وی شد . فتحعلیشاه نه تنها قلمرو حکومت قاجار را حفظ کرد بلکه با اقدامات وفعالیتهایی که طی 37 سال حکومت خود انجام داد ، موجب تثبیت و استوار حکومت قاجاریه گردید . دوران فرمانروایی فتحعلشاه برایران یکی ازمهمترین دوره های حکومت قاجار است . این دوره یکی از پرحادثه ترین و جنجالی ترین دوره های قاجار است . تمام حکمرانی شاه در این دوره در جنگ و کشمکش با دشمنان خارجی و مدعیان سپری شد . اما علی رغم وجود کشمکش و جنگهای طولانی در این دوره تحولات و تغییراتی نیز در این دوره ایجاد شد که در ساختار قدرت و نهاد حکومت تاثیر گذارد . • ویژگیهای مهم این دوره : 1- د ر این دوره در زمینه علمی و فرهنگی فعالیتهایی انجام شد . 2- همچنین در زمینه های به وجود آمده که سبب تحولات فراوانی در نظام کشور گردید . این تحولات عبارتند از : o در امور نظامی و لشکری ، o تحول در نهاد سیاست و امر حکومت o تحول در نوع فکر و اندیشه o تحولات در سیستم اداری و اجرائی o تحولات به وجود آمده در نظام اجتماعی و زندگی مردم طولانی بودن دوره حکومت فتحعلیشاه وجود تحولات و تغییر خاص در این دوره را باید از چند جنبه مورد بررسی قرار داد . وفات فتحعلیشاه ( نوزدهم جمادی الاخر 1250ه. ق ) پس از مرگ عباس میرزا (1249 ) ، فتحعلیشاه برای وصول بقایای مالیات فارس که پسرش میرزا حسینعلی میرزا والی آن ایالت بود ، از تهران به سوی جنوب حرکت کرد . اما به علت علیل بودن و ضعف مزاجی که از چندی پیش به وی دست داده بود ، در اصفهان در نوزدهم جمادی الاخر سال 1250 در 68 سالگی پس از 37 سال سلطنت بدرود حیات گفت . فتحعلیشاه در دوره پادشاهی طولانی خویش همواره سرگرم کشمکش با قوای داخلی و خارجی بود و به کمک فرزندان خود بود که توانست بر مشکلات داخلی توفیق یابد . سیاست های داخلی فتحعلیشاه 1- در داخل برای استحکام دولتی که اساس آن را آقا محمد خان با جنگ و ستیز و اعمال سیاست خشن و ناهنجار خود برقرار کرده بد . شاه و درباریان به تلاش و تکاپو افتادند . 2- فتحعلیشاه ابتدا در صدد سرکوب مدعیان قدرت که بلافاصله پس از فوت آقا محمد خان شورش کرده بودند پرداخت . 3- ابتدا به کمک حاجی ابراهیم اعتمادالدوله عموی خود ، علیقلی خان که دعوی پادشاهی داشت گرفت و کور کرد . 4- به قصد سرکوبکردن صادق خان شقاقی رفت و او را منهدم کرد. � صادق خان شقاقی که بود ؟ 1- از سران سپاه آقا محمد خان بود 2- نزد آقا محمد خان مقرب بود 3- در توطئه قتل خان قاجار نقش داشت . 4- پس از قتل آقا محمد خان بسیاری از جواهرات وی را تصرف کرد و جهت تسخیر قدرت راهی تهران شد . 5- اما در قزوین به دست فتحعلیشاه مغلوب گشت . ........ • انقلابات داخلی و سرکوب آنها : چون آقا محمد خان در تمام مدت حکومت خود گرفتار لشکرکشی و جنگ بود ، چندان توجهی به اداره امور کشور و نظم بخشیدن به امور داخلی نداشت ، همین که او مرد به علت متزلزل شدن بنیان سلطنت هر کسی ازگوشه و کنار سر به عصیان و شورش برداشت . این مدعیان و شورشیان قدرت دو دسته بودند : الف: بازماندگان خاندان صفوی و افشار و زند 1. شورش محمدخان زند پسر زکی خان در اصفهان و غلبه فتحعلیشاه بر وی ب: تنی چند از سرداران آقا محمد خان با نزدیکان او 1. شورش مجدد صادق خان به همراه سران و بزرگان در آذربایجان وسرکوب او توسط فتحعلیشاه 2. شورش حسینقلی خان برادر فتحعلیشاه که حاکم اصفهان شده بود . این شورش به وساطت مادر و برادر خاموش شد. 3. پسر شاهرخ شاه افشار ، نادر میرزا در خراسان ، نادر میرزا که تاب مقاومت نداشت پس از رسیدن فتحعلیشاه از در عذر خواهی درآمد و شاه او را عفو کرد و در شورش مجددی که کرد وی را منهدم کرد . بنا براین فتحعلیشاه مدت 5 سال از سلطنت خود را ( 1212-1217 ) به سرکوب کشمکشهای داخلی گذراند . در این مدت توانست با امن بخشیدن به امور داخلی کشور و بقایای دو دولت افشاریه وزندیه رامضمحل کند . حکومت محمد شاه ظل السلطان دهمین پسر فتحعلیشاه بود هنگام فوت پدرش در اصفهان، حکمران تهران بودپس از رسیدن خبر فوت فتحعلیشاه به تبریز، محمد میرزا فرزند عباس میرزا که پس از فوت پدر سمت ولیعهدی یافته بود در تاریخ ششم رجب 1250 در تبریز با دستیاری میرزا ابوالقاسم فراهانی به تخت پادشاهی جلوس کرد و در چهاردهم این ماه به همراه سفرای انگلیس و توپخانه و سپاه مفصلی که فرماندهی آنها با لندزی از سران لشگری انگلیس بود، از آذربایجان به قصد طهران حرکت کرد. ظهور مدعیان سلطنت 1- براثر انتشار خبر وفات فتحعلیشاه در پایتخت و اغلب ولایات ایران، شاهزادگان به ادعای سلطنت برخواستند. 2- در تهران شاهزاده علیشاه ضل السلطان پسر دهم فتحعلیشاه خود را عادلشاه و علیشاه خواند. 3- در فارس حسینعلی میرزا فرمانفرما به کمک برادرش حسنعلی میرزا شجاع السلطنه هر یک خود را پادشاه مستقل خواندند و سکه و خطبه به نام خود کردند. 4- بقیه شاهزادگان نیز در حوزه های حکمرانی خود در انتخاب روش و طریقه ای که تبعیت آنان را نسبت به پادشاه وقت تعیین نماید سرگردان بودند. 5- زمانیکه محمدشاه همراه با سپاه خود به پایتخت (تهران) رسید به کمک وزیر خود، میرزا ابوالقاسم فراهانی (قائم مقام) به سرکوب مدعیان پادشاهی پرداخت. 6- قائم مقام شاهزاده فیروزمیرزا را با منوچهرخان معتمدالدوله و لیندسی از افسران انگلیسی را 5000 سربازان و توپخانه به شیراز روانه کرد تا حسینعلی میرزا فرمانفرما را سرکوب کنند. 7- سربازان و نیروهای دیگری به بروجرد و ملایر فرستاد. 8- تمام مدعیان سلطنت به جزء ظلل السلطان ، وقتیکه خود را در مقابل سپاه بزرگی دیدند تسلیم شده و به محمد شاه پیوستند. 9- عده ای دیگر از شاهزادگان را قائم مقام دستگیر و زندانی ساخت و محمد شاه را از خطر بزرگی که در آغاز سلطنت او پیش آمده بود نجات داد. 10- قائم مقام به پاداش خدماتی که در سرکوب مدعیان سلطنت نمود به مقام صدراعظمی ارتقا یافت و محمد شاه کلیه امور کشور را به وی سپرد. سلطنت محمدشاه دارای چند ویژگی بود که پادشاهین او را از شاهان دیگر متمایز می کرد: 1. به قتل رساندن صدراعظم خود، میرزا ابوالقاسم فراهانی 2. حکومت 90 روزه ظل السلطان 3. لشکرکشی به هرات 1253 – 1254 : o نتایج این لشگرکشی o سیاست انگلیس در مورد هرات 4. اختلافات ایران و عثمانی در دوره محمد شاه o معاهده ارزنة الروم 5. ظهور فرقه های مذهبی: o قیام آقاخان محلاتی o ظهور فرقه بابیه o مؤسس فرقه بابیه 6. قیام سالار در خراسان 7. اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران مقارن فوت محمد شاه ........ اگر بخواهیم با یک نگاه کلی به سلسله قاجاریه بنگریم ، چه می توانیم بگوئیم ؟ تقریبا میان همه اتفاق نظر وجود دارد که در این دوران قاجاریه ، بلاهای فراوانی بر سر مردم ایران آمد و بسیاری سرزمین ها از دامان آن جدا شد . قرارداد های نابرابر ، امتیازات فراوان اقتصادی و سیاسی برای بیگانگان ، همه و همه ، چشم انداز ما را نسبت به دوره قاجاریه تشکلیل می دهند . در حیطه هنر ، ما با مقایسه آثار هنری در این دوره با بناها و زیبایی های بجا مانده از دوره صفویه ، نشان از افولی همه جانبه و چشم گیر را در می یابیم . اما براستی دوران قاجارها ، اوضاع به چه نحوی بوده است ؟ شواهدی وجود دارد که اوضاع را چندان هم بد نمی داند . درست است که مقایسه یک أثر معماری در دوره قاجارها ،‌ همانند صحن بزرگ حضرت معصومه س در قم با بنایی شبیه به مسجد امام اصفهان در دوره شاه عباس اول ، تفاوت های شگرفی را نمایان می سازد ، اما به یاد داشته باشیم که آنچه بعنوان زیبا ترین خانه های قدیمی در شهرهایی همانند کاشان و اصفهان و حتی تهران و تبریز ، به همه مسافران و جهانگردان خارجی نشان می دهیم ، همه و همه ، خانه ها و بنا ها و عمارت هایی هستند که به دوران قاجار بر می گردند . قاجارها در یکی از سخت ترین شرایط تاریخی و مناسبات جهانی قرار داشتند . از زمان فتحعلیشاه و آغاز قرن نوزدهم ، اروپا وارد دوران صنعتی شدن و درگیری های بسیار فزاینده استعماری شدند و خصوصا استعمار انگلستان با بسط قدرت خود در شبه قاره هندوستان ، به قدرتی جهانی و با ویژگی های استعماری و فرا منطقه ای بدل شده است . خصوصا نیمه دوم قرن نوزدهم که تقریبا با سلطنت ناصرالدین شاه مصادف است ، اوج حضور جهانی استعمار انگلستان و نهایت درجه قدرت گرفتن روسیه تزاری است . طبیعی است که حفظ و بقای حداقل های موجود در عرصه های گوناگون حیات یک کشور کوچک ، و هرچند با سابقه ای درخشان ، کاری بزرگ و عظیم خواهد بود . اما به هرحال جای بحث و نظر پیرامون جنبه های گوناگون حیات جامعه ایرانی در دوران حدودا دویست ساله قاجارها ، بسیار وجود دارد و نظرات بسیار متفاوتی نیز در این جنبه ها ابراز گشته است . ........... در دوره قاجار ما مناطق بسیار گوناگونی را در شمال غرب( آذربایجان و ارمنستان و گرجستان ) ، شمال شرق ( ترکمنستان و بخش هایی از ازبکستان و تاجیکستان ) و شرق ( افغانستان و بلوچستان پاکستان ) از دست دادیم . اما براستی بعد از این همه رنج و اندوه و تأسف ، که در طول این سالیان دراز ابراز نموده ایم ، چه وضعیتی داریم ؟ آیا به آنچه داریم و سرزمین ها و امکاناتی که برایمان باقی مانده است ، به چه نحوی می پردازیم ؟ قرض کنیم که امروزه تمامی آذربایجان شوروی متعلق به ما بود ، چه تفاوتی می کرد ؟ آیا چنین نبودکه همانند بسیار منابع و معادنی که هنوز بی توجه مانده اند ،‌ معادن غنی نفت باکو در آذربایجان نیز چنین می شد ؟ فرض کنید که تمامی دریای خزر در اختیار ما بود ،‌ آیا به آن می خواستیم به همین شکلی توجه کنیم که امروزه به قسمت موجود خودمان در دریای خزر می پردازیم ؟ بیائید تصور کنید که ترکمنستان به ما تعلق داشت ، احتمالا کاوش هایی که دانشمندان روسی در مورد ویرانه های شهر اشکانی نسا انجام داده اند ، صورت نپذیرفته بود و ما هم چنان مشغول محکوم کردن کاوش گرانی بودیم که فلان ویرانه ها را کاویده اند . در اینجا درصدد نیستیم که تجاوز های به خاک خود را توجیه کنیم یا بگوئیم که ملل پیشرفته حق دارند اموال و سرزمین های ملل ضعیف تر را تصاحب نمایند ، بلکه بحث بر سر این است که بجای تأسف بر گذشته ، به وضع امروز خود بیاندیشیم . امروز اگر به درستی و سلامت و با دانایی به اصلاح امور خود بپردازیم ، فردا به حال و روز و شکست های امروز خود تأسف نخواهیم خورد . ...................... در دوره منحوس قاجار بدلیل حاتم بخشی پادشاهان بی لیاقت آن مناطق بسیاری از خاک ایران جدا گردید قرارداد آخال قرارداد آخال یکی از قراردادهای سیاسی زیان‌آور برای ایرانیان بوده است که در دوران قاجار از سوی امپراتوری روسیه بر ایران تحمیل شد. این قرارداد در پی تصاحب گستره ترکستان و بخش خاوری دریای خزر به تاریخ 23 آذر 1260خ/ 22 محرم 1299ق/ 14 دسامبر 1881م میان  میرزا سعیدخان مؤتمن‌الملک انصاری“ وزیر امور خارجه ایران   ایوان زینوویف“، وزیرمختار روسیه در تهران منعقد شد. یادآور می‌شود که چنگ‌اندازی روسیه به مرزهای شرقی ایران به دنبال شکست ایران در مرو از سال 1290ق/ 1873م آغاز شد و در سالهای بعد ادامه یافت تا اینکه ژنرال  اسکوبلف“ در 1298ق/ 1880م به سرزمین  ترکمانان تکه“ حمله برد و آخرین پایگاه آنان یعنی  گوگ‌تپه“ را به تصرف خود درآورد.. مفاد قرارداد قرارداد آخال که گفته می‌شود  ناصرالدین شاه“ ناگزیر تن به آن داد به آن بخش از گستره ایران از مرزهای شمال خراسان تا  رود تجن“ به مثابه ایالت ماوراء دریای مازندران که به تصرف روسیه تزاری درآمده بود، رسمیت بخشید. به باور روسها تصرف مرو و آخال از سوی آنها، ایران را از تجاوزات ترکمانان تکه، مرو و آخال نجات می‌داد. حال آنکه این تعدیات محلی سالهای بعد نیز ادامه داشت و دولت روسیه هیچ اقدامی به منظور پیشگیری از آن به عمل نیاورد. قرارداد یادشده دارای چهار فصل بود. در فصل اول نقاط و گذرگاه خط مرزی تعیین گردید و در فصل دوم پیش‌بینی شده بود که نمایندگان ایران و روسیه بر طبق فصل نخست مرز را به گونه‌ای شفاف ترسیم کنند و در مرزها علامتگذاری نمایند. همچنین این قرارداد پیوستهایی داشت که در آن وزارت امور خارجه درباره برخی از دره‌ها و روستاها و رودخانه‌ها تعهداتی را پذیرفت. این ضمائم یک هفته پس از امضای قرارداد طی نامه رسمی میرزاسعیدخان انصاری به شماره 148 مورخ 29 محرم 1299 برای زینوویف فرستاده شد. چندی بعد در ذیحجه 1301ق  ملینکف“، وزیرمختار جدید روسیه از  میرزامحمودخان ناصرالملک“، وزیر امور خارجه جدید تقاضای اجرای قرارداد و بندهای مندرج در پیوستهای آن را نمود. در این هنگام،  محمدتقی میرزا رکن‌الدوله ، استاندار خراسان بود و زیرنظر او  حاجی امین نظام“ که ریاست هیئت ایرانی امور مرزی را برعهده داشت، مأمور اجرای قرارداد شد؛ لیک کار اجرای درونمایه قرارداد و پیوستهای آن به واسطه اختلاف نظرهای مأموران کمیسیون مشترک و تحمیلات نماینده روسیه اندک اندک انجام شد و سالها به درازا کشید. اما بی شک اوج زورگویی روسها و ناتوانی و انفعال حکومت قاجاریه را می‌توان در فصل چهارم این عهدنامه ملاحظه کرد. در فصل چهارم آمده است:  چون منبع رود فیروزه و منابع بعضی رود و انهاری که ایالت ماوراء بحر خزر متصله به سرحد ایران را مشروب می‌کند در خاک ایران واقع شده است، دولت علّیه [ایران] متعهد می‌شود که به هیچ وجه نگذارد از منبع الی محل خروج از خاک ایران در امتداد رود و انهار مزبوره قراء جدیدی تأسیس شده و به اراضی که بالفعل زراعت می‌شود توسعه داده شود و نیز برای اراضی که فعلاً در خاک ایران مزروع است بیش از آن مقداری که لازم است نگذارد آب استعمال کنند.“ لرد کرزن راجع به قرارداد آخال می‌نویسد:  روسها در ضمن انعقاد قرارداد مرزی اولاً کوههای بلند مرتفع سرحدی را در مرز خودشان انداختند، سپس سرچشمه رودخانه‌ها را نیز جزء خاک روسیه ثبت کردند که هر وقت اراده نمایند آب را از ده‌های ایران قطع کنند و در نتیجه محصول خراسان را تباه سازند.“ مرحله نخست قرارداد و اما کمیسیون مشترک پس از آنکه نقشه حدود مرزی خراسان را تا دره ذوالفقار رسم نموده و علامتگذاری کرد یک قطعه زمین کوچک در دره  ذوالفقار“ و روستای  حصار“ را که طی عهدنامه ترکمانچای از ایران جدا شده بود در کرانه جنوبی رود  ارس“ به ایران بازگرداند. مساحت این دو روی هم ده هکتار بیش نبود و در حقیقت برای رفع انحنای خط مرزی صورت گرفت. حال آنکه در عوض ایران، یک قطعه زمین در ناحیه شمالی روستای حصار به مساحت هشت کیلومتر و نیز روستای  فیروزه“ را به روسیه واگذار کرد. این نخستین مرحله از اجرای مفاد قرارداد بود. [ویرایش] مرحله دوم قرارداد اما قرارداد بدین جا ختم نشد. مرحله دوم اجرای قرارداد تخلیه دژ  غلغلاب“ و دژ  گرماب“ از سوی ایران بود. این دو قلعه دویست و چهل خانوار سکنه مستمند داشت. هزینه انتقال این خانوارها بالغ بر یک هزار و دویست تومان از دارالخلافه طهران تأدیه شد. در پی جا به جایی این خانواده‌ها و اسکان آنها در داخل روستاهای مرزی ایران، مکانهای یادشده زیر نظر کمیسیون مشترک به روسها تحویل داده شد. [ویرایش] مرحله سوم قرارداد مرحله سوم قرارداد، تقسیم روستای حصار و دره حصار به سال 1301 با حضور حاجی امین نظام، رئیس هیئت امور مرزی و  محمدعلیخان“، حاکمان دره جز و  قراخان“، حکمران اتک و  میرزا احمدخان سرهنگ“، نایب کارگزاری دره گز انجام شد. در این تقسیم‌بندی امور مرزی و  محمدعلیخان“، حاکمان دره جز و  قراخان“، حکمران اتک و  میرزا احمدخان سرهنگ“، نایب کارگزاری دره گز انجام شد. در این تقسیم‌بندی ناعادلانه یک پنجم اراضی و یک پنجم از روداب حصار از آن ایران شد و مابقی آن در اختیار روسها قرار گرفت. سکنه حصار نیز که خانواده‌های نسبتاً متمکنی بودند در بخش روسیه ماندند و تنها سی و پنج خانوار فقیر و خوش‌نشین در بخش ایران جای داده شدند. مرحله چهارم مرحله چهارم اجرای قرارداد مربوط به فصل دوم پیوست قرارداد بود که در آن این گونه آمده بود:   برای زراعت قریه‌های  ینگی قلعه“ و  بهبودخان“ و  سررود قلعه“ مسافت زمین  دره رودخانه“ که در دو  ورس“ و یک ربع ورس است را، و طرف شرقی  ینگی قلعه“ واقع است به بالا تا دربندی که یک  ورس“ و ربع ورس بالاتر از محل  اورتاکند“ واقع شده غیر از گندم و جو، کاشتن پنبه و سبزی نیز تجویز می‌شود.“ ینگی قلعه تا دربند شرقی، یک فرسخ مسافت داشته و در این دره تقریباً در تمام مواقع سال زراعت می‌شده است ولی با استناد به تعهد بالا، نماینده روسیه زراعت در ناحیه مهمی از زمینها را که در دست کشاورزان ایرانی بود منع و محدود کرد، زیرا گسترش کشاورزی در این منطقه را باعث کمبود آب در منطقه متعلق به دولت روسیه می‌دانست. موضوع ساکنان موضوع تجاوزات ترکمانان به مرزهای ایرانی نیز که همچنان تداوم داشت، در  کلات“ چهار رود وجود داشت. این نهرها عبارت بودند از:  چهچهه“،  قراتیکان“،  کلات رود“ و  لاین“. یک ششم آب این چهار رود به مصرف کشاورزی  کلات“ می‌رسید و بقیه به دژها و کشتزارهای پیرامون کلات سرازیر می‌شد.  اتک کلات“ بر روی ترکمانان مروی باز بود، چون آنان در زمانی نه چندان دور شهروند ایران بودند و با سکنه  اتک“ پیوندهایی داشتند، از این‌رو به آسانی بیش از چهارصد خانوار ترکمان مروی که در قلعه‌های اتک سکونت داشتند و با آب چهار رودخانه یادشده کشاورزی می‌کردند، سالی بیست هزار خروار گندم و شلتوک به دست می‌آوردند و یک دهم آن را به عنوان مالیات به حاکم  اتک“ می‌دادند که مأمور دولت ایران بود. در  اتک دره جز“ هم چند قلعه معتبر وجود داشت که دهقانان دره‌گزی و کشاورزان آخالی در آنجا به کشت و زرع می‌پرداختند و اینان نیز یک دهم محصول خود را به عنوان مالیات به دولت ایران و حاکم دره‌جز (دره‌گز)می‌پرداختند، لیک به تدریج کشاورزان مروی و آخالی و اتک دره‌جز و اتک کلات، وسیله و آلت فعل تجاوزات ترکمانان به داخل مرزهای ایران شدند و کمیسیون مشترک مرزی که تا سال 1314ق به عنوان ناظر بر امور مرزی و اجرای قرارداد وظیفه خود را انجام می‌داد، نتوانست کشاورزان مروی و آخالی مقیم اتک را به فرمانبرداری کامل دولت ایران درآورد. پس از ناصرالدین‌شاه به دنبال قتل ناصرالدین شاه، اوضاع ایران رو به وخامت بیشتر نهاد و ضعف حکومت مرکزی بیشتر نمایان شد که این امر خودسری ترکمانان مروی و آخالی مقیم اتک را باعث شد تا آنجا که از فرمانبرداری دولت ایران و پرداخت مالیات سرپیچی کردند. در سال 1314ق، قزاق‌های روسی در  خان کران“، دو فرسنگی  سرخس ناصری“ اقامت گزیده، مجرای آب سرخس ناصری را به سوی سرخس کهنه که در تصرف خودشان بود برگرداندند و سرخس ناصری رو به ویرانی نهاد و این‌گونه ناحیه حاصلخیزی از ایران از مدار و چرخه اقتصادی خارج شد. سلطنت ناصرالدین شاه قاجار (1264 – 1313 ق) هنگام فوت محمدشاه، ولیعهد و جانشین او ناصرالدین میرزا زیر حمایت و تربیت میرزا تقی خان وزیر نظام در تبریز به سر می برد. چون خبر فوت شاه به تبریز رسید، در حالیکه خراسان به علت قیام سالار دچار هرج و مرج و آشفتگی بود، میرزا تقی خان سپاه آذربایجان را گرد آورد و وسائل جلوس ناصرالدین میرزا را بر تخت سلطنت در آذربایجان فراهم ساخت. سپس به همراهی سفرای روس و انگلیس که به تبریز رفته بودد. شاه جوان را برداشته عازم تهران شد. و برای آنکه در غیاب او، آذربایجان دچار اغتشاش و ناامنی نگردد، حکامی را که به وفاداری آنان اطمینان نداشت از کاربرکنار کرد و حکام مورد اعتماد بر بلاد آذربایجان گماشت، ناصرالدین شاه روز 21 ذی قعده سال 1264 هجری قمری به تهران رسید و روز بعد رسماً تاجگذاری کرد. ناصرالدین شاه به سبب کفایت و لیاقتی که از میرزا تقی خان وزیر نظام دیده بود او را به صدارت برگزید و اندکی بعد به لقب امیرکبیر گردید. ناصرالدین شاه میرزا نصرالله خان نوری معروف به میرزا آقاخان را که حکمران کاشان بود به طهران طلبید و به معاونت امیرکبیر منصوب کرد و به او لقب اعتماد الدوله داد. ویژگیهای حکومت ناصرالدین شاه قاجار 1- حکومت 50 ساله ناصرالدین شاه سرشار از وقایع و حوادث مهم در تاریخ سلسله قاجار است. 2- در این دوره نتایج شوم عهدنامه های گلستان و ترکمانچای و عوارض جنکهای ممتد دورة فتحعلیشاه بروز می کند. 3- در این دوره دولت انگلیس روابط سیاسی خود را با ایران بسط می دهد و به اخذ امتیازاتی و مزایایی نظیر امتیازات و مزایایی که به موجب عهدنامه ترکمانچای به روسیه داده شده بود موفق میشوند. 4- در نتیجه نفوذ سیاسی و اقتصادی بیگانگان در ایران، در این دوره به حد کمال می رسد و استقلال و حیات اقتصادی ملت ایران بیش از هر زمان دیگر متزلزل می شود. 5- خوشبینی فوق العاده شاه به بیگانگان باعث می شود که بسیاری از منافع کشور را به نفع بیگانگان از دست دهد. 6- در پایان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار کم کم افکار انقلابی و زمزمة آزادی طلبی ظهور می کند و زمینة انقلاب مشروطیت فراهم می گردد.................. مراحل فرمانروایی ناصرالدین شاه : 1. دورة صدراعظمی میرزا تقلی خان امیرکبیر 2. دورة صدراعظمی میرزا آقاخان نوری 3. دوره اصلاحات گوناگون سیاسی و اداری و فکری : o آغاز نهضت فکری و سیاسی o اصلاحات داخلی 4. صدارت امین السلطان امتیازات سیاسی و اقتصادی در دورة ناصرالدین شاه نفوذ سیاسی انگلستان در ایران بعد از عقد عهدنامه پاریس مقدمة بدست آوردن امتیازات اقتصادی بزرگی برای اتباع آن دولت گردید. چنانکه در سال 1309 هجری انحصار فروش دخانیات در ایران به یکی از اتباع دولت انگلیس داده شد و همین امر مقدمه بروز نهضت جدیدی در میان طبقات مردم گردید و در نتیجه آن ناصرالدین شاه امتیاز را لغو کرد ولی انگلیسیها بعدها به گرفتن امتیازات مهمتری نایل گردیدند. که امتیاز بانک شاهنشاهی و امتیاز حق کشتیرانی در کارون مهمترین آنها بود . 1. امتیاز بانک شاهنشاهی 2. امتیاز کشتیرانی در کارون 3. واکنش ها به امتیاز رژی 4. امتیازات روس ها در دوره ناصرالدین شاه 5. واگذاری امتیاز خط آهن و شوسه به روس ها 6. امتیاز نظامی روس ها در دوره ناصرالدین شاه قتل ناصرالدین شاه در ذی قعده 1313 ناصرالدین شاه مدت پنجاه سال بر ایران سلطنت کرد و در آغاز پنجاه و یکمین سال سلطنت خود بنا به عادت معمول برای زیارت بقعه حضرت شاهزاده عبدالعظیم علیه‌السلام با امین السلطان صدراعظم و چند تن از درباریان روز 17 ذی قعده سال 1313 هجری قمری عازم شهر ری شد. چون از مدتی پیش اجازه داده بود که رعایا برای تقدیمن عریضه و دادخواهی مستقیماً به حضور شاه برسند و حتی هفته ای یک روز را به این امر اختصاص داده بود. هنگامیکه وارد بقعه حضرت عبدالعظیم گردید توسط مردی به نام میرزا رضای کرمانی از پای درآمد. صدراعظم با سرعت شاه را با طرز خاصی از در دیگر بقعه به کالسکه مخصوص رسانید و ترتیبی داد که هیچ کس متوجه کشته شدن شاه نشود. میرزا رضا کرمانی بلافاصله دستگیر و زندانی شد و بعداً به قتل رسید. ====== امتیاز بانک شاهنشاهی به طور کلی بررسی قاجاریه بدون تقسیم بندی امکان پذیر نیست زیرا در دوره هر کدام از پادشاهان تحولات و رخدادهایی روی می دهد که با تحولات پادشاه قبلی متفاوت بوده است1- ناصرالدین شاه در سال 1289 قمری به راهنمایی حاج میرزا حسین خان سپهسالار، صدراعظم خود امتیاز تأسیس خط آهن و استخراج معادن ایران، غیر از آنچه قبلاً به دیگران واگذار شده بود و غیر از معادن فلزات قیمتی و احجار کریمه، و نیز امتیاز تأسیس بانک را به شخصی به نام بارون جولیوس دورویتر که به تابعیت بریتانیا درآمده بود واگذاشت و خود عازم اروپا شد (سفر اول شاه به اروپا) 2- ناصرالدین شاه در پایتخت روسیه احساس کرد تزار روس و امنای دربار او از اعطای چنان امتیاز هنگفتی به یک نفر انگلیسی رنجیده اند. 3- او حتی در انگلستان نیز با خونسردی ملکه انگلیس و رجال بریتانیا در مورد این امتیاز روبرو شد. 4- ناصرالدین شاه پس از مراجعت به ایران، چون افکار عمومی را نیز با اعطای آن امتیاز مخالف دید امتیاز رویتر را لغو کرد. 5- رویتر در برابر لغو امتیازی که بدست آورده بود پاداش و غرامتی دریافت نکرد. 6- او مبلغ 40 هزار لیره را که به عنوان سپرده به شاه ایران داده بود. هنگام دریافت امتیاز تأسیس بانک شاهی، با سود آن از شاه دریافت نمود. 7- ناصرالدین شاه برای جبران اقدام خود در مورد لغو امتیاز رویتر، امتیاز تأسیس بانک شاهنشاهی ایران را به رویتر داد (1308 قمری) 8- بانک جدید با سرمایة یک میلیون لیرة استرلینگ تشکیل شد و به زودی حق انحصاری نشر اسکناس و تأسیس شعب در شهرستانها و خارج از کشور ایران را بدست آورد. 9- کمی بعد ناصرالدین شاه امتیاز استخراج معادن ایران ، غیر از طلا و نقره و احجار کرممه را بانک مزبور اعطا کرد.======== امتیاز کشتیرانی در کارون 1- ناصرالدین شاه در سال 1306 قمری امتیاز کشتیرانی در حوضة سفلای رود کارون را به کمپانی برادران لینچ واگذار کرد. 2- در امتیاز کشتیرانی کارون طبق فرمان و قرارداد مربوط به آن بنای هر گونه ساختمان و انبار ذغال سنگ و کالان و دکان و کاروانسرا و یا کارگاهها و کارخانجات در دو کرانه رود کارون بوسیله کمپانی لینچ ممنوع شده بود. 3- امتیاز کشتیرانی در کارون برای کمپانی لینچ سود فراوانی دربر نداشت. 4- برخی از شیوخ و سران عشایر بنی کعب ایران نیز در راه اقدامات و فعالیت کمپانی مزبور کارشکنی می کردند. 5- ناصرالدین شاه انتظار داشت که هر چه بیشتر بتواند از اعطای آن امتیاز نفع مادی ببرد. 6- صاحب امتیاز نیز ناگزیر بود در برابر حفظ امتیاز خود مبالغ هنگفتی به کیسة شخصی شاه بریزد. 7- صاحبان امتیاز که دارای معلومات گرانبهایی از اوضاع ایران بودند سودی در این امتیاز برای خود ندیدند با تقدیم یک کشتی بخاری تقاضای الغای قرارداد مزبور شدند. ========واکنش ها به امتیاز رژی 1- مردم ایران که در تاریخ بر اثر آشنایی یافتن با اموال و ممالک خارجه وخواندن جراید فارسی که در استانبول انتشار می یافت پس از اطلاع بر شرایط این انحصارنامه و مقایسة آن با امتیازی که دولت عثمانی در باب انحصار دخانیات خود با شرایط بهتری به شرکتی خارجی داده بود شروع به مخالفت با آن اساس کردند. و امین السلطان هر قدر خواست که با تهدید و تطمیع علمای شیعه را که به یاری مردم برخاسته و حکم تحریم استعمال دخانیات را داد بودند از راه خلاف برگرداند توفیق نیافت. 2- مخالفت با رژی کم کم قیام مردم را بر ضد دربار و اصول استبداد پیدا کرد. 3- رهبری مردم در طهران حاج میرزا حسن آشتیانی (1243 – 1319) و مجتهد بزرگ ای دوره حاج میرزا حسن شیرازی در نجف برعهده داشت که هر دو جداً در برانداختن اساس امتیاز انحصار پافشاری کردند تا آنکه بالاخره شاه و امین السلطان از ترس شورش مردم و اعلان جهاد علما آن امتیازنامه را در 16 جمادی الاولی 1309 ملغی نمودند و شرکت دخانیات شاهنشاهی بساز خود را از ایران برچید. 4- واقعه رژی و توفیقی که در راه الغای امتیاز آن نصیب ملت و علما شد به ایشان فهماند که می توان با پافشاری و قیام از اقدامات خودسرانة حکومت استبدادی و صدراعظم جلوگیری نمود. و این مقدمه ای شد برای همین گونه قیامها در ایام صدارت امین السلطان و عین الدوله در زمان مظفرالدین شاه. 5- در مقابل ملغی شدن امتیاز رژی بدبختی بزرگی برای ایران پدید آمد و آن اینکه شاه و امین السلطانن برای پرداختن خساراتی که در طی شروع به عمل شرکت انگلیسی دخانیات وارد آمده بود مجبور شدند که از بانک شاهی مبلغ 000/500 لیرة انگلیسی قرض بگیرند و به او بسپارند این اولین قرضی بود که دولت ایران از بیگانگان گرفت. 6- با ملغی شدن امتیاز رژی و لاتاری، ملکم خان از ایران گریخت به لندن رفت و در آنجا به تأسیس روزنامه (قانون) قیام نمود و به نام قانون خواهی و تغییر وضع حکومت ایران به ذکر مظالم استبدادی پرداخت و نوشته های او از آنجائیکه پرع عامیانه بود و از خارجه نیز می رسید در مردم بی تأثیر نماند.امتیازات روس ها در دوره ناصرالدین شاه 1- دولت تزاری روس در کسب امتیازات اقتصادی و سیاسی به اندازة انگلستان در ایران کامیاب نشد. 2- اما در برابر هر امتیازی که به دولت یا اتباع انگلیس داده شد دولت روسیه فعالیت و کوششی برای اخذ امتیازی نظیر آن نشان می داد. 3- نخستین امتیاز مهمی که به اتباع روسیه داد شد، امتیاز بهره برداری انحصاری از مراکز صید ماهی در قسمتی از سواحل ایران در دریای خزر بود که در سال 1285 هجری قمری از طرف ناصرالدین شاه به یکی از اتباع روسیه به نام لیاتازوف داد شد و بعد از آن تاریخ نیز چندین بار تمدید گردید. 4- سرانجام بهره برداری از صید ماهی در بندر انزلی و اطراف آن و امتداد کرانه دریای خزر تا نوشهر کنونی به دست شرکت مختلط شیلات که سرمایة آن متعلق به دولت روسیه و دولت است افتاد. 5- سهم روسیه از این امتیاز صدی 51 سهام و ایران صدی 49 سهام بود. 6- کمی بعد از آن تاریخ در سال 1286 هجری قمری اجازه احداث سیم تلگراف بین الکساندر و فسکی وتهران از راه ادسا و تنلیس و تبریز به روسیه داده شد. 7- وزارت مالیه دولت روسیه با کسب اجازه مخصوص از دولت ایران بانک استقراضی روس را در برابر بانک شاهنشاهی ایران که امتیاز آن به اتباع انگلیس داده شده بود، در ایران دایر کرد و در معاملات اقتصادی و تجارتی رقیب سرسخت بانک شاهنشاهی گردید. 8- بانک استقراضی یک مؤسسه ظاهراً تجارتی و در حقیقت وسیله بسط و استقرار نفوذ مالی و سیاسی روسیه تزاری در ایران بود. 9- این بانک بی دریغ به همة بازرگانان و پیشه وران وام می داد و در وصول آنها اعمال می ورزید. 10- سرمایه این بانک محدود نبود و آنچه لازم داشت از وزارت دارایی و خزانه روسیه دریافت می کرد. 11- شعاع عمل بانک استقراضی روس به تدریج توسعه یافت و به دولت و پادشاه و شاهزادگان نیز وام می داد. 12- بدین ترتیب علاوه بر آنکه از اعطای این امتیاز سود کلانی عاید ایران نمی شد، بلکه با دادن وامهای هنگفت غالباً ضرر هم می داد. 13- بانک استقراضی روس تا استقرار رژیم حکومت شوروی در روسیه در ایران باقی بود و طی قراردادهای منعقده بین ایران و رژیم شوروی کلیه دارایی و مطالبات آن بانک به عنوان غرامت جنگ به ایران داده شد. ..........واگذاری امتیاز خط آهن و شوسه به روس ها 1- در سال 1310 هجری قمری امتیاز احداث خط شوسه بین بندر انزلی و قزوین وبهره برداری از آن به یک شرکت روسی موسوم به شرکت بیمة حمل و نقل ایران واگذار شد. 2- مدت این امتیاز 99 سال بود و بعدها در دورة سلطنت مظفرالدین شاه شرکت مزبور امتیاز خط شوسه بین قزوینن و همدان را نیز به دست آورد. 3- در حدود سال 1291 قمری اندکی بعد از آنکه بارون جولیوس دورویتر، تبعه انگلیس، امتیاز احداث خط آهن از رشت به تهرانن و از تهران به خلیج فارس را به مدت 70 سال از ناصرالدین شاه گرفت یکی از اتباع روسی به نام فن خالکنهاگن امتیاز احداث و بهره برداری خط آهن جلفا به تبریز را در طول 156 کیلومتر از شاه ایران گرفت. 4- چون صاحب امتیاز روسی در پایان مهلت مقرر یعنی پنج سال از تاریخ امتیاز نامه نتوانست به تعهد خود عمل کند امتیاز او لغو گردید. .......امتیاز نظامی روس ها در دوره ناصرالدین شاه 1- دولت تزاری روسیه در دروة سلطنت ناصرالدین شاه مهمترین مرکز حیاتی ایران را بدست آورد و با اعزام مستشاران نظامی و تشکیل بریگاد قزاق در سال 1297 هجری قمری نیروی دفاعی ایران را تحت اختیار خود درآورد. 2- بریگارد قزاق و روسای روسی آن، که طبق قرارداد استخدامی فقط تابع وزارت جنگ ایران بودند و مستخدم دولت ایران شمرده می شدند، کم کم به صورت یک نیروی مستقل وابسته به شخص شاه و دربار روسیه درآمدند و نیرویی که برای حفظ و میانت کشور از تجاوز اجانب تشکیل شده بود وسیلة موثر تحکیم بنیان رژیم استبداد سلاطین و سرکوب کردن افکار آزادی طلبان و مجری اوامر ودستورهای فرمانفرمای قفقاز و دربار روسیه تزاری شد. 3- بعضی از روسای بریگاد قزاق منجمله لیاخوف دراجرای سیاست ضد آزادی روسیه تزاری و مبارزه با آزادی خواهان ایران نقش بزرگی را ایفا کردند. مظفر الدین شاه (1313 – 1324 ه  . ق) دورة سوم سلطنت قاجاریه در این دوره عکس العمل سلطنت مستبدانه ناصرالدین شاه و سیاست شوم انگلستان و سیاست خشن و ناهنجار روسیه تزاری و اعطاء امتیازات ناروا به بیگانگان و استقراض از خارجی توأم با انتشار آراء و عقاید سیدجمال الدین اسدآبادی و پیروان آزادمنش مکتب او در میان طبقات روشنفکر آزادیخواه ایران مقدمات نهضت سیاسی و فکری را فراهم ساخت. و طی یک انقلاب چهارساله سلطنت استبدادی قاجاریه به سلطنت مشروطه پارلمانی مبدل گردید. در این دوره چون پادشاه شخص ضعیف النفس و بی اراده بود امتیازات زیادی به دول استعماری واگذار شد همچنین، سیاستهای خائنانه امین السلطان باعث استقراض وامهای زیان آور از دولتهای روس و انگلیس گردید. سلطنت مظفرالدین شاه : 1- مظفرالدین شاه که به سال 1269 تولید یافت چهارمین پسر ناصرالدین شاه بود. او تا سال قتل پدرش قریب چهل سال در ولیعهدی به سر می برد و در این مدت با وجود سه سفر که ناصرالدین شاه به فرنگستان کرد و در غالب نقاط کشور به سیاحت پرداخت، مظفرالدین میرزا کمتر از آذربایجان خارج شد. چون مردی ضعیف النفس ، ترسو و از اواسط عمر به بعد علیل المزاج نیز بود. 2- زمانیکه ناصرالدین شاه در حرم عبدالعظیم بدست میرزا رضای کرمانی کشته شد، امین السلطان صدراعظم ناصرالدین شاه به وسیله کلنل کاساکوفسکی رئیس سواران قزاق امنیت پایتخت را حفظ کرد. 3- او مراتب را به سفرای روس و انگلیس ودول دیگر اطلاع داد و با حضور آنان در تلگرافخانه با مظفرالدین میرزا ولیعهد، که مقیم تبریز بود به وسیله تلگراف حضوری تماس گرفت و وفات شاه را به ولیعهد خبر داد. 4- امین السلطان تهی بودن خزانه و عقب افتادگی جیره قراولان و نوکران دربار را به اطلاع سفرای روس و انگلیس فرستاد. 5- امین السلطان به سفرای روس و انگلیس گفت ولیعهدی دیناری پول ندارد یا وسایل سفر خود به پایتختن و جلوس بر تخت سلطنت را فراهم کند. 6- سفیر انگلیس تعهد کرد که به لندن تلگراف کند تا برای مبلغ مورد احتیاج دولت اعتبار لازم به بانک شاهنشاهی حواله شود. 7- آنگاه تلگراف تسلیت مرگ شاه و نهنیت سلطنت شاه جدید از طرف درباریان تهیه و به تبریز مخابره شد. 8- شاه جدید زمانیکه به تخت پادشاهی رسید هر کی از رجال و درباریان را در مقام خود باقی گذارد. 9- مظفرالدین شاه امین السلطان را که قدرتی فوق العاده داشت همچنان در مقام صدارت باقی گذارد. ..... وامهای خارجی دولت مظفرالدین شاه و سفرهای او به خارج از کشور: خزانه ایران پس از قتل امیرکبیر به امر ناصرالدین شاه به طور کلی در اختیار سلطان وقت قرار گرفت و پرداختهای خزانه از نظارت وزیر مالیه و خزانه دار و سایر مسئولین امور مالی مملکت خارج گردید. ناصرالدین شاه نهایت کوشش را به کار برد تا از گرفتن وام خارجی خودداری کند. اما در این امر موفق نشد در زمان مظفرالدین شاه مسئله خالی بودن خزانه و گرفتن وام از خارج به منتهی خود رسید. امین السلطان که هیچ دلبستگی به امور اداری کشور و مملکتداری نداشت در این مورد نفش فعالی را ایفاء کرد. وام اول مظفرالدین شاه از روسیه 1- امین السلطان دو سال پس از انتصاب به مقام صدارت عظمی وسایل سفر اول مظفرالدین شاه را به اروپا فراهم ساخت. 2- او برای تأمین مخارج سفرشاه و همراهانش به دولت روسیه متوسل شد و آن دولت به وسیله (بانک استقراضی) در تهران – که تابع وزارت مالیه روسیه بود – وام مورد تقاضای امین السلطان را پرداخت. 3- مبلغ این وام 000/500/22 منات طلا با درصد نزول 5 درصد و به مدت 75 سال و قسط سالانه آن بابت اصل وام و سود آن 288/156/1 منات بود 4- دولت روسیه قبول کرد که پرداخت اقساط استهلاکی وام مزبور از 19 ذی حجه سال 1327 قمری از طرف دولت ایران آغاز شود . 5- این وام ضمانت شده روی گمرکات ایران به استثنای گمرکات فارس و بنادر خلیج فارس بود. 6- از شرایط وام این بود که درآمد گمرکات مزبور بایستی کلا تسلیم بانک استقراضی روس در تهران شود و بعد از آن بانک قسط استهلاکی سالانه وام را برداشت، مابقی درآمد مزبور را، پس از 6 ماه به دولت ایران بپردازد. 7- در صورتیکه ایران عایدات گمرکی را مرتباً به بانک استقراضی روس نپردازد، دولت روسیه گمرکات را زیر نظارت و در صورت لزوم زیر ادارة مستقیم خود قرار خواهد داد. 8- از شرایط مهم وام این بود که تا زمانی که دولت ایران تمامی مبلغ اصل و ضرع وام خود را به آن دولت نپرداخته، حق ندارد بدون رضای دولت روس از یک کشورخارجی وام بگیرد.ظهور و سقوط سلاطین قاجار تصویر محمد شاه قاجار وام مظفرالدین شاه از انگلستان رقابت سیاسی و اقتصادی دو دولت روس وانگلیس در ایران، که هدف آنها محاصرة کامل اقتصادی این کشور بود، موجب آن شد که بانک شاهنشاهی، از همکار روسی خود در میدان رقابت عقب نماند به همین جهت در سال 1318 قمری قرضه ای با شرایط زیر مظفرالدین شاه و به نام دولت ایران داد: 1- مبلغ قرضه 314281 لیره انگلیسی و 16 شیلینگ و 4 پنس طلا 2- ربع سالانه 5 درصد و مدت 15 سال 3- قسط استهلاک سالانه از بابت اصل و ضروع 30278 لیره و 12 شیلنگ و 7 پنس 4- اولین تاریخ تأدیه نوروز 1346 قمری 5- در تاریخ ششم شعبان 1331 قمری باقیمانده قرضه معادل است با خود مبلغ قرضه 6- مبلغ قرضه و استهلاک آن روی عواید شیلات دریای خزر وعایدات پستخانه و تلگرافخانه و نیز درآمد گمرکات فارس و بنادر خلیج فارس و اهواز و بندر خرمشهر تضمین شده بود. 7- بدون رضای طرفین هیچ گونه تغییری در ترتیب تأدیه نمی توان داد . 8- این قرضه را بانک شاهنشاهی ایران به عنوان تأمین اعتبار از طرف حکومت انگلیس هند به دولت ایران پرداخت و طلبکاران ایران، حکومت هند و در حقیق دولت بریتانیا بود. ......... وام دوم مظفرالدین شاه از روسیه 1- برای تهیه مقدمات سفر دوم مظفرالدین شاه به اروپا بار دیگر امین السلطان موضوع وام از روسیه را پیش کشید. 2- او سرانجام در سال 1320 قمری مبلغ ده میلیون مکنات طلا (روبل) به وسیله بانک استقراضی از روسیه قرض گرفت. 3- شرایط این وام مانند وام اول از روسیه و آغاز استهلاک اصل و فروع از 11 محرم 1320 و قسط استهلاکی سالانه آن 514006 مات و 20 کپک بود و با آن که دولت ایران می بایستی هر سال سود وام را بپردازد، در تاریخ 6 شعبان 1331 قمری تمامی ده میلیون منات وام برعهده ایران باقی بوده است. 3- این وام با وام اول روسیه یک کاسه شد و از آن پس دولت ایران می بایستی سالانه بابت هر دو وام 1670294 منات و 20 کپک (معادل با 9541800 قران آنروز) جمعاً مبلغی معادل با 000/196/182 قران به دولت روسیه بدهکار بود. .......سفرهای مظفرالدین شاه به اروپا مظفرالدین شاه بیمار و مبتلا به نقرس بود و چون بیماری او شدت یافت برای مداوا و استفاده از آبهای معدنی به همراهی امین السلطان و ملتزمین رکاب عازم اروپا شد. (318 قمری / 1900 م) و از کشورهای روسیه، فرانسه بازدید نمود. بازدید از کشورهای انگلستان و آلمان و ایتالیا از برنامه اش حذف شد. در این سفر به جان شاه سوء قصد شد و امین السلطان از خود تهور و جسارتی نشان داد و به همین دلیل از طرف شاه لقب اتابک اعظم ملقب گشت. در سال 1320 مظفرالدین شاه تصمیم گرفت دوباره به کشورهای اروپائی مسافرت کند. او که در سفر اول خود نتوانسته بود از انگلستان دیدن کند، بار دوم در سال 1320 با همراهان خود عازم اروپا شد و روز 17 ماه اوت 1907 به لندن رسید و در کاخ مالبرو که برای پذیرایی از او آماده شده بود اقامت گزید دولت انگلیس یک مهمانی رسمی به افتخار شاه ایران در 18 ماه اوت در کاخ بوگینگهام ترتیب داد شاه و همراهانش در آن ضیافت حضور داشتند. شاه پس از چند روز توقف در لندن عازم پاریش شد و در روز چهاردهم سپتامبر 1902 از پاریس به سمت ورشو مرکز حکومت لهستان که آن زمان تابع روسیه تزاری بود – حرکت کرد و از راه روسیه به ایران بازگشت. هزینه مهمانخانه شاه و همراهانش در آن شهر روزانه بالغ بر 6000 (برابر 240 لیره انگلیسی) بوده است ......... امتیازات کشورهای بیگانه در دوره مظفرالدین شاه امتیازاتی که ناصرالدین شاه به اتباع دول خارجی، خصوصاً روس و انگلیس داد، از لحاظ کسب آثار و مظاهر تمدن جدید اروپائی برای کشوری که تازه می خواست، با این تمدن آشنا شود ضروری و مفید به نظر می آمد. ناصرالدین شاه شیفته تمدن غرب و طالب اصلاحات در شئون اداری و اقتصادی در کشور خود بود، در عین حال می خواست اقتدارات سلطنت خود را حفظ کند و به نوعی بین امتیازاتی که به دول خارجی می داد موازنه برقرار کند. گرچه هیچ گونه موازنه ای از لحاظ قوای سیاسی و نظامی بین گیرندگان امتیاز و کشور ایران وجود نداشت و غالب مذاکرات دربارة امتیازات در موقعی صورت می گرفت که خزانه کشور دچار فقر و دولت و تنگنای بی پولی و شاه با حرص و طمع عجیب در فکر تدارک سفرهای تفریحی به اروپا بود. اما سیاست استبدادی همراه با متفکرانه ناصرالدین شاه مانع از واگذاری امتیازات هنگفت بدون دریافت سود می شد. البته مخالفتها و اعترافات مردم در این مورد نیز قابل تأمل بود. اما در دورة سلطنت مظفرالدین شاه که پادشاهی ضعیف و بی اراده بود و زمام امور را در دست صدراعظمی خائن و بی کفایت سپرده بود، امتیازات سنگین دراز مدت به دولتهای روس و انگلیس داده شد. واگذاری ذخائر عظیم معادن از جمله نفت، کاوشهای باستانی، راهها و گمرکات از عمده ترین امتیازاتی بود که مظفرالدین شاه به دولتهای روس و انگلیس و فرانسه واگذار کرد. .......... امتیاز نفت به رویتر در ایران 1- در فرمانی که ناصرالدین شاه در سال 1289 به بارون جولیوس دو رویتر صادر کرد امتیاز استخراج کلیه معادن فلزات و زغال سنگ ونفت ایران را به وی داد. 2- اقدام ناصرالدین شاه در مورد اعطای چنین امتیازی به یکتبعه خارجی به قدری عجیب و غیر متقربه بود که ناظران بیگانه و حتی سران دولتی انگلیس را به حیرت انداخت زیرا هرگز معقول نبود که رئیس کشوری امتیاز بهره برداری از کلیه ذخایر و منابع زیرزمینی مملکت پهناور خود را یکجا به شخصی که دارای هیچ گونه سرمایه و تخصص و تجهیزات فنی و استعداد نبوده است اعطا کند. البته ناصرالدین شاه در برابر فشار سیاسی دولت روسیه و مخالفت افکار عمومی و محافل بازرگانی، امتیاز مزبور را لغو کرد. و امتیاز تأسیس بانک شاهنشاهی ایران را به او داد. و پس از 16 سال گفتگو و مرافعه بین دولت ایران و بارون جولیوس وریویتر از 1289 تا 1306 سرانجام ناصرالدین شاه امتیاز استخراج و بهره برداری کلیه معادن ایران (غیر از فلزات قیمتی و جواهرات) و از آن جمله معادن نفت را برای مدت 60 سال به رویتر داد. پنج سال پیش از واگذاری امتیاز استخراج معادن نفت به رویتر در سال 1302 قمری یک شرکت انگلیسی به نام شرکت هوتز، امتیاز استخراج نفت در حوضة دالکی واقع در کرانه خلیج فارس نزدیک بندر بوشهر از دولت ایران گرفت و اولین چاه نفت را هم در حوضة امتیاز حفر کرد، چون به نفت نرسید از ادامه کار منصرف شد. بانک شاهنشاهی ایران پس از کسب امتیاز استخراج معادن حقوقی را که برای بهره برداری معادن داشت به یک شرکت انگلیسی موسوم به شرکت معادن ایران، در ازاء دریافت صدو پنجاه هزار لیرة انگلیسی واگذار کرد. ............جستجوی اولیه نفت در ایران 1- سرمایه شرکت معادن ایران یک میلیون لیرة انگلیسی بود و عده ای سرمایه داران روسی و فرانسوی و بلژیکی در آن شریک بودند. 2- شرکت مزبور مطالعات و تجسسات علمی خود را برای کشف معادن ایران آغاز کرد و در مورد نفت امتیازی را که شرکت انگلیسی هوتز در حوضة دالکی به دست آورده بود. از آن شرکت خرید. 3- کارشناسان شرکت معادل ایران در سمنان، دالکی، جزیرة قشم به کاوش جهت استخراج نفت پرداختند. 4- در دالکی چاهی به عمق 270 متر و در قشمنم با عمق 250 متر به وسیله دستگاههای حفاری جدید حفر شد ولی هیچ یک به نفت نرسیدند. 5- اقدامات شرکت معادن ایران در مورد کاوش تا ده سال بدون اخذ نتیجه دنبال شد. چون به مرحله بهره برداری از نفت نرسید، بر طبق فصل یازدهم امتیازنامهن حق شرکت دربارة نفت خود به خود ملغی گردید............ جلب توجه انگلیسی ها به نفت ایران 1- چند سال قبل از اعطای امتیاز دادرسی ، مسیو دمرگان، باستانشناس فرانسوی، مقاله ای در مجله معادن پاریس راجع به وجود نفت در غرب و جنوب غرب ایران نوشت . 2- مقاله مزبور را یک نفر ایرانی به نام کتاپچی خان که متصدی امور ادارة گمرک بود و از سرهندی در وموندولف وزیر مختار سابق انگلیس در ایران خواست چند تن از سرمایه داران انگلیسی را برای استخراج نف در ایران استخدام نماید. 3- سرهنری در موندولف در لندن با یک سرمایه دار به نام ویلیام ناکس دارسی آشنا شد و او را تشویق نمود که سرمایة خود را برای استخراج نفت ایران به کار اندازد. 4- دارسی تصمیم گرفت تعدادی زمین شناس مطلع و کارآزموده ای انتخاب و به ایران اعزام دارد تا دراین باره گزارشی جامع به او بدهد. 5- متخصصین پس از مطالعه در محل گزارش رضایت بخشی داده و گفتند کشف نفت در حوالی قصر شیرین و شوشتر بسیار محتمل و در نقاط دیگر هم امید بسیار می رود. 6- در سال 1901 قمری دارسی نماینده ای به نام ماریوت به همرات کتابچی به تهران اعزام کرد تا با دولت داخل مذاکره شده و امتیازی تحصیل نماید. 7- ماریوت سفارشنامه ای از سردرو موندولف وزیر مختار سابق انگلیس به سرآرتوهاردینگ که در آن موقع وزیر مختار انگلیس در تهران بود همراه داشت که همه نوع مساعدت را با او نماید. 8- ماریون و کتابچی پس از ورود به تهران پیشنهاد امتیاز استخراج نفت را به مظفرالدین شاه تسلیم نمودند. 9- چون مظفرالدین شاه در آن موقع کاملاً تحت نفت سیاست روس قرار گرفته بود، از قبول آن خوداری کرد. 10- در این زمان هاردینگ، وزیر مختار انگلیس دخالت کرد و به ملاقات امین السلطان صدراعظم رفت و از او تقاضای مساعدت نمود. 11- سرانجام با موافقت امین السلطان امتیاز نامه دارسی به امضاء شاه و مهر اتابک (امین السلطان) و میرزا نصیرالله خان مشیرالدوله و نظام الدین غفاری مهندس الممالک و در دفاتر دیوانی به ثبت رسید. .......... امتیاز دارسی در نفت ایران 1- مدت امتیاز دارسی 60 سال و ابتدای آن از هشتم صفر 1319 قمری بود. 2- حوزة امتیاز دارسی سراسر خاک ایران به استثنای ایالات خراسان و مازندران و استرآباد (گرگان کنونی) و آذربایجان بود. 3- به موجب امتیازنامه دارسیع دارسی تعهد کرده بود که در ظرف مدت دو سال پس از عقد امتیاز شرکتی برای بهره برداری از امتیاز مزبور تشکیل دهد. 4- پس از تشکیل شرکت بیست هزار لیره نقد و معادل بیست هزار لیره سهام پرداخت شده شرکت مزبور را به دولت ایران تسلیم نماید. 5- در این قرارداد نمایندگان دارسی از جمله کتابچی حق ذلالی خوبی از این معامله برد. 6- نمایندة دارسی حدود ده هزار لیره به اتابک و مشیرالدوله و مهندس الممالک نقد پرداخت. 7- پس از آنکه دارسی اولین شرکت را تشکیل داد، طبق مواد امتیازنامه بیست هزار لیره نقد و بیست هزار لیره سهام به دولت ایران تسلیم نمود.محمد علی شاه قاجار مشروطه و محمد علی شاه (1324 – 1327)1- دوران کوتاه مدت سلطنت محمدعلیشاه وقایع شومی را برای آزادیخواهان به بار آورد. محمدعلیشاه که در دوران پدرش مساعد و همکاری خود را با مشروطه خواهان نشان داده بود، پس از به قدرت رسیدن مخالفت علنی خود را با آنان آشکار نمود. 2- او به کلی زیر نفوذ مستقیم روسها قرار داشت و دولت روسیه را پشتیبان شگرف حکومت خود می دانست روسها نیز که مخالف مشروطه ایران بودند. شاه جدید را در دشمنی با مجلس و مشروطه روزبروز بیشتر تقویت می کردند تا آنجا که محمد علیشاه صدراعظم متمایل به مشروطه خواهی را از صدارت انداخت، امین السلطان بیگانه پرست را به این امقام منصوب کرد. 3- شاه و صدراعظم جدید امین السلطان به گفتة نمایندگان موقعی نمی نهادند و اقدامات و تلاشهای زیادی برای برانداختن رژیم مشروطه شاه و صدراعظم جدید نمودند مبارزهن قطعی و واقعی بین نیروهای ملی و عوامل و عناصر رژیم استبداد تا آنجا پیش رفت که شاه به عده ای از سران و اربابان روسی خود دستور داد مجلس را به توپ بستند و انقلاب خونینی را به راه انداختند. 4- پس از سرکوب مجلس اول بسیاری از نمایندگان آزادیخواه دستگیر و عده ای تبعید شدند. 5- اما مقاومت دلیرانه مردم در برابر استبداد محمدعلیشاه و قیام های دلاورانه آزادیخواهان بار دیگر حکومت استبدادی را سرنگون و حکومت مشروطه ملی را برقرار کرد. 6- پیروزی آزادیخواهان در مشروطه دوم و سرکوبی رژیم استبدادی به عزل محمدعلیشاه از سلطنت و تبعید او به روسیه انجامید. ........... تاجگذاری محمدعلیشاه (روز چهاردهم ذی الحجه 1324 هجری قمری) 1- محمدعلی میرزا در سال 1289 در تبریز متولد شد. 2- مادرش دختر میرزا تقی خان امیر کبیر بود. 3- او در سال 1313 به ولیعهدی منصوب و به آذربایجان مأمور گردید. 4- پس از فوت مظفرالدین شاه در 24 ذی قعده 1324 به تهران احضار شد و به نام محمدعلیشاه به تخت سلطنت جلوس کرد. 5- محمدعلیشاه قانون اساسی مشروطیت را که پدرش امضاء کرده بود صحه گذاشت و قول داد که از همه جهت با اساس مشروطه همراه باشد. 6- محمدعلیشاه پیشتر با حیله و نیرنگ، با مشروطه خواهان همدستی نشان داده بود. 7- او طی نامه ای به سیدعبدالله بهبانی سوگند وفاداری نسبت به رژیم مشروطه یاد کرد و متن قانون اساسی را امضاء کرد. 8- لیکن چون طبعاً مستبد و خودخواه و ستم پیشه بود و از طرفی تحت نفوذ چند تن از دشمنان مشروطه مثل امیربهادر جنگ وزیر دربار و لیاخف روسی فرمانده قراقخانه قرار گرفت. کمی پس از جلوس به دشمنی با مشروطه خواهان برخاست. 9- جریان تاجگذاری محمدعلیشاه – روز چهاردهم ذی الحجه 1324 صورت گرفت – نشانه ای از اولین بی اعتنایی شاه به نمایندگان مجلس شورای ملی بود. 10- این عمل بر سوءظن و بدبینی آزادیخواهان نسبت به محمدعلیشاه افزود. 11- در مراسم تاجگذاری که به طور رسمی انجام گرفت از کلیه وزراء و سفراء و نمایندگان سیاسی خارجی و روحانیون و اعیان و اشراف دعوت به عمل آمد. ولی از نمایندگان ملت دعوت نشد. 12- منیع الدوله و سعدالدوله از نمایندگان مجلس نیز به عنوان طبقه اعیان درآن مراسم شرکت کرده بودند. ............رابطه مجلس اول مشروطه و دولت 1- محمدعلیشاه علی رغم خودپسندی و غرور ذاتی، در برابر فشار مجلس و مطبوعات به خدمت نوز بلژیکی خاتمه داد. 2- ولی وزیر دارائی ، ناصرالملک از آوردن فهرست هزینة دربار به مجلس به منظور تجدیدنظر در حقوق مستمری شاه خودداری ورزید و این امر همچنان معوق ماند. 3- مسئله تأسیس بانک ملی که نموداری از روح وطن دوستی، نمایندگان دورة اول مجلس و جلوه ای از عشق و علاقه آنان به حفظ ملیت ایرانی بود با کارشکنی و دسیسه های بانک شاهنشاهی انگلیس و بانک استقراضی روس مواجه شد. 4- در مورد جلوگیری از وامخواهی از بیگانگان مجلس دورة اول پیروز گردید اما حکومت مشروطه بعدها خود ناگزیر شد برای حفظ رژیم و جلوگیری از افلاس و ورشکستگی کشور از روسیه و انگلستان به وسیله بانکهیا استقراضی و شاهنشاهی وام بگیرد. 5- قدرت مجلس اول تا آنجا پیش رفت که شاهزادگان را از رسیدن به مقام وزیری ممنوع ساخت. 6- همچنین خرید و فروشها پستهای (مقامات) عالیه را که مسئله بسیار بغرنجی بود، از میان برد. 7- وجود دو گروه طرفدار شاه و دولت و عدة دیگر طرفدار مردم و ملت باعث ایجاد شکاف ودسته در صف متحد و متشکل نمایندگان مجلس شدند. که تقریباً دو طرز تفکر و دو عقیده در مجلس پدید آمد. 8- یک دسته اقلیت میانه رو معتدل که بنا به مصلحتن وقت یا به سبب بستگی با دستگاه قوه مجریه طرفدار روش ملایم و معتقد به مدارا با شاه و دولت بودند. 9- دسته دیگر اکثریت پرشور که می خواستند هر چه زودتر زمام اختیار کلیه امور کشور را بدست گیرند و با هرگونه مدارا و سازش با دستگاه قوة مجریه مخالف بودند. 10- این دو دسته مقدمه تشکیل احزاب سیاسی بر مبنای دو روش و دو عقیدة مختلف در تهران گردید. .......... اقدامات مجلس اول مشروطه 1- گردانندگان مجلس شورای ملی با پشتیبانی ملیون و آزادیخواهان و مطبوعات درصدد برآمدند که دست عوامل و عناصر دست نشاندة سیاستهای بیگانه را از سازمانهای دولتی و ملی کوتاه سازند. و از هرگونه وامخواهی بیگانگان جلوگیری کنند. نمایندگان مجلس اول با دلیری در برابر محمدعلیشاه و هیئت دولت او ایستادند، در حالیکه هنوز شاهزادگان قاجار و حکام و ولاه دوران استبداد بر ایالات ولایات حکومت می کردد. مجلس اول کار تصفیه و اصلاح دستگاههای دولت را به نفع رژیم آزادیخواه و دموکرات مشروطیت آغاز کرد. به همین جهت ابتدا از مزمة اخراج مستثاران خارجی از ایران در مجلس مطرح شد، سپس موضوع تأسیس بانک ملی ایران و تجدیدنظر در میزان حقوق و مستمری شاه و شاهزادگان مطرح شد. بدین ترتیب مسائل زیر در برنامة کار و اقدامات مجلس قرار گرفت: 1- اخراج مستثاران بلژیکی و سایر مستخدمین بیگانه از ایران 2- تجدیدنظر در حقوق و مستمری شاه و تعیین مبلغ آن و جلوگیری از تجاوز از آن 3- تأسیس بانک ملی 4- ممنوعیت هرگونه وامخواهی از روسیه و انگلیس 5- جلوگیری از استفاده های نامشروع عمال دولت خاصه در مورد وصول مالیات. ........... حمله عثمانی به ایران در مشروطه 1- پس از کشته شدن اتابک، سعدالدوله کابینة دولت را تشکیل داد ولی دولت او دوام نیافت . 2- کمی بعد ناصرالملک به ریاست وزرائین انتخاب شد و کسانی چون میرزاحسن خان مشیرالدوله – وزیرامور خارجه – منبع الدوله مستوفی المپالک در این کابینه عضویت داشتند. این دولت نیز بیش از شش یا هفت هفته بر سر کار نیامد. 3- در دورة ریاست وزرائی ناصرالملکم سپاه عثمانی وارد خاک آذربایجان شد. 4- نیروهای عثمانی قسمتی از نواحی شمال غربی و غرب آذربایجان را یعنی از سلماس تا مراغه اشغال نمودند. 5- محتشم السطنه از جانب دولت مأمور مذاکره با فرماندة نیروهای عثمانی شد تا او را به تخلیه خاک ایران وادارد. 6- در این زمان بین سلطان عبدالحمید سلطان عثمانی و محمد علیشاه محرمانه پیامهایی رد و بدل شده بود و هیچگونه اقدام جدی از طرف دولت و شاه در مقابله با تجاوزات عثمانی صورت نگرفت. 7- سیاستمداران انگلیس و روس دریافتند که تجاوز نیروی عثمانی به ایران به تحریک دولت آلمان بوده است در تهران و استانبول به فعالیت سیاسی پرداختند. 8- سرانجام با وارد کردن فشار بر دولت و سلطان عثمانی از تصادم بین نیروهای ایران و عثمانی جلوگیری کردند. 9- مشیرالدوله وزیر امور خارجه به مجلس شورای ملی گزارش داد که در نتیجة کوشش وزارت خارجه و میانجیگری روس و انگلیس قرار شد نیروهای عثمانی خاک ایران را تخلیه کنند. 10- اختلاف مرزی بین دو دولت به وسیله تا سال 1329 هجری قمری ادامه داشت و نیروهای عثمانی نیز در نوار مرزی ایران از سلماس تا ساوجبلاغ (شاهین دژ) باقی ماندند. .......... تأسیس بانک ملی ایران 1- یکی از مهمترین و نخستین لایحه هایی که نمایندگان مجلس شورای ملی مطرح کردند، تأسیس بانک ملی ایران بود. 2- پس از تصویب اساسنامه بانک، سرمایة بانک 30 کرور تومان تعیین گردید. 3- هرکس می توانست از 5 تومان تا پنجاه هزارتومان سهام بانک را خریدار کند. 4- احساسات مردم در خرید سهام شگفت آور بود عموم طبقات در این امر ملی شرکت جستند. 5- زنها زینت آلات خود را می فروختند و سهام بانک می خریدند. 6- مسئله تأسیس بانک ملی نموداری از روح وطن پرستی نمایندگان دورة اول مجلس و جلوه ای از عشق و علاقه آن به حفظ ملیت ایرانی بود. 7- پارسیان زرتشتی هند با شور و هیجان به جمع آوری سرمایة لازم برای تأسیس بانک ملی مشغول بودند. 8- مطبوعات و جراید در فواید و مزایای بانک ملی تبلیغ می کردند. 9- متأسفانه با همه تلاشهایی که صورت گرفت موضوع تأسیس بانک ملی پیش نرفت. .....عوامل عدم تأسیس بانک ملی در مشروطه 1- کارشکنیها و دسیسه های بانک شاهنشاهی (انگلیس) و بانک استقراضی (روس) 2- هنگامیکه پارسیان زرتشتی با شدت تمام مشغول جمع آوری سرمایه و سهام بودند. در مجلس شورای دربارة این امر مهم شور و گفتگو می شد . در این هنگام ارباب پرویز زرتشتی در یزد به تحریک صنیع حضرت که مورد حمایت محمدعلی شاه بود کشته شد. 3- این جنایت بزرگ که محرک آن پس از عزل محمدعلیشاه اعدام گردید، موجب یأس و دلسردی پارسیان گردید و تأسیس بانک ملی معرق ماند. 4- مجلس نیز خود در اوایل کار قدرت سازماندهی این مسأله را نداشت لذا پیشرفت طرح متوقف ماند. ------------ قرارداد 1907 میلادی پیرامون ایران 1- براساس وساطت فرانسه در تاریخ 31 اوت سال 1907 میلادی / 21 رجب 1325 هجری قمری در زمان نخست وزیری امین السلطان اتابک، در پطرزبورگ، پایتخت روسیه، قراردادی بین دولت روسیه و انگلیس منعقد شد. 2- براساس این قرارداد ثبت زیر نفوذ سیاسی بریتانیا رفت. 3- ایران به سه منطقه نفوذ روسیه، نفوذ انگلیس و یک منطقه ظاهراً بی طرف تقسیم گردید. 4- قرارداد مذکور شامل یک مقدمه و پنج ماده بود: الف: دولت انگلیس متعهد می شود که در آن طرف خطی که از قصر شیرین از راه اصفهان و یزد به نقطه ای از سرحد ایران منتهی و سرحد روس و افغانستان را تقاطع می نماید برای خود یا کمک به رعایای خود یا معاونت به اتباع دولت دیگر درصدد تحلیل هیچ گونه امتیاز پلیتکی یا تجاری برنیاید. دولت روس نیز متعهد است که در آن طر ف خط که از سرحد افغانستان از راه فاز یک و بیرجند و کرمان رمفته و به بندر عباس منتهی می شود. برای خود یا کمک به اتباع خود یا معاونت به رعایای دول دیگر در صدد تحصیل هیچ گونه امتیازات پلیتکی یا تجارتی برنیاید. ج: دولت روس متعهد می شود که بدون اینکه قبلاً با دولت انگلیس مشاوره و تفهیمی شده باشدع به هیچ گونه امتیازی که به رعایای انگلیس در نواحی ایران واقعه فیمابین خطوط مذکوره داده شود ضدیتی نکند. د: دولت انگلیس نیز به همین نحوم در باب امتیازاتی که به رعایای روسی در همان نواحی ایران داده می شود متعهد است. این بود سند جنایت روس و انگلیس نسبت به ایران. اما انعقاد این قرارداد با واکنش داخلی و بین المللی روبرو گردید........ عوامل داخلی منجر به این قرارداد 1- صحنه های شوم رقابت سیاسی و اقتصادی روس و انگلیس در ایران از دورة پادشاهی فتحعلیشاه. 2- دولت روسیه علی رغم اینکه خود در داخل کشور با قیامها و انقلابات پی درپی آزادیخواهان، خاصه مردم قفقاز مواجه بود، رژیم استبدادی دستگاه سلطنت قاجار را تقویت می کرد. 3- انگلستان میخواست با کمک به نهضت مشروطه خواهی و جلب محبت رهبران انقلاب ایران هم راه را برای نفوذ هرچه بیشتر در رژیم جدید برای خود باز کند. و هم برای همدردی ظاهری و توأم با ریا پرده بر روی جنایات سیاسی خود که تا آن روز در ایران مرتکب شده بود بکشد. 4- سیاستهای مستبدانه پادشاهان قاجار در داخل کشور و بی توجهی و عدم آگاهی آنان از وقایع و حوادث بین المللی. 5- پیروزی انقلاب مشروطیت موجب اشتعال نایره آتش انقلاب در هندوستان شد. این موضوع باعث وحشت انگلیس شد و در صدد برآمد که در دیپلماسی خود نسبت به ایران تجدیدنظر کنند . .......عوامل خارجی منجر به این قرارداد 1- پیشامدها و حوادث بین المللی انگلستان را به راهی سوق داد که پایان آن ارتکاب بزرگترین جنایت تاریخی دربارة ایران و آن جنایت عقد اقرار داد تقسیم ایران با روسیه تزاری بود. 2- پس از شکست فرانسه از آلمان در سال 1807 میلادی، آلمان چون از انتقامجویی فرانسه بیم داشت درصدد برآمد که به انگلستان نزدیک شود و اتحاد نظامی با آن دولت ببندد، چون دولت انگلستان موافق این امر نشد، آلمان متوجه اتریش شد. 3- امپراطوری مقتدر اتریش از لحاظ نژاد و زبان و بعضی خصوصیات اخلاقی به آلمان نزدیک بود و هم با آلمان مرز مشترک داشت. 4- اندیشه نزدیک شدن آلمان به اتریش، پس از جنگ سال 1905 میلادی بین روس و ژاپن و شکست روسیه از ژاپن و گرفتن وام از فرانسه که نتیجة نهایی آن نزدیک شدن روسیه و فرانسه به یکدیگر بود، در مغز سیاستمداران آلمان و اتریش تقویت شد. 5- انگلستان ظاهراً سیاست مستقلی داشت و می خواست مانند قرن نوزدهم سنگ وزنة سیاسی اروپا باشد. 6- ایتالیا در حال تردی و دودلی بود. به همین جهت صفهای متحدین (آلمان و اتریش) و متفقین (فرانسه و روسیه) مدتی به همان حال باقی ماند. 7- فرانسه از ضربه سهمیگن آلمان حیثیت سیاسی خود را در خطر دیده بود و دقیقه ای از فکر انتقام نمی آسود. با تمام نیروی سیاسی در راه جلب دوستی و همکاری بریتانیا می کوشید. 8- بدین منظور بین فرانسه و انگلیس اتحاد دوستی منعقد شد. 9- فرانسه علاوه بر اتحاد با انگلیس، می خواست کشور اخیر را با خود و روسیه متفق سازد. 10- بنابراین با رقابت و کشمکش سیاسی و مستعمراتی روسیه و انگلیس در خاورمیانه و آسیای میانه مواجه و ایران یکی از هدفهای بزرگ این رقابت بود. 11- پس از انتزاع افغانستان از ایران و تسلط سیاسی بریتانیا بر آن ناحیه و بعد از تسلط روسیه بر آسیای میانه و جداشدن قسمتی از مرزهای شمال شرقی ایران و تسلط روسیه بر آن مناطق، روسیه و انگلیس از لحاظ نفوذ سیاسی و اقتصادی در ایران در اصطکاک بودند. 12- در مرزهای شمالی هند و ناحیه قسمت نیز با یکدیگر روبرو شدند. 13- حل این مشکل در بادی امر امکان ناپذیر می نمود. اما به همت فرانسه و میانجیگری آن دولت مسله نسبت و ایران به آسانی حل شد. ........سیاست انگلیس در قرارداد 1907 در تقسیم ایران دولت انگلیس فقط به ناحیة ظاهراً کوچکی از سرزمینهای جنوب شرقی و شرقیایران اکتفاء کرد : 1- زیرا دست بریتانیا در خوزستان به وسیله شرکت نفت انگلیس و ایران برای هرگونه جنایات و خرابکاری و اعمال غرض باز بود. 2- دامنة نفوذ شرکت مزبور تا اصفهان و ناحیه بختیاری و قسمتی از فارس گسترده بود. 3- دولت انگلیس لازم نمی دید که مناطق مذکور را در قرارداد جزو منطقه نفوذ خویش در بیاورد و به نامی بیشتری برای خود کسب کند. 4- دولت انگلیس در برابر این ذشت بیش از یک سوم از زرخیرترین ایالات ایران را به روسیه تزاری بخشید ودوستی آن دولت را به قیمت محو استقلال ایران بدست آورده بود. 5- دولت انگلیس بعدها و در جریان جنگ جهانی او و عقد دومین قرارداد تقسیم ایران با روسیه (1915 میلادی) منطقبه نفوذ خود را تا خوزستان بسط داد. ...........واکنش مجلس 1- انتشار خبر قرارداد موجب اعتراض سران مشروطه و عده ای از رجال دولت گردید. 2- دولت ایران به وسیله وزارت خارجه و مشیرالدوله (حسن پیرنیا) که در آن زمان سفیر ایران را دربار روسیه بود به این معاهده اعتراض کرد. 3- مجلس شورای ملی عدم رسمیت این معاهده را که برخلاف حق و عدالت و استقلال ایران بود اعلام نمود ولی کسی به این اعتراضات جوابی نداد. 4- کمیته شدن مشروطه در جلسه 22 محرم 1326 هجری قمری در برابر این جنایت سیاسی قیام کردند. به این اعتراض از رهبران عموم مجامع و انجمنهای مشروطه طلب دعوت شده بود. 5- ملک المتکلمین در این اجتماع اعتراض آمیز نطق پرشوری درباره قرارداد و مظالم روسیه تزاری و گله و شکایت از انگلیس ایراد نمود. این نطق چنان هیجانی در شنوندگان پدید آورد که (علاالدوله که معروف بود مرد سخت دلی است در آن مجلس سرخود را به دیوار می زد و بی اختیار گریه می کرد. 6- خشم و غضب و هیجانی که در میان ملت ایران از انعقاد قرارداد 1907 تولید شده بود، و در تمام جهان انعکاس پیدا کرده بود. زمامداران لندن و روسیه را بر آن داشت که منفقاً اعلام بدارند که معاهده کمترین لطمه ای به استقلال و حق حاکمیت ایران وارد نمی آورد و فقط دولت روس و انگلیس برای حسن تفاهم در سیاست این معاهده را منعقدن نموده اند. ولی پیشامدهای بعد بر همه ثابت کرد که این اعلامیه به کلی خالی از حقیقت بود ......... واکنش مقامات انگلیسی 1- با اینکه در انگلستان این پیمان پیروزی درخشانی از ناحیة مردان سیاسی و حتی از طرف رهبران حزب مخالف تأیید گردید. ولی از ناحیه پاروهای سیاسون مانند لرد کرزن و مسترلینچ که به خوبی از اوضاع ایران آگاه بودند با خشونت انتقاد شد. 2- این انتقاد از ان رو ست که چرا مستقیماً برضد سرنوشت ایران که بدون اعتنا به احساسات یا بدون مشورت با آن صورت گرفته و برخلاف شئون او میان دو همسایه قوی تقسیم شد، سایه شوم خود را به رویش گسترده نبود. 2- این قرارداد بر اصول صنافی اخلاقی حسنه انتقاد نمی گیرد، بلکه روی زمینه ای که در این معامله انگلستان موقعیت بدتعری به خود گرفته بوده است. 4- پیمان روس و انگلیس که مربوط به ایران و این کشور بدبخت را تحت تأثیر قرار داد. نه تنها ایران با دیرکرد قابل ملاحظه ای از مواد آن مستحضر گردید، بلکه پس از انتشار و چاپ این قرارداد در انگلیس نمایان وبه منصة ظهور رسید. شیر بریتانی و خروس روسیه به میدان آمده گربة نالان ایران را در میان گرفته و به یکدیگر می گفتند: (تو می توانی با سرش بازی کرده و من با دمش، ما هر دو می توانیم بهره ادکی از پشتش بگیریم. در این حال گربه نالان می گوید، من به یاد ندارم که چنین قراری بین ما بوده است). ........ بازگشت امین السلطان 1- پس از اينكه در زمان مظفرالدين شاه امين السلطان اتابك از صدارت عزل شد، به خارج از كشور تبعيد گرديد. 2-در دورة محمدعليشاه پس از كناره گيري مشيرالدوله از نخست وزيري، وزير افخم مأمور تشكيل كابينه گرديد. 3- در همان روزها زمزمه بازگشت امين السلطان به ايران درمحافل و مطبوعات سياسي پيچيد. 4- اتابك با كشتي روسي از باكو عازم بندر انزلي شده بود براي ورود به خاك ايران با مخالفت مجاهدين گيلان روبرو گرديد. 5- مخالفت با ورود اتابك به ايران كم كم به صورت يك شورش عمومي درآمد.6- اما اين شورش بر اثر فعاليت طرفداران اتابك و درباريان و خود شاه به نتيجه اي نرسيد. 7- بدين ترتيب اتابك وارد ايران شد تا بار ديگر در صحنة سياست اين كشور آخرين نقش خود را بازي كند. 8- روز 18 ربيع الاول سال 1325 قمري حاجي فجرالسلطنه به نمايندگي از طرف دولت، مطالبي بيان داشت و زمينه را براي معرض دولت جديد كه به رياست اتابك تشكيل يافته بود آماده كرد........ سیاست اتابک و قتل او 1- میرزا علی اصغرخان اتابک رکن مهم رژیم استبدادی ایران در این دوره بود. 2- او را همه، نیات و افکار دورة پیشین صدارت خود به ایران آمد و بار دیگر بر مسند صدارت نشست. 3- اتابک تصور می کرد به آسانی بر آزادیخواهان دست خواهد یافت ولی همین که با جریانهای روزمره انجمنها و مجلس شورای ملی و جراید و مطبوعات و شور و هیجان افکار عمومی مواجه شد. طریق خدعه و نیرنگ را برگزید. 4- او خود را مشروطه خواه جلوه داد ودرصدد جلب محبت ملیون خاصه ملک المتکلمین و مدیران روزنامه های آزادیخواه برآمد. 5- اتابک چون دید تلاشش به جایی نمی رسد علناً راه مخالفت و دشمنی با رژیم جدید را پیش گرفت. 6- اتابک که به قصد فریب نمایندگان ساده دل و زودباور و تقویت روحی هواداران خود در مجلس در یک جلسه خصوصی شرکت جسته بود. 7- هنگامیکه جلسه مجلس تمام شد اتابک پیروزمندانه به همراهی بهبانی از بهارستان بیرون آمد. 8- در این هنگام شخصی به نام عباس آقا صراف آذربایجانی به ضرب سه گلوله ششلول او را از پای درآورد و اتابک یک ربع پس از اصابت گلولهن در کالسکه خود جان سپرد (21 رجب 1325) 9- عباس آقا چون نتوانست از محاصره سربازان که در تعاقب او بودند، رهایی یابد. یک گلوله نیز در مغز خود خالی کرد و به زندگی خویش پایان داد. 10- کشتن اتابک یک شاهکار بی شماری در میان مشروطه خواهان بود. این شاهکار دلهای درباریان را پر از بیم و ترس گردانید. 11- این حرکت جایگاه آزادیخواهان را در دیدة بیگانگان والاتر ساخت. 12- بعد از کشته شدن اتابک سعدالدوله کابینه دولت را تشکیل داد. ........ نقش مطبوعات در انقلاب مشروطیت 1- مطبوعات در رهبری افکار عمومی، در تمام جوامع بشری نقش مهمی را برعهده داشته اند به همین جهت مطبوعات را رکن چهارم مشروطه می دانند. 2- زمزمه مشروطه طلبی و انتقاد از رژیم استبداد را مطبوعات دورة مظفرالدین شاه قاجار آغاز کردند. 3- این زمزمه پس از صدور فرمان مشروطه و تشکیل نخستین دورة مجلس شورای ملی اوج گرفت. 4- از آنجائیکه دستگاه استبداد برای مبارزه با ملیون و آزادیخواهان به تجهیز قوا پرداخت، برخی از جراید پایتخت در صف مقدم مبارزین راه آزادی قرار گرفتند. 5- نویسندگان جرایدی که در صف مقدم مبارزین راه آزادی قرار گرفتند، جان خود را در راه عقیده و ایمان به آزادی از دست دادند. 6- سلطان العلماء خراسانی نویسندة روزنامه روح القدس از جمله افرادی بود که هنگام نبرد با استبداد مردانه از دفتر روزنامه و شرف و آزادی خود دفاع کرد و به دست دژخیمان محمدعلیشاه در باغشاه جان سپرد. 7- مجله هفتگی صوراسرافیل که به مدیریت میرزا جهانگیرخان شیرازی و با همکاری میرزا قاسم خان تبریزی و میرزا علی اکبرخان قزوینی مشهور به دهخدان منتشر می شد، یکی از برجسته ترین نشریه های دوران مشروطه بود و در دو جبهه با محمدعلیشاه و روحانیون مبارزه می کرد. 8- مدیر مبارزه و فداکار مجله صوراسرافیل هم خون خود را در راه آزادی ایران نثار کرد. 9- روزنامه های مساوات، مجاهد، اتحاد، ملاعمو و غیره از دیگر روزنامه های محلی بودند که در مبارزه با استبداد و ترویج آزادی بیان نقش مهمی ایفاء می کردند. 10- در تبریز روزنامه های ترک زبان زیادی چون آنادیلی، آی عمو، روزنامه مصور فکاهی حشرات الارض منتشر می شد. ....... تشکیل کمیته انقلاب ملی در مشروطه 1- محمدعلیشاه با کمک درباریان را یادی خود در میان طبقه روحانی، در برانداختن اساس مشروطه می کوشید و دولت تزاری روس از آن دستگاه پشتیبانی می کرد. 2- از طرفی مجلس شورای ملی به تنهایی نمی توانست از تحریکات و مفسده جویی طرفداران رژیم سابق جلوگیری کند. 3- بدین جهت آزادیخواهان بر آن شدند که یک مرکز سری از افراد ورزیده و برجسته مورد اعتماد به وجود آورند و تصمیمات آن مرکز را اجرا کنند. 4- در میان سران مشروطه خواهان افراد مورد اعتماد با شخصیتی چون ملک المتکلمین و سیدجمال الدین واعظ و میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل و حیمدرضا مساوات و حکیم الملک و امثال آنان با اصول مشروطه و رژیم پارلمانی و قوانین مربوط به آن و اوضاع بین المللی آشا بودند، هستة اصلی و اولیه مرکز کمیتة اصلی انقلاب را تشکیل دادند. 5- کشمکش بین مشروطه خواهان و مستبدین، بدبینی طرفین را نسبت به یکدیگر شدیدتر کرده بود. 6- پس از پرتاب بمب دستس از طرف مشروطه خواهان به طرف اتومبیل محمدعلیشاه و جان به در بردن شاه از آن سوء قصد بدبینین طرفین نسبت به هم شدیدتر گردید. و هر نوع تفاهم و مسالمت بین شاه و آزادیخواهان غیرممکن شد. 7- اعضای کمیته که تا انهدام مشروطه و انحلال مجلس اول به کار و فعالیت خود ادامه دادند. نه نفر بودند آن نه نفر عبارت بودند از: ملک المتکلمین، سیدجمال الدین واعظ، میرزا جهانگیرخان صوراسرافیل، سیدمحمدرضا مساوات، حکیم الملک، تقی زاده، سید عبدالرحیم خلخالی و سید جلیل اردبیلی. 8- اعضای کمیتة ملی طی برگزاری جلساتی در میان سران خود، دستورات و تصمیمات اجرائی کمیته را ابلاغ می کردند و از این طریق بر شدت مخالفت ها و مبارزات مردم بر علیه استبداد می افزودند.
9- از عوامل مهم در پیشرفت انقلابات ملی مشروطه ، قلم و بیان است در کمیتة انقلاب ملی، مشهورترین خطبا و شجاع ترین نویسندگان عضویت داشتند. ماهیت انقلاب مشروطه ایران ملت ایران با یک جنبش مردانه وعلی رغم فشارهای سیاسی و نظامی روسیه و کارشکنی و دورویی دیپلماسی بریتانیا، طی انقلاب باشکوهی زمام مقدرات خود را که قرنها در سرپنجة قدرت پادشاهان مستبد و خودخواه بود در دست گرفت. رهبران انقلاب مشروطه ایران از میان طبقات متوسط برخاستند و مجاهدین و مردم دلیر و فداکار این طبقه بودند که آزادی و حریت را در سایه رشادت و جانبازی خود بدست آوردند. اما انقلاب مشروطه ایران اثر عمیقی در وضع اجتماعی و طبقاتی ملت ایران به وجود نیاورد و بر اثر آن انقلاب شرایط اقتصادی و حتی اجتماعی زندگی مردم تغییری حاصل نکرد. در وضع طبقات کشور و روابط اجتماعی طبقاتنم کارگر و زحمتکش با طبقات ممتاز کارفرما تفاوت محسوسی، نسبت به آنچه در دوران استبداد بود پدید نیامد. رهبران انقلاب پس از کسب موفقیت و تحکیم اساس مجلس و شورای ملی سرنوشت مشروطه را به مرور زمان و قانون تکامل سپردند و تصور کردند که عامل زمان خود تحولاتن اساسی و تغییرات محسوسی را در پی هر انقلاب ریشه دار و عمیقی طبعاً پیش می آید، به وجود خواهد آورد. نتیجه این گونه تفکر بروز پاره ای اختلاف میان سران انقلاب بر سر مسائل سیاسی شد. سپس روش و رویه ای که احزاب مختلف در سیاست خود پیش گرفتند این شد که سرنوشت حکومتن مشروطه به دست کسانی افتاد که منافع و مصالح خود را در رژیم فرسودة استبدادی گذشته دنبال می کردند. یعنی همان طبقه حاکمة سابق با تغییر قیافه در دوران بعد از مشروطه نیز زمام قدرت را در دست گرفتند. و از هر گونه تغییر و تحول اساسی در شرایط زندگی اجتماعی و اقتصادی طبقات محروم و زحمتکش ایران جلوگیری کردند. .........حرکت محمدعلیشاه علیه مشروطه 1- محمدعلیشاه در برابر نیروی مقاومت ملی و فعالیتهای مداوم ملیون وآزادیخواهان بیکار ننشسته و پیوسته در صدد توطئه علیه مجلس و در اندیشه برانداختن رژیم جدید بود. 2- او در همان حال که در مجلس شورای ملی حاضر شده و برای چهارمین بار سوگند وفاداری نسبت به مشروطه یاد کرده بود، با مشاورین روسی و درباریان و عناصر مرتجع روحانی و غیرروحانی مقدمات یک کودتا را فراهم می ساخت. 3- محمدعلیشاه در اجرای نقشه خود به بریگاد قزاق متکی بود. 4- بریگاد قزاق از لحاظ سیاسی و نظامی و مالی به دولت روسیه وابسته بود. 5- ارتباط مستقیمینم بین افسران روس بریگاد قزاق و ستاد فرماندهی های نیروهای روسیه برقرار بود. 6- این دو فرد برای انجام کودتا موافقتنامه ای با هم امضاء کردند و مقرراتی را برای سهولت کودتا وضع کردند، که در اینجا به ذکر آنها می پردازیم: .........موافقت نامه محمدعلیشاه بالیاخوف روسی در کودتا برعلیه مجلس 1- افسران روسی بریگاد از خزانه ایران و از کیسه فتوت ملت رنجدیده و ستم کشیده ایران از قزاق می کردند ولی تابع مستقیم اوامر و دستورهای محمدعلیشاه بودند. 2- محمدعلیشاه خود چنانن شیفتة رژیم استبداد و آرزومند بازگرداندن آن رژیم بود که برای رسیدن به آن دست به هر اقدامی می زد. 3- در تاریخ 21 مارس 1908 / 28 صفر 1329 بین محمدعلیشاه و کلنل لیاخوف موافقت نامه ای در باب سرکوب مشروطه خواهان و بازگرداندن استبداد صورت گرفت که بدین شرح بود: الف: سفارت روس و شاه خواهد کوشید اعضای معتبر مجلس را با پول و وعده خریده و آنها را موظف خواهد ساخت در آخرین جلسات مجلس مطابق دستور عمل کنند. ب: تا آمادگی کامل برای کودتا، صورت دوستی با مجلس حفظ خواهد شد و طوری وانمود خواهد شد که گویا طرفین با گذشت خود برای اصلاح امرمی کوشند. ج: با رشوه یا طریق دیگر برای جلب افراد مسلح مسجد و یا مجلس و یا انجمنن کوشیده می شود. د: روسای انجمن شهرهای بزرگ بایستی با رشوه جلب شوند تا در روز معینی از خروج اعضاء از محل انجمن جلوگیری به عمل آورند. ر: یک روز قبل از موعد معین و یا قبل از آن لازمست عده ای قزاق با لباس مبدل به مجلس و مسجد سپهسالار فرستاد. اینها با تیراندازی هوایی بهانه برای بمباران به دست داده و مدافعینم آنجا را بایستی از پای درآورند. ز: تدابیر لازمی برای جلوگیری از ورود ناراضیان به سفارتهای بیگانه مخصوصاً بست نشینین در سفارت انگلیس اتخاذ خواهد شد. د: پس از آمادگی تمام، در روز معین بناهای مجلس او انجمن راه بریگاد قزاق محاصره و بمباران نموده و مدافعین را تارومار خواهند کرد. ص: پس از بمباران منازل مشروطه خواهان و نمایدگان پارلمان از طرف سربازان به غارت خواهد رفت. ض: سردسته های مشروطه طلبان و نمایندگان و طرفداران مجلس محبوس شده و نسبتن به اهمیت و موقعیت اجتماعی آنان بعضی اعدام و عده ای تبعید خواهند شد. بدین ترتیب نقشه توطئه علیه مشروطه طرح شد. .......... فجایع باغشاه 1- محمدعلیشاه در تابستان 1326 پس از مشورت با مشاورین روسی خود شاپشال و لیاخوف روسی به همراهی آنان وگارد سلطنتی خود از کاخ شهری خارج شد و به طرف باغشاه روانه گردید. 2- چند روز پیش از آنکه محمدعلیشاه به باغشاهن برود در تبریز بین مستبدین و مشروطه خواهان کشمکش آغاز شده بود. 3- در باغشاه توپخانه دولتی رو به بهارستان مستقر گردید و گارد سلطنتی نیز زیر فرمان لیاخوف در انتظار دستور شاه به حال آماده باش درآمده بودند. 4- در 21 جمادی الاولی 1326 وزراء به مجلس رفتند و از طرف محمد علیشاه به بهانه رفع اختلاف و کشمکش دولت و ملت سه مطلب را عنوان کردند: الف: اختیارات شاه مانند امپراطور آلمان باشد به این معنی که دولت و وزراء فقط در مقابل شاه مسئول باشند، مجلس حق بازرسی و نظارت و عزل و نصب آنها را نداشته باشد. ب: شاه حق داشته باشد همیشه ده هزار قشون مسلح در اختیار خود در تهران داشته باشد. ج: شاه اختیار تام در کار قشون داشته باشد. وزیر جنگ را شخصاً انتخاب کند. ب- نمایندگان آزادیخواه مجلس با شدت خشم تمام تقاضاهای فوق را رد کردند. 6- از این زمان رابطه شاه و مجلس و ملت به طور کل قطع شد. 7- روز سه شنبه دوم تیرماه 1287 شمسی / 22 جمادی الاولی 1326 قمری. محمدعلیشاه پس از مشورت بالیاخوف یک دسته 120 نفری قزاق را مأمور کرد اطراف مجلس و مدرسه سپهسالار را اشغال کنند. و از اجتماع مردم جلوگیری کنند. 8- اندکی بعد لیاخوف دستور داد تا دهانه هر چهار توپ را از خیابان بهارستان به سمت مجلس باز گردانید و شلیک کنند و انقلابن مشروطیت را با خون شهدای آن آغشته گردانند. .............. فجایع پارک اتابک 1- باغشاه (محل اقامت شاه در جریان تیراندازی مجلس) بر بهارستان (محل مجلس شورای ملی) پیروز شد، محمدعلیشاه نقشی را که امپراطوری بر عمدة او گذارده بود با دست افسران روسی و سربازان بی رحم خود انجام داد. 2- مجلس شواری ملی به هم خورد، آزادیخواهان و ملیون پراکنده شدند، عدة زیادی متواری، جمعی دستگیر و تعدادی نیز کشته شدند. 3- 30 تن از بازداشت شدگان را به نزد محمدعلیشاه بردند و دو نفر از آنان بدون محاکمه اعدام شدند (ملک المتکلمین و میرزا جهانگیر جهان صوراسرافیل) 4- در این میان محمدعلیشاه دستور اکید برای پیداکردن سران آزادیخواه داد. سید عبدالله بهبانی را که در منزل سید محمد نامی از هواخواهان مشروطه، در اطراف پارک اتابکی بود، دستگیر شد. و سه روز بعد حکم تبعید او صادر شد. (به همراه داماد و خانواده اش به غرب کشور تبعید گردید). 5- بیشتر آزادیخواهان در پارک اتابک پنهان شده بودند. محمدعلیشاه دستور داد به پارک اتابک حمله کرده و آزادیخواهان را دستگیر نمایند. 6- سیدجمال واعظ که در پارک اتابک بود دستگیر و به غرب تبعید شد. 7- به دنبال دستگیری مشروطه خواهان کلیه اثاثیه و ملزومات مجلس غارت شد. 8- شماره کشته هایی که در مجسد سپهسالار و پارک اتابک خوابانده بودند حدود 60-70 نفر بودند. 9- با به توپ بستن مجلس و سرکوب مشروطه خواهان دورة اول مشروطه پایان یافت، مجلس تعطیل شد و دورة جدیدی از مبارزات مردم آغاز گردید. دوره کوتاه کامروایی محمدعلیشاه 1- محمدعلیشاه پس از پیروزی ناپایدار خود، لیاخوف را به فرمانداری نظامی تهران منصوب کرد. 2- برای جلوگیری از پناهنده شدن آزادیخواهان و ملیون به سفارتخانه های خارجی و نیز برای آنکه بر مشروطه خواهان دست یابد فرمان عفو عمومی صادر کرد. 3- صدور عفو عمومی و برقرار شدن حکومت نظامی در تهران موجب آن گردید که عده ای از آزادیخواهان ساده دل از مخفی گاه خود بیرون آیند و به دست مأمورین استبداد گرفتار شوند. 4- بدین ترتیب عده ای دیگر از مردان آزاده ایران به دست دژخیمان استبداد افتادند و جان خود را فدا کردند. 5- در این زمان وضع سیاسی ایران شکل خاصی به خود گرفته بود. دولتهای روسیه و انگلیس ایران را یک کشور دموکرات شناخته بودند. 6- در حالیکه نه مجلسی وجود داشت و نه مرجع قانونی دیگری، کابینة مشیرالدوله، در غیاب پارلمان به طور مضحکی ناظر بر اعمال و رفتار شاه و دولت بود. 7- امیر بهادر وزیر جنگ کابینة مشیرالدوله پیوسته به حضور شاه می رفت و شرایط شادکامی و کامروایی را به شاه گزارش می داد. 8- اما در این زمان تنها یک نگرانی عمیق برای شاه وجود داشت و آن قیام آزاد مردان دلیر و مبارز آذربایجان خاصه مجاهدین از جان گذشته تیریز بود. تأثیر مقاومت تبریز در پیروزی مشروطه 1- مقارن قیام تهران در بعضی از شهرستانها نیز جنب و جوشی و فعالیتهایی پدید آمد که مهمتر از همه نهضت مردم دلیر و آزادیخواه تبریز بود. 2- تبریز سالها ولیعهدن را در دامان خود پرورانده بود، مهمترین هدف محمد علیشاه برای سرکوب کردن آزادیخواهان این شهر به شمار می آمد. 3- رهبری گروه مبارز آزادیخواه تبریز را در مبارز برجسته ستارخان و باقرخان عهده داشت. 4- نیروهای محمدعلیشاه به رهبری سردار رحیم خان مقاومت در برابر آزادیخواهان را شروع کردند. 5- اما ایستادگی مردانه ستارخان و یارانش که با نقشه و تدبیر و هوشیاری کامل توام بود، دولت بعد از پیروزی نومید ساخت. 6- در همین اوقات عین الدوله با سمت فرمانفرمایی کل آذربایجان و نصرالسلطنه سپهدار با سمت فرماندهی کل نظام آذربایجان با نیروی عظیمی به سمت تبریز پیش رفتند. 7- عین الدوله پیش از رسیدن به تبریز نمایندگانی برای گفتگوم و مذاکره با ستارخان و سران آزادی به تبریز فرستاده بود که بدون نتیجه بود. 8- پاسخ آزادمردان تبریز به پیامهای عین الدوله نشان داد که مجاهدین تا پیروزی نهایی دست از ایستادگی و جهاد بر نخواهند داشت. 9- شهر قهرمان تبریز پرچم مبارز علیه رژیم استبداد را آن قدر به دوش کشید تا دستگاه محمد علیشاه در برابر اراده ملت درهم فرو ریخت. حرکت مشروطه خواهان برای فتح تهران 1- علاوه بر نهضت و قیام مردانه مجاهدات تبریز، در اصفهان و بختیاری و گیلان و بسیاری از شهرستانهای ایران جنب و جوش و فعالیت برای بسیج نیروهای مبارز آغاز گردید. 2- کوششهای مبارزان در شهرهای مختلف مقدمه به هم پیوستن نیروهای انقلاب بزرگ، برای ریشه کن کردن دستگاه استبداد محمدعلیشاه بود. 3- نخستین دسته از مجاهدینمن که به قصد تسخیر پایتخت از قرارگاه خود خارج شدند هزار سوار بختیاری بودند که به سرداری حاجی علیقلی خان سردار اسعد در آغاز ماه 29 خرداد 1288 شمسی از راه جوشقان رقم عازم تهران بودند. 4- وصول خبر حرکت سردار اسعد به تهران، چنان رعب و هراسی در دل درباریان و رجال دستگاه استبداد انداخت که کلیه وزراء غیر از سعدالدوله از شغل خود کناره گیری کردند. 5- نیروی زیرفرماندهی سردار اسعد در قم با رسیدن نیروهای جدید از بختیاری و مجاهدین داوطلب اصفهان و فارس تقویت شدند. 6- مقارن این اوقات قزوین به تصرف نیروهای مجاهدین گیلان درآمده که فرماندهی آن با محمد ولیخان تنکابنی سپهدار بود. 7- حرکت این نیروها از تزویج به سوی تهران تا کرج بدون جنگ و خونریزی صورت گرفت. 8- اولین برخوردن مجاهدین گیلان و قزوین با نیروهای دولتی در کنار پل کرج روی داد. 9- سیفرم خان از سرداران برجسته مجاهدین گیلان با کمک دوست و همکار خود ابراهام خان با یک حمله نیروی قزاق را درهم شکستند. 10- در این اوقات نمایندگان سیاسی انگلستان از جانب سفارت انگلیس در تهران با دو سردار ملیون سردار اسعد و محمد ولیخان سپهدار تماس گرفتند و خواستند آنها را از حرکت به سوی تهران بازدارند. اما موفق نشدند. 11- همزمان با پیش رفتن نیروهای مجاهدین تبریز، گیلان، اصفهان به سمت تهران، نیروهای دولتی که درصدد گرفتن جلوی آنان بودند، سه روز درگیری پیش آمد. اما نیروهای دولتی شکسته شد و مجاهدین به پایتخت پیش رفتند. تصرف تهران و خلع محمدعلیشاه 1- روز 24 تیرماه 1288 شمسی نیروهای مجاهدین وارد تهران شدند. 2- درگیری بین نیروهای دولتی و نیروهای مجاهدین سه روز طول کشید. 3- پس از سه روز زد و خورد روز 27 تیرماه 1288 شمسی، محمدعلیشاه از تاج و تاخت و مقام سلطنت دست کشید و به کعبه آمال خود سفارت روسیه پناهنده شد. 4- بدین ترتیب عمر حکومت سیزده ماهه پادشاهی که فریب وسوسه های شیطانی اطرافیان را خورده بود و زمام امور کشور را بدست بیگانگان سپرده بود به پایان رسید. 5- پس از پناه بردن محمدعلیشاه به سفارت روس و استعفای از سلطنت روسای آزادیخواه که سپهدار تنکابنی را به وزارت جنگ و سردار اسعد بختیاری را به وزارت داخله اختیار کردند. 6- مجاهدین روز 28 ماه جمادی الاخر 1327 پسر دوازده ساله شاه یعنی احمد میرزا را به جانشینی پدرش برگزیدند. 7- قرار شد تا موقع رشد شاه جدید نیابت سلطنت را عضدالملک از روسای سالخورده خاندان قاجار عهده دار گردد. 8- در مورد اخراج شاه مخلوع پس از مذکرات مفصلی بین آزادیخواهان فاتح و نمایندگان دو سفارت روس و انگلیس که حمایت محمد علی میرزا و حفظ منابع شخصی او را برعهده گرفته بودند عاقبت 16 رجب 1327 قمری قراری شامل 6 ماده به امضاء رسید که به موجب آن الف:ن محمد علی میرزا عموم جواهرات سلطنتی را که همراه خود دارد با اسناد مربوط به آنها به دولت واگذارد ب: در ظرف 15 روز از ایران خارج شود. ج: دولت ایران سالی 75000 تومان به عنوان حقوق به او برساند. 9- شاه مخلوع کمی پس از امضاء این قرارداد از ایران به روسیه رفت و دولت حاضر شد مستمری او را به 100000 تومان برساند ولی چون چندی بعد به خیال تصرف مجدد سلطنت به ایران آمد و در استرآباد در میان ترکمانان اقداماتی بر ضد مشروطیت انجام داد و مغلوب و فراری شد، دولت مستمری سالیانه او را برید.روابط فرهنگی ایران و عثمانی در مشروطه در زمان تجاوزدولت عثمانی به خاک ایران، محمدعلیشاه پنهانی با این دولت رابطه داشت و هیچ نوع مخالفتی با نیروهای متجاوز انجام نداد . 1- در جریان تجاوز نیروهای عثمانی به مرزهای شمال و شال غربی ایران دولت و شاه هیچ اقدام مثبتی برای راندن نیروهای عثمانی متجاوز از خاک ایران نشدند. زیرا علت تجاوز نیروهای عثمانی به ایران، مبارزه با آزادیخواهان و مشروطه طلبان بود. 2- زیرا در استانبول پایتخت عثمانی دسته ای از آزادیخواهان ترک سازمانی به نام (اتفاق و ترقی) تشکیل داده بودند. 3- سازمان اتفاق و ترقی همان گروهی بود که بعدها مقدمات انقلاب مشروطه و تغییر رژیم عثمانی را فراهم ساخت. 4- هنگام تجاوز نیروی عثمانی به آذربایجان، سران کمیته مرکزی اتفاق و ترقی از خاک عثمانی گریخته و در پاریس به سر می بردند. 5- این گروه در پاریس به عنوان همدردی با آزادیخواهان ایران ونیز به نام همسایگی و همجواری پیامهای محبت آمیز برای دارالشوری و انجمن تبریز فرستادند. 6- حتی در نبرد مجاهدین تبریز و خوی با نیروهای اعزامی محمدعلیشاه بعضی از اعضاء کمیتة مزبور دوش به دوش مجاهدین ایران وارد مبارزه شدند.
رو- 11 آبان 1304 روزی بود که احمد شاه، آخرین پادشاه قاجار بعد از خلع از حکومت در 9 آبان همان سال برای آخرین بار ایران را نه برای تفریح بلکه برای تبعید به مقصد اروپا ترک کرد. هر چند که وی نه اولین پادشاه ایران بود که تاج و تخت و کشورش را به اجبار ترک می کرد نه آخرین پادشاه.

پدر بزرگش مظفرالدین شاه "امضا کننده فرمان مشروطیت" در ایران مرد و در کربلا به خاک سپرده شد. پدرش محمد علی شاه بعد از مخالفت با مشروطه و به توپ بستن مجلس با کمک کلنل لیاخوف روسی، از مشروطه خواهان شکست خورد و در بندر ساوونا ایتالیا در تبعید مرد و در کربلا دفن شد.

احمد شاه در تاریخ 25 تیر 1275 در شهر تبریز متولد شد و  به تاریخ 22 تیر 1288 در سن دوازده سالگی، پس از فتح تهران توسط قوای مشروطه خواهان و خلع تحقیر آمیز پدرش از سلطنت، توسط مجلس عالی رجال و بزرگان مملکت به پادشاهی رسید. وی در تیر ماه 1293 بعد از رسیدن به سن بلوغ تاجگذاری کرد. تا زمان تاج گذاری احمد شاه دو نفر از سران ایل قاجار نایب السلطه ایران بودند. اولین ازدواج از پنج ازدواج وی در سن 17 سالگی صورت گرفت. وی  در مجموع دارای سه فرزند دختر و یک فرزند پسر شد.


تاجگذاری وی مصادف با شروع جنگ جهانی اول شده بود. دولت وقت موضع ایران را در این جنگ بی طرفی اعلام کرد ولی بی طرفی ایران توسط دولت های متخاصم روسیه تزاری، انگلیس و عثمانی نادیده گرفته شد و قوای این سه کشور از شمال، غرب و جنوب وارد ایران شدند. قوای روسیه تا نزدیکی تهران پیش آمدند ولی از براندازی حکومت قاجار منصرف شدند.

در زمان سلطنت وی قرار داد معروف به 1919به تاریخ مرداد 1298 ( 9 اوت 1919 ) میان دولت های ایران و بریتانیا با امضای وثوق الدوله و سر پرسی کاکس ببسته شد. احمدشاه در میهمانی شام لرد کرزن وزیر امور خارجه انگلستان در لندن به صراحت قرارداد 1919 را تایید میکند و نوشیدنی خود را به سلامتی لرد کرزن و همسرش می‌نوشد.

در تاریخ سوم اسفند 1299 کودتایی توسط رضا خان میر پنج با همکاری سید ضیاءالدین طباطبایی و طرح ریزی ژنرال آیرونساید افسر عالی رتبه انگلیس اجرا شد. طی این کودتا مقاومت چندانی از سوی نیروهای محافظ تهران دیده نشد و تنها تلفات نیرو های کودتا چند نفر از نیروهای قزاق بود. بعد از این کودتا احمد شاه مجبور به امضای حکم وزیر الوزرایی سیدضیاء شد ولی یک سال بعد موفق به عزل او با کمک رضا خان میرپنج شد. بعد از کابینه سیدضیاء کابینه قوام، مشیر الدوله، کابینه دوم قوام، مستوفی الممالک و کابینه آخر مشیرالدوله از سوی احمد شاه روی کار آمدند. احمد شاه به اجبار در آبان 1302 رضاخان سپه سالار را به نخست وزیری انتخاب کرد.  در فروردین 1303 سعی در عزل کردن رضاخان کرد ولی به علت عدم حمایت مجلس از خودش مجبور به انتخاب مجدد رضاخان به عنوان نخست وزیر شد.

در آخر احمدشاه با رای مثبت مجلس شورای ملی در تاریخ 9 آبان 1304 از سلطنت خلع شد. به متعاقب این امر با تشکیل مجلس موسسان رضا خان با نام رضا شاه پهلوی پادشاه ایران شد.

احمد شاه آخرین پادشاه سلسله قاجار، در 11 آبان سال 1304 ایران را برای آخرین بار ترک کرد و در نهم اسفند 1308 در پاریس در گذشت و در کربلا دفن شد.

احمد شاه در نه سالگی


احمد شاه در کنار پدرش "محمد علی شاه"


احمد شاه در سن 13 سالگی


احمد شاه با الماس دریای نور بر روی کلاهش

مردم ارومیه به استقبال احمد شاه آمده اند



احمد شاه به اتفاق پرنس آرتور، پرنس ادوارد، لرد کرزن در ضیافتی در لندن. (1919)


احمد شاه به همراه سردار سپه


احمد شاه در پاریس. (حوالی 1925)
 
احمدشاه قاجار

احمدمیرزا هفتمین و آخرین پادشاه سلسلة قاجار در بهمن ماه سال 1275 ه.ش ، 27 شعبان 1314 ه.ق و 21 ژانویه 1898 میلادی در تبریز به دنیا آمد. او دومین پسر محمدعلی شاه و نخستین فرزند او از ملکه جهان بود که در هنگام ولیعهدی پدرش در تبریز به دنیا آمد. دوران کودکی او در تبریز سپری شد که قبل از رسیدن به مقام سلطنت «احمدمیرزا» خوانده می شد. احمدشاه مانند پدرش محمدعلی شاه معلمان و مربیان روسی داشت «اسمیرنوف» یکی از معلمان ایشان بود که افسر ارتش روسیه هم بود. در سپیده دم روز سه شنبه 22 تیرماه 1288 ه.ش، سیزدهم ژوئیه 1909 میلادی قوای مسلح مشروطه- خواهان به رهبری محمدولی خان سپهدار تنکابنی و حاج علی قلی خان سردار اسعد بختیاری از دو دروازة مهم تهران واقع در شمال و جنوب پایتخت گذشتند و اندکی بعد میدان بهارستان و کاخ مجلس شورای ملّی را که در کودتای سلطنتی سال 1287 ه.ش هنگام برچیدن نظام مشروطیت آسیب فراوان دیده بود و تقریباً ویران شده بود اشغال کردند. در 25 تیرماه 1288 ه.ش محمدعلی شاه به مقرّ تابستانی سفارت روس در زرگنده پناهنده شد و از سلطنت کناره گیری کرد. در شامگاه همان روز که شاه به زرگنده رفت و به روسها پناهنده شد، مجلس عالی پایتخت مرکب از علمای طراز اول، رجال، اعیان، بزرگان مملکت، تجار و آن عده از وکلای مجلس دورة اول که هنوز دسترسی به آنها امکان داشت، در کاخ نیمه خراب بهارستان تشکیل شد و محمدعلی شاه قاجار را رسماً از سلطنت ایران خلع کرد، روز 26 تیرماه 1288 ه.ش محمدعلی شاه از سلطنت خلع شد، اعضای همان مجلس در همان جلسه تاریخی پسر ارشد محمدعلی شاه، احمدمیرزا را که دوازده سال بیشتر نداشت به جانشینی وی برگزید. پسر دوازده ساله محمدعلی شاه را بعد از انتخابش جهت پادشاهی ایران به سختی از پدر و مادرش که مقرر بود خاک ایران را ترک نمایند جدا کردند و به کاخ سلطنتی بردند. پس از مراسم خداحافظی از پدر، مادر، پرستاران و درباریان شاه جوان به اتفاق نظام الملک، موثق الدوله و علاءالدوله از باغ زرگنده رهسپار کاخ سلطنت آباد (قصر ییلاقی شاهان قاجار) گردید، البته معلم روسی ایشان «اسمیرنوف» به اتفاق عده ای سرباز روسی و قزاقان ایرانی نیز احمدشاه را همراهی می کردند. سلطنت آباد در آن تاریخ از ییلاقهای سلطنتی اطراف پایتخت حساب می شد و فاصله اش با مرکز شهر و قصر گلستان نسبتاً زیاد بود شاه جوان باید چند روزی در این قصر ییلاقی استراحت می کرد و سپس وارد تهران می شد، تعدادی از رجال در مدخل قصر سلطنت آباد، عضدالملک نایب السلطنه و جمعی از رجال و درباریان در انتظار ورود شاه جدید صف کشیده بودند. احمدشاه در روز 26 تیرماه 1288 ه.ش، 27 جمادی الثانی 1327 ه.ق، با قرائت لایحه سلطنت از طرف شش تن از رجال درجه اول ایران {آقاسیدمحمد پسر آقاسید عبداله بهبهانی، آقا سیدمحمد امام زاده، نظام الملک، موثق الدوله، علاءالدوله، علاء الملک} به پادشاهی رسید که تا 18 سالگی و رسیدن به سن قانونی نایب السلطنه داشت. نخستین نایب السلطنه او علی رضاخان قاجار (عضدالملک) از بزرگ خاندان قاجار بود که از سوی شورایی متشکل از علما و برخی نمایندگان مجلس اول و سران مجاهدین به نیابت سلطنت برگزیده شده بود، ایشان موقعی که احمدشاه هنوز از نظر قانونی صغیر بود درگذشت و میرزا ابوالقاسم خان قراگوزلو معروف به ناصر الملک که همدوره لرد کرزن بود به عنوان نایب السلطنه دوم برگزیده شد، سه سال بعد احمدشاه به سن قانونی رسید و وظایف سنگین سلطنت را شخصاً عهده دار شد یعنی ایشان در 30 تیرماه سال 1293 ه.ش و 28 شعبان 1332 ه.ق (1914 میلادی) تاجگذاری کرد. احمدشاه در اردیبهشت 1292 ه.ش یک سال قبل از تاجگذاری، با دختری از سران قاجار به نام بدرالملوک که پدرش شاهزاده ظهیرالسلطان نوة عباس میرزا بود ازدواج کرد، بدرالملوک 12 ساله بود و در مدرسة دخترانة تهران درس می خواند، حاصل ازدواج احمدشاه با بدرالملوک دختر بزرگ احمدشاه ایراندخت بود. احمدشاه 3 بار دیگر ازدواج کرد، همسران او «لیدا جهانبانی» که از وی صاحب فرزندی نشد، «خانم خانمها معزی» همسری بعد او که فرزندش همایون دخت و «دل آرام» همسر چهارم که فرزندش « مریم دخت» و آخرین همسر «فاطمه خانم» که او صاحب یک پسر به نام «فریدون میرزا» بود. احمدشاه در طول مدت پادشاهی اش که 17 سال طول کشید سفرهای متعددی از طریق استقراض از بانک های خارجی به اروپا انجام داد. سفر اول وی در آبان 1298 ه.ش، اوت سال 1919 میلادی، که در این تاریخ 22 ساله بود انجام شد سفر بعدی گویا در بهمن 1300 بود که 10 ماه طول کشید و باردیگر در 1302 ه.ش نوامبر سال 1923 میلادی، از ایران خارج شد؛ اول به بغداد و سپس به اروپا، کشور فرانسه رفت. البته در بعضی از منابع این چنین بیان شده که احمدشاه اندکی پس از کودتای 3 اسفند 1299 و قدرت گرفتن سردار سپه به اروپا رفت و پس از آن که سردار سپه به وفاداری به شاه سوگند خورد به ایران بازگشت پس از قدرت گرفتن سردار سپه و تحمیل خود به احمدشاه به عنوان نخست وزیر، احمدشاه به دلیل ناخوشی بر آن شد که دگرباره به اروپا سفر کند. از رویدادهای مهم زمان احمدشاه در سطح بین المللی جنگ جهانی اول بود، در آن زمان ایران به اشغال روسیه، انگلیس و عثمانی درآمد، در همین حین قرارداد 1919 به ایران تحمیل شد و سبب تجزیه ایران شد، در بعضی از روایتهای تاریخی یا بیشتر روایتها چنین نوشته اند که احمدشاه موافق این قرارداد بود و بابت آن ماهی پانزده هزارتومان مقرری ماهیانه از انگلیسیها دریافت می کرد در همین زمان وثوق الدوله روی کار آمده بود، احمدشاه در برابر طرحهای آنان در این سالها سکوت می کرد و با روی کار آمدن رئیس الوزراهایی که موردنظر آنان بود در کشور مخالفت نمی کرد. اما در بعضی از منابع ذکر شده که در پی انعقاد قرارداد 1919 در ایران که با تحقق یافتن آن ایران آشکارا به مستعمره انگلستان تبدیل می شد در نهایت با مخالفت مردم و عدم امضای قرارداد از سوی احمدشاه این قرارداد ملغی گردید و انگلیسی ها بعد از آن در پی اجرای طرح دیگری برآمدند که براندازی سلسله قاجار را در پی داشت. در سالهای پایانی حکومت وی کودتای مشترک رضاخان و سیدضیاءالدین طباطبایی به وقوع پیوست، سیدضیاء پس از کودتا فرمان نخست وزیری خود را از احمدشاه دریافت کرد که کابینه آن صدر روز دوام داشت پس از آن قوام السلطنه، مشیرالدوله، مستوفی الممالک و سپس رضاخان مأمور تشکیل کابینه شدند، در سالهایی که احمدشاه برای آخرین بار به اروپا، فرانسه رفت، در هنگام اقامت وی در اروپا با رأی مجلس مؤسسان که سردار سپه ترتیب داده بود و به موجب مصوبه ای که مجلس شورای ملی به تصویب رسانده بود در 9 آبان 1304 شمسی، اکتبر 1925 میلادی احمدشاه از سلطنت خلع و سلسله قاجاریه از سوی مجلس شورای ملی منقرض اعلام گردید که البته در 4 اردیبهشت 1305 شمسی با تاجگذاری رضاخان و اعلام پادشاهی ایشان احمدشاه حکومتش به پایان رسید. احمدشاه که دو سال قبل از این مصوبه (مصوبه سال 1304) در اروپا به سر می برد و پس از آن برادرش محمدحسن میرزا هم به شکل موهن و تحقیرآمیزی از ایران خارج شد، گفته می شود که در پاریس به خرید و فروش زمین پرداخت و طبق برخی منابع 9 اسفند سال 1308 شمسی (بعضی منابع 1307) بر اثر بیماری کلیه در بیمارستان نویسی (NEUILLY) شهر نیس نزدیکی پاریس درگذشت. جسدش طبق وصیت او به عتبات عالیات منتقل شد و در کربلا نزد مقبره پدرش به خاک سپرده شد. در ایران این روزها اوایل حکومت رضاخان بود. برخی از اتفاقات و کارهای مهم زمان احمدشاه • 4 تیر 1288 شمسی، انتشار نخستین نشریه زنان در زمان احمدشاه قاجار در تهران • مرداد 1288، اعدام شیخ فضل اله نوری • شهریور 1288، فرار محمدعلی شاه از ایران • 25 آبان 1288 شمسی، تشکیل مجلس دوم پس از دوره استبداد صغیر • اردیبهشت 1290، اولتیماتوم روسیه به ایران • فروردین 1291، به توپ بستن بارگاه امام رضا (ع) توسط نظامیان روسیه • مرداد 1294، قیام مردم شهر علیه نظامیان انگلیس • فروردین 1299، قیام شیخ محمد خیابانی در آذربایجان و قیام میرزاکوچک خان در گیلان؛ تقریباً به طور همزمان در بهار سال (1299ه.ش) 1920 میلادی آغاز شد. • روزنامه تجدد به مدیریت شیخ محمد خیابانی • اسفند 1299، کودتای رضاخان پهلوی • در صحنه بین المللی نیز وقوع جنگ جهانی اول – تیر 1293 • آبان 1296 انقلاب بلشویکی روسیه • تیر 1287 تأسیس جامعه ملل منابع: (احمدشاه قاجار) - تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، تألیف دکتر مهدی ملک زاده، جلد ششم - کتاب سیمای احمدشاه قاجار، تألیف محمدجواد شیخ الاسلامی، جلد اول - تاریخ قاجار، تألیف عبدالله مستوفی، جلد اول - تاریخ اجتماعی و سیاسی قاجار، تألیف سعید نفیسی تحقیق و گردآوری: مریم شریفی

 

 آشنایی با تاریخ ایران

هنگامی که سخن از تاریخ ایران می‌رود، باید به این نکته توجه داشت که آیا منظور تاریخ اقوام و مردمانی است که از آغاز تاریخ تا کنون در مرزهای سیاسی ایران امروزی زیسته‌اند یا تاریخ اقوام و مردمانی است که خود را به نحوی از انحاء ایرانی می‌خوانده‌اند و در جغرافیایی که دربرگیرندهٔ ایران امروز و سرزمین‌هایی که از دیدگاه تاریخی بخشی از ایران بزرگ (ایرانشهر) بوده‌است زیسته‌اند. گاه تاریخ ایران را از ورود آریایی‌ ها که نام ایران نیز از ایشان گرفته شده‌است، به فلات ایران آغاز می‌کنند. ولی این به این معنی نیست که فلات ایران تا پیش از ورود آریایی ها خالی از سکنه یا تمدن بوده‌است. پیش از ورود آریاییان به فلات ایران تمدنهای بسیار کهنی در این محل شکفته و پژمرده شده بودند و تعدادی نیز هنوز شکوفا بودند.

 

تاریخ ایران را اصولا به دو بخش کلی تاریخ ایران قبل از اسلام و تاریخ ایران بعد از اسلام تقسیم می کنند که اینها خود نیز به بخش های کوچکتری تقسیم می شوند.

 

تاریخ ایران قبل از اسلام:
 خود به سه بخش تقسیم می شود:
-ایران قبل از آریایی ها
-مهاجرت آریایی ها به ایران
-ایران باستان

تاریخ ایران قبل از آریایی ها
پيش از آريائى‌ها اقوام گوناگونى در قسمت‌هاى مختلف فلات ايران مى‌زيسته‌ اند.در تاریخ ایران قبل از آریایی ها تمدن‌های شهر سوخته (در سیستان)، تمدن ایلام (در شمال خوزستان)، تمدن جیرفت (در کرمان)، تمدن ساکنان تپه سیلک (در کاشان)، تمدن اورارتو (در آذربایجان)، تپه گیان (در نهاوند) و تمدن کاسی‌ها (در کرمانشاه و لرستان) و تپورها در تبرستان (مازندران) در سرزمین ایران بودند.

 

بزرگ‌ترين تمدن تاریخ ایران دولت عيلام بوده است که سرزمين آنها در جنوب غربى ايران و کمابيش مطابق با خوزستان بوده است. پايتخت عيلام شهر شوش بوده که آثار مربوط به آنها در اين شهر پيدا شده است. ظاهراً بخش‌هاى مختلف در عيلام حکومت‌هاى جداگانه و هر يک پادشاهان مربوط به خود را داشته‌اند.

 

اين چهار منطقه اَوان، اَنشان، سيمش و شوش بوده‌اند. دولت عيلام غالباً با دولت‌هاى بيشتر تکامل يافتهٔ بين‌النهرين يعنى سومرى‌ها، اکدى‌ها، بابلى‌ها و آشورى‌ها در جنگ بوده است. اين دولت در دوره‌اى از تاریخ ایران از بزرگ‌ترين نيروهاى اين منطقه شد. از زمان پيدايش امپراتوران ايران (۵۵۰‌ق‌م) عيلام از ولايات خراجگزار ايران شد. شهر شوش در اين زمان نيز شهر ثروتمند و با شکوهى بود. زبان عيلامى يکى از سه زبانى بوده است که متون سلطنتى ايران به آن زبان‌ها نگاشته مى‌شده است.

مهاجرت‌ آريایى‌ها به ايران
آريایی ها شعبهٔ وسيعى از نژاد سفيد هستند که سرزمين اوليهٔ آنها احتمالاً از شمال درياى سياه و خزر تا حوالى رودهاى سيحون و جيحون بوده است. آنها بعدها بخشى به اروپا و دسته‌هائى به سمت ايران و هند حرکت کرده‌اند. در نتيجه به اقوام آسيائى و زبان آنها، هند و اروپائى گفته مى‌شود. آريائى‌ به معنى شريف است. آريائى‌های هند و ايران مدت‌ها با هم مى‌زيسته‌اند و پس از مدت‌ها از هم جدا شدند و تا قبل از جدا شدن، افسانه‌ها و سازمان اجتماعى و زبان مشترکى داشتند.

 

در کتاب های تاریخ ایران زمان آمدن آريایى‌ ها به ايران را برخى ۲۰۰۰ سال ق‌م و بعضى قرن ۱۴ ق‌م تا قرن ۶ ق‌م نوشته اند. آريایى‌ ها هنگامی که به فلات ايران رسيدند، در ابتدا مردمان بومى را قلع و قمع کردند ولى سپس آنها را به‌کار گرفتند. آريائى‌ها پس از ورود به ايران به طوايف مختلف تقسيم شدند که مهم‌ترين آنها مادها و پارت‌ها و پارس‌ها هستند. نام ايران از اسم آريایى‌ ها گرفته شده و به‌ معنى سرزمين آريایى است.

 

تاریخ ایران باستان

تاریخ ایران باستان را دوران تشکیل دولت ماد تا پایان حکومت ساسانیان و حمله اعراب به ایران دانسته اند.


مادها حدود ۷۰۸تا ۵۵۰ق‌م
مادها قومی ایرانی بودند از تبار آریایی که در بخش غربی فلات ایران ساکن شدند. سرزمین مادها دربرگیرنده بخش غربی فلات ایران بود. سرزمین آذربایجان در شمال غربی فلات ایران را با نام ماد کوچک و بقیهٔ ناحیه زاگرس را با نام ماد بزرگ می‌شناختند. پایتخت ماد هگمتانه است آنها توانستند در اوایل قرن هفتم قبل از میلاد اولین دولت تاریخ ایران را تأسیس کنند. دولت ماد در ۵۵۰ پیش از میلاد به دست کوروش منقرض شد و سلطنت ایران به پارسی‌ها منتقل گشت.

 

هخامنشيان - ۵۵۰ تا ۳۳۰ ق‌م
هخامنش جدّ اين خاندان، قبيله‌هاى پارس را تحت فرمان خود درآورد. پس از او چيش‌پش، پسرش در ناحيهٔ انشان (شرق شوشتر) به شاهى رسيد. بعدها آنها پاسارگاد را مرکز خود قرار دادند. تا زمان کوروش سوّم (بزرگ)، شش پادشاه از اين خاندان حکومت کردند.

 

تاریخچه ایران,تاریخ ایران,تاریخ ایران باستان

تاریخ ایران و دوره های تاریخی آن

 

سلوکيان
پس از مرگ اسکندر (۳۲۳ ق. م) فتوحاتش بین سردارانش تقسیم شد و بیشتر متصرفات آسیایی او که ایران هسته آن بود به سلوکوس اول رسید. به این ترتیب ایران تحت حکومت سلوکیان (۳۳۰ - ۲۵۰ ق.م.) در آمد.  آنها مدت هشتاد سال بربخش بزرگى از غرب ايران سلطنت کردند ولى در قلمرو آنها تقريباً هيچگاه آرامش وجود نداشت. پس از مدتی پارت‌ها نفوذ خود را گسترش دادند و سرانجام توانستند سلوکیان را نابود کنند و چون اولین پادشاه اشکانیان اشک نام داشت نام این سلسله را اشکانیان گذاشتند.

اشکانيان - ۲۵۰ قبل از ‌ميلاد تا حدود ۲۲۶ ميلادى
اشکانيان تمدن يونانى را که در دورهٔ سلوکيان در ايران به‌وجود آمده بود، ارج مى‌گذاشتند. برخى از پادشاهان اشکانى به خوبى با ادبيات يونانى آشنائى داشتند و برخى نمايش‌هاى يونانى در دربار پادشاهان اشکانى اجراء مى‌شد. در آن دوره مجلسى موسوم به مهستان بود که خود مرکب از دو مجلس بود يکى مجلس اشراف و ديگرى مجلس ”دانايان و مغان“ که جنبهٔ مشورتى داشت و نفوذ چندانى در امور نداشت.

 

در اين دوره از تاریخ ایران دامپروى و کشاورزى و تجارت رونق بسيار داشت و برده‌دارى رشد مى‌کرد. دين آنها دين زرتشت و نيز پرستش اجداد آنها بود. ساير اديان نيز آزادى داشتند. اشک ۲۲ (بلاش اوّل) کسى بود که به‌ جمع‌آورى اوستا پرداخت. زبان آنها پارسى ميانه بود که به‌علت تماس زياد با رومى‌ها، زبان و تمدن رومى نيز در دربار آنها نفوذ داشته است. خط آنها آرامى سريانى بوده و روى برخى سکّه‌ها عبارات يونانى حکّ شده است. از آثار اين دوره از تاریخ ایران معبد آناهيتا در کنگاور، خرابهٔ معبد کنگاور، نقوش برجسته از دورهٔ مهرداد و گودرز در بيستون است.

ساسانیان
ساسانیان خاندان شاهنشاهی ایرانی در طول تاریخ ایران هستند که در سالهای ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی حکومت می کردند. شاهنشاهان ساسانی که اصلیتشان از استان پارس بود بر بخش بزرگی از غرب قارهٔ آسیا چیرگی یافتند. پایتخت ساسانیان شهر تیسفون در نزدیکی بغداد در عراق امروزی بود.

 

سلسله اشکانی به دست اردشیر اول ساسانی منقرض گردید. وی سلسله ساسانیان را بنا نهاد که تا ۶۵۲ میلادی در ایران ادامه یافت. دولت ساسانی حکومتی ملی و متکی به دین و تمدن ایرانی بود و قدرت بسیار زیادی کسب کرد. در این دوره نیز جنگ‌های ایران و روم ادامه یافت.

تاریخ ایران بعد از اسلام
پس از استقرار دین اسلام در سرزمین ایران که در نتیجه پیروزی اعراب مسلمان بر ساسانیان و فتح ایران توسط آنها روی داد، تحولات بسیاری در عرصه‌های اجتماعی، مذهبی و سیاسی در تاریخ ایران به وجود آمد.

 

استيلاء مسلمانان بر ايران به سادگى نبود. شهرها زودتر پذيراى سلطهٔ مسلمانان شدند ولى دهات به سادگى به حکومت ايشان تن ندادند. نقاط شرقى ايران و نيز طبرستان و گيلان ديرتر از نواحى غربى به تصرف مسلمانان درآمدند. آنان مجبور مى‌شدند که يک محل را بارها فتح کنند.

 

ایرانیان که از تبعیض طبقاتی موجود در کشورشان ناراضی بودند اسلام را پذیرفتند و در اشاعه آن کوشیدند ولی با این حال هرگز در طول تاریخ ایران مخالفت خویش را با سلطه امویان و عباسیان بر خاک ایران پنهان نکردند و جنبش‌های استقلال‌ طلبانه‌ای را به پا ساختند که تشکیل حکومت‌هایی چون طاهریان (۸۸۱-۸۲۶ م) و صفاریان (۹۰۳-۸۶۶ م) را می‌توان از نتایج آنها برشمرد.

 

طاهریان برای اولین بار پس از ظهور اسلام در طول تاریخ ایران نواحی شرقی ایران همچون خراسان را به استقلال رسانیدند و صفاریان نیز برای اولین بار از زبان خارجی به جای زبان عربی استفاده کردند. از دوره سامانیان (۹۹۹- ۸۱۹ م) نیز خط فارسی نوین پدید آمد و الفبای عربی با زبان فارسی رواج یافت.

 

حکام آل بویه (۱۰۵۵-۹۴۵ م) پس از فتح شیراز و تأسیس حکومت خویش راهی بغداد شده آن را تصرف نمودند و مقام خلافت را به آلت دست خویش تبدیل نمودند و قدرت واقعی را در دستان خویش گرفتند.

 

غزنویان (۱۱۸۶-۹۷۷ م) خود را در تاریخ ایران به عنوان غازیان یا جنگجویان مسلمان مطرح ساختند و سرزمین‌هایی همچون هندوستان را مورد تهاجم خویش قرار دادند.

 

تاریخ ایران,خلاصه تاریخ ایران,تاریخ ایران بعد از اسلام

تاریخ ایران بعد از اسلام

 

 سلجوقیان (۱۱۹۴- ۱۰۳۸ م) با پیروزی بر غزنویان حکومت خویش را تأسیس نمودند و سراسر ایران را تحت سیطره خویش درآوردند و به یاری وزرای بزرگ و دانشمند ایرانی قدرت خود را تثبیت نمودند ولی در نهایت توسط خوارزمشاهیان از میان رفتند.

 

حکومت خوارزمشاهیان (۱۲۳۱-۱۰۷۷ م) یکی دیگر از حکومتهای تاریخ ایران بود که با تهاجم مغول‌ها به خاک ایران آغاز گردید. نتیجه این تهاجم انقراض حکومت خوارزمشاهیان و غارت شهرها و قتل عام مردم ایران بود که با نابودی اقتصاد و کشاورزی ایران همراه گردید.

 

مغول‌ها به سرعت خاک ایران را تصرف نمودند و ضمن لشکرکشی به بغداد و به قتل رساندن خلیفه عباسی خلافت اسلامی را از میان بردند (۱۲۲۸ م)

 

پس از مغول‌ها، تیموریان (۱۵۰۶-۱۳۷۰ م) به خاک ایران هجوم آوردند و بار دیگر سرزمین ایران را عرصه تاخت و تاز و غارت قرار دادند.

 

از دوره صفوی (۱۷۳۲-۱۵۰۱ م) برای اولین بار در تاریخ ایران مذهب تشیع به عنوان مذهب رسمی ایران معرفی گردید. مذهب تشیع با ویژگی‌های سیاسی و اجتماعی خویش باعث اتحاد و استقلال ایران گردید و هویت ملی آن را در برابر تهاجمات و ضربات مهلک امپراتوری عثمانی حفظ نمود و بار دیگر در طول تاریخ ایران توانست به عنوان یک قدرت بزرگ سیاسی و مذهبی قد علم کند.

 

در دوره شاه عباس کبیر شهر اصفهان به عنوان پایتخت ایران انتخاب گردید و به اوج عظمت و شکوه دست یافت به طوری که یادگارهای بسیاری از آن دوران تا عصر حاضر نیز بر جای مانده‌اند. صفویان در نتیجه تهاجم افغان‌ها و تصرف اصفهان توسط آنها از صفحه تاریخ ایران حذف شدند.

 

نادرشاه افشار افغان‌ها را شکست داد و ضمن تسلط بر تمامی خاک ایران، سلسله افشاریان را تأسیس نمود (۱۷۳۴ م). پس از افشاریان، زندیان (۱۷۹۶-۱۷۵۰ م) بر اریکه قدرت تکیه زدند و در دوره حکومت آنها شهر شیراز به پایتختی انتخاب گردید و به شهری باشکوه و بزرگ تبدیل شد.

 

دوره قاجاریان (۱۹۲۴-۱۷۷۹ م) از دوره های تاریخ ایران بود که نفوذ قدرت‌های استعماری همچون انگلیس و روسیه تزاری در ایران توسعه یافت و این قدرت‌ها با تحمیل عهدنامه‌هایی همچون ترکمانچای، گلستان و پاریس بر دولت ایران سرزمین‌های وسیعی در آذربایجان، گرجستان، ارمنستان و خراسان را از خاک ایران جدا کردند. نتیجه این تحولات وقوع جنبش‌هایی چون قیام تنباکو، مشروطیت، جنبش جنگل و قیام محمد خیابانی در ایران بود.

 

در سال ۱۹۲۴ میلادی رضاخان به حکومت دست یافت و تاسیس سلسله پهلوی را اعلام نمود. در دوره پهلوی صنعت نفت ایران به رهبری دکتر محمد مصدق ملی شد و همین مسأله زمینه‌ساز قیام‌های استقلال‌ خواهانه گردید که در نهایت به انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ ش (۱۹۷۹ میلادی) منجر گردید.


دوره های تاریخی ایران بعد از اسلام
•    طاهریان (۸۲۰ - ۸۷۳ م. / ۲۰۵ - ۲۵۹ ه. ق. / ۱۹۹ -۲۵۲ خ.) بنیان‌گذار طاهر ذوالیمینین
•    صفاریان (۸۷۵-۹۰۰ م. / ۲۶۱ - ۲۸۷ ه. ق. / ۲۵۴ - ۲۷۹ خ.) بنیان‌گذار یعقوب لیث
•    سامانیان (۸۷۵-۹۹۹ م. / ۲۶۱ - ۳۸۹ ه. ق. / ۲۵۴ - ۳۷۸ خ.) بنیان‌گذار نصر یکم شهریاران بزرگ اسماعیل سامانی و نصر بن احمد
•    زیاریان (۹۲۸ - ۱۰۷۰ م. / ۳۱۵ - ۴۶۲ ه. ق. / ۳۰۶ - ۴۴۹ خ.) بنیان‌گذار مرداویج پسر زیار شهریار معروف قابوس بن وشمگیر
•    بوییان (۹۳۲ - ۱۰۴۹ م. / ۳۲۰ - ۴۴۰ ه. ق. / ۳۱۱ - ۴۲۸ خ.) بنیان‌گذار عمادالدوله علی شهریار بزرگ عضدالدوله
•    غزنویان (۹۹۸ - ۱۱۶۰ م. / ۳۸۸ - ۵۵۵ ه. ق. / ۳۷۷ - ۵۳۹ خ.) بنیان‌گذار سلطان محمود غزنوی
•    سلجوقیان (۱۰۳۸ - ۱۱۹۴ م. / ۴۲۹ - ۵۹۰ ه. ق. / ۴۱۷ - ۵۷۳ خ.) بنیان‌گذار طغرل بیک شهریاران بزرگ ملکشاه و سلطان سنجر
•    خوارزمشاهیان (۱۰۷۸ - ۱۲۲۰ م. / ۴۷۰ - ۶۱۷ ه. ق. / ۴۵۶ - ۵۹۹ خ.) بنیان‌گذار (انوشتکین غرجه) شهریار معروف محمد خوارزمشاه
•    ایلخانیان (۱۲۵۶ - ۱۳۳۶ م. / ۶۵۴ - ۷۳۶ ه. ق. / ۶۳۵ - ۷۱۴ خ.) بنیان‌گذار هولاکوخان
•    تیموریان (۱۳۷۰ - ۱۴۹۸ م. / ۷۷۱ - ۹۰۳ ه. ق / ۷۴۸ - ۸۷۷ خ.) بنیان‌گذار تیمور گورکانی
•    صفویان (۱۵۰۱ - ۱۷۲۳ م. / ۹۰۶ - ۱۱۳۵ ه. ق. / ۸۷۹ - ۱۱۰۲ خ.) بنیان‌گذار شاه اسماعیل یکم شهریار بزرگ شاه عباس یکم
•    افشاریان (۱۷۳۵ - ۱۷۴۸ م. / ۱۱۴۸ - ۱۱۶۱ ه. ق. / ۱۱۱۴ - ۱۱۲۷ خ.): بنیان‌گذار نادرشاه
•    زندیان (۱۷۵۰ - ۱۷۹۵ م. / ۱۱۶۳ - ۱۲۰۹ ه. ق. / ۱۱۲۹ - ۱۱۷۳ خ.) بنیان‌گذار کریم‌خان زند
•    قاجاریان (۱۷۹۵ - ۱۹۲۷ م. / ۱۲۰۹ - ۱۳۴۵ ه. ق. / ۱۱۷۳ - ۱۳۰۵ خ.) بنیان‌گذار آقامحمدخان شهریار بزرگ ناصرالدین شاه
•    سلسله پهلوی (۱۹۲۶ - ۱۹۷۹ م. / ۱۳۴۴ - ۱۳۹۹ ه. ق. / ۱۳۰۴ - ۱۳۵۷ خ.) بنیان‌گذار رضاشاه
•    جمهوری اسلامی (آغاز ۱۹۷۹ م. / ۱۳۹۹ ه. ق. / ۱۳۵۷ خ.) بنیان‌گذار روح‌الله خمینی

 

 

قاجار
  مقدمه سردودمان قاجاریه مربوط به یکی از طایفه‌های ترکمان شمال شرق ایران به نام قاجار بود که بر اثر یورش مغول از آسیای میانه به ایران آمدند. آنان ابتدا در پیرامون ارمنستان ساکن شدند که شاه عباس بزرگ یک دسته از آنان را در استرآباد    (گرگان امروزی) ساکن کرد و حکومت قاجاریه نیز از قاجارهای استرآباد تشکیل یافته‌است.  قبیله قاجار یکی از قبایل قزلباش بود که ارتش صفوی محسوب می‌شد.ایشان تبار خود را به کسی به نام قاجار نویان می‌رساندند که از سرداران چنگیز بود. نام این قبیله ریشه در عبارت آقاجر به معنای جنگجوی جنگل دارد. قاجار از ریشه کلمه قاچار است که در ترکی به معنای چابک است. پس از حمله مغول به ایران و میان‌رودان، قاجارها نیز به همراه چند طایفه ترکمان تاتار دیگر به شام و آناتولی کوچیدند.هنگامی که تیمور گورکانی به این نقطه تاخت، قبایل ترک بسیاری از جمله قاجارها و دیگر کوچندگان را به بند کشید و قصد بازگرداندن آنها به آسیای میانه را داشت. ولی آنها به خواهش خواجه علی سیاهپوش - صوفی خانقاه صفوی - آزاد شدند که این موضوع باعث شیعه شدن آنان و ارادتشان به خاندان صفوی شد. پس از آن قاجارها یکی از سازندگان سپاه قزلباش شدند.ایل قاجار ابتدا در شمال رود ارس ساکن بود و در آن زمان بدلیل کمک‌های بزرگی که به دربار صفوی می‌نمود، قدرت بیشتری یافت و سپس شاه عباس یکم دسته‌ای از آنان را به غرب استرآباد و دشت گرگان کوچاند تا به عنوان سدی در برابر حملات پیاپی قبایل ترکمن و ازبک عمل کنند. ایل قاجار در استرآباد به دو شاخه تقسیم شدند. شاخهً بالای رود گرگان به یوخاری‌باش (بالادستی) و شاخه پایین رود گرگان به اشاقه‌باش (پایین دستی) معروف شدند. حکومت قاجاریه از ایل اشاقه‌باش تشکیل یافت. پس از یورش افغانها و فروپاشی حکومت صفویه، شاه تهماسب دوم - پادشاه آواره صفوی - پس از مدتی به مازندران گریخت و فتحعلی خان قاجار خدمت وی را پذیرفت. فتحعلی خان قاجار سردار سپاه تهماسب دوم شد و در حقیقت تهماسب بازیچه‌ای در دست فتحعلی خان بود. اما با پیوستن نادر به سپاه تهماسب، فتحعلی خان مقام پیشینش را از دست داد و در مشهد به تحریک نادر کشته شد.پس از فتحعلی خان، پسر دوازده ساله‌اش محمدحسن خان قاجار جای او را گرفت. ولی نادر شاه افشار در زمان حکومتش برای جلوگیری از به قدرت رسیدن محمدحسن خان که در هنگام قتل پدر ۱۲ سال بیش نداشت یوخاری‌باش‌ها که ساکنین بالادست رود گرگان بودند را به حکمرانی منصوب کرد تا بدین ترتیب با ایجاد شکاف و چندگانگی میان طوایف قاجار، نگران ناآرامی‌های داخلی نگردد و اشاقه‌باش‌ها زیر نظر حکومت ایشان گردند.پس از مرگ نادر شاه در سال ۱۱۲۶ هجری خورشیدی، طایفه قاجارهای استرآباد به سردمداری محمدحسن خان در پی کسب پادشاهی برآمدند. اما در نهایت از کریم خان زند شکست خوردند و محمدحسن خان به دست یکی از اعضای قبیله یوخاری‌باش کشته شد. فرزندان او از جمله آغامحمد خان و حسینقلی خان جهانسوز به عنوان گروگان در دربار زندیه نگهداری شدند. یکبار حسینقلی خان که از سوی کریم خان زند برای سرکوبی حاکم استرآباد فرستاده شده بود، در سمنان یاغی شد، ولی بدست زکی خان زند کشته شد. پس از مرگ کریم خان، آغامحمد خان از شیراز فرار کرد و پس از جنگهای فراوان سلسله زندیه را نابود کرد و به پادشاهی رسید. آغامحمد خان موفق گردید دو قبیله اشاقه‌باش و یوخاری‌باش (به معنای ساکن ناحیه بالا رودخانه و ساکن ناحیه پایین رودخانه) تقسیم شده بود و این دو قبیله را با هم متحد کرده و نیروی نظامی خود را استحکام بخرد زمان این دودمان حکومتهای استانی در مناطق گوناگون سرزمین ایران با جنگ یا مصالحه از میان رفتند و جای خود را به سامانه‌ای فدرالی با تبعیت از دولت مرکزی دادند و «کشور» ایران دوباره زیر یک پرچم شکل گرفت. رنگها و ترتیب آنها در پرچم کنونی ایران از زمان این سلسله به یادگار مانده‌است .ایران در زمان این دودمان با دنیای غرب آشنا گردید. اولین کارخانه‌های تولید انبوه، تولید الکتریسیته، چاپخانه، تلگراف، تلفن، چراغ برق، شهرسازی مدرن، راهسازی مدرن، خط آهن، سالن اپرا (که بعداً به سالن تعذیه تغییر کاربری داد)، مدارس فنی به روش مدرن (از جمله دارلفنون که به همت امیر کبیر بنیاد گردید)، و اعزام اولین گروه‌ها از دانشجویان ایرانی به اروپا جهت تحصیل در شاخه‌های پزشکی و مهندسی در زمان این سلسله صورت پذیرفت در زمان این سلسه و بعد از کشمکش بسیار بین شاهان قاجار و آزادی خواهان، جنبش مشروطه در ایران برپا شد و سرانجام ایران دارای مجلس(پارلمان) شد و بخشی از قدرت شاه به مجلس واگذار گردید. سلسه قاجار با کودتای ۱۲۹۹ رضا خان قدرت را از دست داد. با انحلال سلسله قاجار توسط مجلس شورای ملی در ۹ آبان ۱۳۰۴، رضا خان با نام رضا شاه پهلوی تخت سلطنت نشست. وی پس از به سلطنت رسیدن بسیاری از وزرا و سفرای دولت قاجاریه را که غالباً از وابستگان خاندان قاجار بودند به استخدام درآورد که این ارتباط حرفه‌ای تا پایان سلطنت محمدرضا پهلوی نیز ادامه یافت.       شاهان قاجار مدت شاهی پایان پادشاهی آغاز پادشاهی نام نگاره ترتیب 5سال 1176 1170 آقامحمد خان 1 36سال و 8ماه 1213 1176 فتحعلی شاه 2 14سال 1227 1213 محمد شاه 3 48سال 1275 1227 ناصرالدین شاه 4 10سال 1285 1275 مظفرالدین شاه 5 3سال 1288 1285 محمد علی شاه 6 16سال 1304 1288 احمد شاه 7       زندگی نامه آقا محمد خان در سال ۱۱۶۱ خورشیدی آقا محمد خان که از افراد ایل قاجار بود با از میان بردن حکومت جانشینان کریم خان زند به حکومت رسید. او تهران را پایتخت خود انتخاب کرد. آغا محمد خان مردی تند خو و خشن بود که با لشکرکشی‌های متعدد توانست ایران را یکپارچه سازد. بعد از وی برادرزاده اش فتحعلی شاه به حکومت رسید. آقامحمدخان زادهٔ ۲۷ محرم ۱۱۵۵ ه. ق. برابر با ۲۷ خرداد ماه ۱۱۲۱ خورشیدی (۱۷ ژوئن ۱۷۴۲) در دشت اشرفی در میانه راه ساری به گرگان است. مراسم تاجگذاریاش را در ۱۵ ربیع الثانی ۱۱۹۵ ه. ق. برابر با ۱ فروردین ماه ۱۱۶۱ خورشیدی (۲۱ مارس ۱۷۸۲)در ساری برگزار کرد و سرانجام در ۲۱ ذی الحجه ۱۲۱۱ ه. ق. برابر ۲۷ اردیبهشت ماه ۱۱۷۷ خورشیدی (۱۷ مه ۱۷۹۸) در شوشا درگذشت.وی فرزند محمد حسن خان قاجار و او نیز فرزند فتحعلی خان فرزند شاهقلی خان فرزند جهانسوزخان بود. مازندران و بارفروش (بابل امروزی) مرکز حکمرانی محمدحسن خان بود و فتحعلی خان حاکم گرگان بود و در استرآباد حکومت می‌کرد. اینان شیعه مذهب بودند. نادرقلی خان پس از کشتن فتحعلی خان رقیب سرسخت خویش به مقام شاهی رسید.زمانی که نادر و فرزندانش به قتل رسیدند، شاهرخ شاه برای به دست گرفتن قدرت تلاش می‌کرد. فرماندهی سپاه شاهرخ بعلت تجربه و تدبیر فوق‌العاده محمدحسن خان قاجار به او واگذار گردید. با همکاری حاکم طبس ابراهیم خان برکنار شد و شاهرخ به سلطنت رسید هرچند اندکی پس از آن شاهرخ شاه به دست دشمنانش که در راس آنان پدر زن وی قرار داشت نابینا گشت. فرماندهان وفادار دست به کودتا زده شاهرخ شاه نابینا را مجددا برتخت سلطنت نشاندند. ژان گور می‌نویسد: آقامحمد خان باریک اندام و متوسط القامه بود و چشم‌های زیبا و جذاب و دهانی کوچک داشت. هرکس دهان کوچک و چشمان زیبای پسرک را می‌دید، تصور می‌کرد بر روح وی هوا و هوس غلبه دارد؛ اما وقتی آن پسر سیزده ساله کلاه را از سر برمی‌داشت و چشم بیننده به پیشانی بلند وی می‌افتاد، تغییر نظر می‌داد و می‌فهمید که کسی که دارای آن پیشانی بلند است، مقهور هوا و هوس نمی‌شود.آقا محمد خان تیراندازی، سوارکاری و خواندن و نوشتن و حفظ کردن قرآن را نزد مادرش جیران خانم -که از بهترین تیر اندازان بود- فراگرفت. او در سیزده سالگی جزو بهترین تیراندازان قشون محمدحسن خان بود و فرمانده دستهٔ تجسس یا طلایه‌دار قشون پدرش گردید. وی با آن سن اندک، شجاع و با اراده بود و از مرگ ترسی نداشت. چندی بعد محمدحسن خان سپاهی مجهز و منظم ترتیب داد و به جنگ با کریم خان زند پرداخت. در جنگهای اولیه پیروزی با قجرها بود؛ اما در نهایت وی شکست خورده و در میدان جنگ توسط سبزعلی بیگ حاکم سابق استرآباد کشته و سرش از تن جدا گردید. آغا محمد خان با همیاری برادرش حسینقلی خان پس از درگذشت پدرشان دست به جنگ‌های پارتیزانی زدند تا آن که خراج آن سال استرآباد توسط آغا محمد خان مورد سرقت قرار گرفت. همین امر سبب جنگ میان فرستادگان کریمخان زند و او شد که در نهایت دستگیر و به تهران برده شد. کریم خان همین که فهمید او دیگر خواجه‌است (و بر اساس فرهنگ آن زمان هیچ کس برای یک خواجه ارزشی قایل نمی‌باشد) امر کرد تا به تحصیل ذخیره آخرت بپردازد و از جاه طلبی دست بردارد.پس از آن به شیراز منتقل شد و در اسارت به سربرد. این روش معمول کریم خان زند بود تا با اسیر نگاه داشتن تعدادی از سران قبیله متمرد خطر شورش را از بین برده و در صورت هرگونه تحرک اسرا را تنبیه نماید. در همین زمان حسینقلی خان در شمال ایران دست به یاغی گری زد. آغامحمد خان که می‌دانست از سوی کریمخان مواخذه خواهد شد از بیم جان خویش در حرم حضرت شاهچراغ بست نشست؛ پس از آن کریم خان شعری را برای درباریان خواند و از آن‌ها معنی شعر وشاعرش راخواست و چون آنان نمی‌دانستند یاد او افتاد و از او پرسید واو دانست. مضمون شعر: لعبتی سبز چهر و تنگ دهان بفزاید نشاط پیر و جوان معجر سر چو زان برهنه کنی خشم گیرد کف افکند ز دهان ابوالمظفر چغانی این شعر را در وصف فقاع(آبجو) سروده است. آقا محمد خان در ۱۳ صفر ۱۱۹۳ ه. ق. (روز درگذشت کریم خان)، هنگامی که در باغ‌های اطراف شیراز به شکار مشغول بود، همین که عمه‌اش او را از مرگ شاه زند آگاه ساخت، فرار کرد و به شتاب خود را به تهران رسانید و در ورامین مدعی سلطنت بر ایران گشت. سپس به ساری و استرآباد رفت و با کمک سران اشاقه‌باش، براندازی زندیه و رسیدن به قدرت را طراحی نمود و ولایات گرگان و مازندران و گیلان را تحت حکمرانی خویش قرار داد. وی در این زمان برای مطیع کردن برادران خود به جنگ با آنان پرداخت و حتی یکبار با شورش برادرش حسین قلی خان تا پای مرگ پیش رفت. ولی سرانجام در بندپی توسط حاجی خان حلال خور و عباسقلی بیگ لاریجانی و چند برادرش نجات یافت و به ساری آمد و تاج سلطنتی را که توسط زرگران ساری ساخته شده بود بر سر نهاد و پایتخت خود را ساری نهاد و به دستور وی جشن نوروز را با تشریفات زیاد برگزار نمودند. مردم کرمان چندبار گرفتار حملات دشمنانه متجاوزان و قتل عام قرار گرفته‌اند که آخرین بار آن توسط آغا محمدخان قاجار در سال ۱۲۰۹ هجری قمری صورت گرفت. ماجرا به براندازی دودمان زندیه و پیدایش دودمان پادشاهی قاجار مربوط می‌شود. در حقیقت مردم این سامان قربانی کشمکش و نبرد سرنوشت ساز دو قدرت داخلی یعنی لطفعلی خان زند آخرین بازمانده پادشاهی زند و آقا محمد خان قاجار بنیانگذار سلسله قاجار شدند.هنوز مراسم خاکسپاری کریم خان (۱۱۹۳هجری قمری) پایان نیافته بود که سران حکومت برای کسب قدرت به کشمکش پرداختند. سرانجام در سال ۱۲۰۳ هجری قمری لطفعلی خان فرزند جعفرخان به قدرت رسید. شش سالی که لطفعلی خان به ظاهر قدرت را در دست داشت جز درگیری با مخالفان کار دیگری نداشت. در این دوران کشمکش‌های داخلی زندیه باعث شده بود، سران ایل قاجار که در شمال ایران، نواحی مازندران و تهران و گرگان نفوذ داشتند، به طمع افتاده و به سوی گرفتن قدرت خیزبردارند و پس از آخرین درگیری‌های بین لطفعلی خان وآقامحمدخان، خان قاجار به شیراز لشکرکشی کرد و پایتخت آخرین بازمانده دودمان زند را محاصره کرد.   دو ماه محاصره، باعث کمبود مواد غذایی برای سربازان و چارپایان قجرها شد و آنها به ناگزیر به تهران بازگشتند. لطفعلی خان به خیال پیشگیری از حمله مجدد وی به کرمان لشکرکشی کرد تا بر آنجا مسلط شود و راه نفوذ خان قاجار را سد کند. اما وی در این حمله موفق نبود و به شیراز بازگشت. این شکست سیاسی آثار بدی در درون نظام زندیه گذاشت و برخی سران و قدرتمندان درون حکومت به دلیل عدم کفایت لطفعلی خان به فکر توطئه علیه وی افتادند.سرانجام با لشکرکشی آقا محمدخان به شیراز، با نوعی حیله جنگی لطفعلی خان شکست خورد و به کرمان گریخت. آقا محمد خان در سال ۱۲۰۶ هجری قمری در عمارت کلاه فرنگی شیراز به تخت نشست. طی دو سال بعد میان این دو رهبر نبردهای پراکنده یی رخ داد تا لطفعلی خان سرانجام در ۱۲۰۸ بر کرمان مسلط شد. این خبر آقامحمدخان را برانگیخت که کار وی را یکسره کند. لذا در تابستان همان سال وی با لشکری مجهز به کرمان حمله برد و با شکست لطفعلی خان کرمان را تسخیرکرد و به کشتار و قتل عام مردم آن دیار پرداخت. بسیاری از مردم را کور کرد و عده زیادی را به طرز فجیعی به قتل رساند. گفته‌اند او دستور داد تپه‌ای از چشمان مردم بسازند.عده‌ای، تعداد کورشده‌ها را ۲۰ هزار و بعضی دیگر ۷۰ هزار نفر ذکر کرده‌اند. او سربازانش را آزاد گذاشت که هر بلایی می‌خواهند بر سر مردم درآورند. لطفعلی خان نیز که به بم گریخته بود توسط حاکم آنجا دستگیر و تسلیم آقا محمد خان شد. به دستور وی ابتدا لطفعلی خان را کور کرده و سپس به طرز فجیعی به قتل رساندند. بدین سان سلسله زندیه به نقطه پایان خود رسید.پس از تسخیر شمال ایران بر آذربایجان و کرمانشاهان نیز دست یافت. حکومت زندیه در جنگ و ستیز میان شاهزادگان زند قرار گرفت ولی سرانجام لطفعلی خان زند با همیاری حاج ابراهیم خان کلانتر شیرازی بر تخت سلطنت نشست. آغا محمد خان از آن زمان به مدت ۱۵ سال با لطفعلی خان زند - که جوان بود و شجاع - به جنگ و تعقیب و گریز پرداخت. مهم‌ترین این نبردها، جنگ باباخان برادرزاده آغا محمد خان در سمیرم و محاصره شیراز است. سرانجام آقا محمد خان قدرت نظامی خود را افزایش داد و با کمک حاج ابراهیم خان کلانتر (که به گفته ناصر نجمی معتقد بود لطفعلی خان دلاوری شجاع اما نامناسب برای مملکت‌داری است و آقا محمد خان قابلیت انجام امور سیاسی را داراست و به این جهت دروازه‌های شهر را پنهانی برای او گشود) و حمایت لشکر اردلان (کردستان) به سرداری خسروخان اردلان در ۱۲۰۸ ه. ق. وارد شیراز شد. با ورود آقا محمد خان به شیراز، لطفعلی خان به کرمان گریخت. در این جنگها لطفعلی خان مقاومت زیادی از خود نشان داد. آغا محمد خان پس از فتح کامل جنوب ایران مقر حکمرانی خویش را در تهران مستقر نمود و آن را دارالخلافه نامید در حالیکه پایتخت وی هنوز ساری بود؛ والی گرجستان به پشتوانه همکیشی با روس‌ها اعلام استقلال نمود، بنابراین آغا محمد خان در فروردین ۱۱۷۴ (آوریل ۱۷۹۵) برای آراگلی خان نامه‌ای ارسال کرد و اشتباهات گرجی‌ها در طی هشتاد سال گذشته را یاد آوری نمود و اعلام کرد در صورتی که والی گرجستان روابط خود را با روس‌ها قطع و از ایران اطاعت کامل نکند، به آنجا لشکر کشی خواهد نمود. آراگلی خان جواب نامه را نداد و خود را برای حمله مجهز نمود. آقا محمد خان به گرجستان لشکر کشی کرد و با وجود مقاومت گرجی‌ها در این نبرد پیروز شد و آراگلی خان به تفلیس فرار کرد. آغا محمد خان برای یافتن او به تفلیس لشکر کشید. آراگلی خان همراه خانواده و بستگانش از تفلیس به گرجستان غربی گریختند. آقا محمد خان تفلیس را فتح نمود و فاجعه کرمان را در تفلیس تکرار کرد و دستور به قتل و تاراج مردم داد. عده زیادی از روحانیون را در رود کورا غرق کردند و پنج هزار نفر از گرجیها را اسیر و شهر را ویران نمودند.آقا محمد خان پس از غارت مهمات و ذخایر جنگی آراگلی خان، از شهر خارج شد تا به دنبال آراگلی خان برود ولی با دریافت خبر طغیان اهالی شیروان که مصطفی خان دولو نماینده اش را به قتل رسانده بودند، به دشت مغان بازگشت. حاکم شیروان به آغا محمد خان پیام دوستی واطاعت داد و وی از تنبیه آنان صرف نظر نمود و با پانزده هزار تن از دختران و پسران شهر که به اسارت گرفته بود به تهران بازگشت. اسیران برای بردگی به ثروتمندان فروخته شدند.آقا محمد خان در سال ۱۱۷۴ خورشیدی (۱۷۹۵ میلادی) در تهران تاجگذاری کرد. آغا محمد خان بعد از تاجگذاری به خراسان لشکر کشید و شاهرخ پسر نادرشاه افشار را که کور و پیر بود به همراه همه درباریانش به انتقام کشتن فتحعلی خان به قتل رسانید. خان قاجار برای افشای محل جواهراتی که نادر از هند آورده بود شاهرخ را به حدی شکنجه کرد که وی در زیر شکنجه‌ها جان سپرد. او پس از کشف محل جواهرات نادر، آنان را روی سفره گسترد و از شدت عشق به طلا و جواهر، بر آنان غلتید. و سپس لشکرکشی به بخارا را قصد نمود که خبردار شد از جانب روسها دیگر خطری نیست. برای همین حاکمان طرفدار روس آن دیار را سرکوب کرد و مرو را آزاد و ازبکان را وادار به عقب نشینی نمود. او بخارا را تحت الحمایه دولت ایران قرار داد و چون مردم آن دیار با وی مخالفتی نداشتند به آنان آزاری نرساند و پس از آن به دستور وی، گروهی را به منظور تعقیب نادرقلی شاهرخ افشار به هرات فرستاد. آنها تا کابل پیش رفتند ولی نادرقلی در کوه‌های هیمالیا در افغانستان مکان خود مرتب را تغییر می‌داد[مدرک] سرانجام از تعقیب وی دست برداشتند و بلخ را از حاکم کابل به بهای ۵۰۰ هزار سکه طلا خریداری نمودند؛ این کار آقا محمد خان چندین هدف را دنبال می‌کرد که مهم‌ترین و دراز مدت‌ترین آنها جلب حمایت حاکم کابل برای حمله به هندوستان بود و افغانستان را نیز تحت حمایت دولت ایران قرار داد. او سپس به ساری برگشت و در عمارت زمستانی خود واقع در پشت مسجد شاه غازی (که اکنون اثری از آن باقی نیست)، گنجینه‌های باقیمانده از دوران افشاریه - که نادر با خود از هند آورده بود و باعث ثروتمندی بسیاری از فرماندهان و نوادگان او شد - را پنهان کرددر شهریور ۱۱۷۵ (سپتامبر ۱۷۹۶ میلادی)، سپاه روس به فرماندهی ژنرال کنت والرین زبوف، به نیروهای ژنرال گردویچ که قبلا به دربند اعزام گردیده بود، پیوست و قلعه‌های دربند، باکو و تالش را تصرف نموده و بر تمام سواحل غربی دریای خزر از مصب رود کر و اترک مسلط شد. سپس ژنرال زبوف از جلگه شیروان و از کنار ساحل، وارد دشت مغان شد و از رود ارس گذشت. دسته دیگری از سپاهیان روس لنگران را اشغال کردند لذا آذربایجان و رشت مورد تهدید قرار گرفتند. خان قاجار برای سرکوب آنان عازم قفقاز شد اما هنوز به آنجا نرسیده بود که در ۱۹ آبان ۱۱۷۵ (نهم نوامبر ۱۷۹۶) میلادی، کاترین دوم تزار مقتدر روسیه درگذشت. با جانشینی وی توسط پل یکم و با تغییر سیاست، ارتش روسیه تمامی خاک‌های اشغال شده ایران و از جمله گرجستان را ترک گفتندغا محمد خان که از خروج نیروهای روس از زمین‌های اشغالی سخت شادمان گردیده بود تصمیم گرفت که در قفقاز به تصرف شهر شوشا که در حمله اول به دست وی نیفتاده بود بپردازد. او دراسفند ۱۱۷۵ (مارس ۱۷۹۷ میلادی)دوباره عازم گرجستان شد و قلعه شورشی قره باغ را تصرف کرد. ابراهیم خان جوانشیر، حاکم یاغی قره باغ فرار کرد و شاه قاجار آماده لشکرکشی به تفلیس شد ولی در حالی که از فتح شوشا در قراباغ آذربایجان ۳ روز می‌گذشت در بامداد ۲۱ ذی‌الحجه ۱۲۱۱ ه. ق. (۱۷ ژوئن ۱۷۹۲ میلادی) بدست صادق نهاوندی و دو تن از همدستانش به قتل رسیدو از آنجا که در آن زمان پیکر بزرگان را در عتبات عالیات بخاک می‌سپردند، وی را نیز به نجف اشرف بردند و در جوار آرامگاه امام اول شیعیان به خاک سپردند. زندگی نامه فتحعلی شاه محل تولد فتحعلی شاه شهرستان دامغان است در کوچه‌ای که به موجب این تولد همچنان بنام کوچه مولود خانه مشهور عام می‌باشد. کریمخان زند پس از سرکوب شورش محمد حسن خان قاجار در شمال ایران دو پسر وی به نام‌های آقامحمدخان و حسینقلی خان را مورد لطف و نوازش خویش قرار داد. وی محمدخان را با خود به شیراز برد و حکومت دامغان را نیز به برادر دیگر حسین قلی خان سپرد.وی فرزند حسینقلی خان جهانسوز برادر جوانتر آقامحمدخان قاجار بود. فتحعلی شاه پس از کشته شدن عمویش آقامحمدخان به پادشاهی رسید. زیرا آقا محمد خان فرزندی نداشت. نام اصلی فتحعلی شاه بابا خان بود ولی به هنگام تاجگذاری نام فتحعلی را که نام نیای خود فتحعلی خان قاجار بود برای خود برگزید. فتحعلی شاه در سالهای اول حکومت خود، به سرکوبی مخالفان مشغول شد. جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار که به جدا شدن سرزمینهای قفقاز از ایران انجامید در زمان این پادشاه رخ داد. می‌توان گفت که روند پاره پاره شدن خاک ایران با پادشاهی او آغاز شدلرد کرزن می‌گوید: «در دوره فتحعلی شاه اوضاع قشون ایران رو به زوال گذاشت و به آخرین مرحله پستی رسید..محمود نیز در مورد دوره سلطنت فتحعلی شاه می‌نویسد: «دریاهای شمالی و جنوبی ایران که یک وقتی وسیله امنیت و حفاظت ایران بود، در این زمان اسباب ضعف و وسیله خطرناکی برای این کشور شده‌است. چنانچه در بحر خزر، فرمانروایان مسکو و در خلیج فارس، بریتانیای کبیر، اسباب مزاحمت شده و صادرات و واردات نیز به دست روس و انگلیس افتاده‌است ولیعهد او پسرش عباس میرزا بود که در جنگ‌ها از خود دلاوری نشان داد. او و مشاورش قائم مقام فراهانی سعی کردند به اصلاحاتی به‌ویژه در نیروهای نظامی بپردازند اما این اقدامات کافی نبود. عباس میرزا پیش از رسیدن به سلطنت درگذشت. پس از مرگ او پسرش محمد میرزا ولیعهد شد که پس از مرگ فتحعلی شاه با نام محمد شاه برتخت نشست فتحعلی شاه پس از به قدرت رسیدن با نزدیک شدن به علمای شیعه و مجتهدین تلاش زیادی کرد تا پایه‌های مشروعیت قدرت نوپای قاجار را در میان مجتهدینی که هنوز در آرزوی دوران صفوی بودند محکم کند و تا حدود زیادی نیز موفق شد. وی توانست در جنگ‌های ایران و روس از حمایت علما در ترغیب مردم به‌جهاد بهره‌مند گرد. ر قرون گذشته حملاتی از طریق پنجاب و افغانستان به هندوستان صورت گرفته بود و در قرون اخیر نادر شاه افشار و احمد خان درانی به این کشور یورش برده بودند. در سال ۱۱۷۷(۱۷۹۹ میلادی)، لرد ولسلی فرمانروای انگلیسی هند با تیپو سلطان حاکم میسور نبرد کرد و در این نبرد حاکم میسور کشته شد و میسور بدست انگلیسی‌ها افتاد.محمود می‌گوید: «راجه‌های هند که از تجاوزات انگلیس به ستوه آمده بودند از زمان‌شاه پادشاه افغانستان، درخواست می‌کردند که به هندوستان حمله کند و حاضر بودند هزینه سپاهیانش را نیز بپردازند.» از این رو، زمان‌شاه پادشاه افغانستان به منظور گسترش سرحدات، به هندوستان حمله کرد. با پیشروی زمان‌شاه تا لاهور، انگلیسی‌ها به وحشت افتادند و تصمیم گرفتند از ایران طلب کمک کنند. محمد و فیروز برادران زمان‌شاه برای جلب مساعدت فتحعلی شاه، علیه زمان شاه به دولت ایران پناهنده شدند. زمان شاه سفیری نزد حاج ابراهیم خان کلانتر صدر اعظم ایران فرستاد و خواهان الحاق خراسان به افغانستان شد. این موضوع خشم شهریار ایران را بر افروخت.انگلیسی‌ها نماینده خود به نام مهدی علی خان ملقب به بهادر جنگ، را برای جلب مساعدت شاه ایران در مقابل حمله زمان شاه، به ایران فرستادند. این فرد ایرانی الاصل و از معروفترین رجال هند بود. واتسون، مورخ انگلیسی که طی دوره‌ای در سفارت انگلیس در تهران سمت منشیگری داشت می‌گوید: «کمی پس از مراجعت فتحعلی خان از خراسان به تهران شخصی به نام مهدی علی خاناز جانب حاکم بمبئی برای آمدن به دربار ایران مامور شد. مقصود عمده ماموریت او این بود که سعی نماید شاه ایران را حاضر کند که به افغانها حمله نماید چرا که در این زمان انگلیسی‌ها در وحشت بودند که مبادا زمان شاه به هندوستان حمله نماید.مهدی علی خان وانمود می‌کرد انگلیس از حمله زمان شاه به هندوستان، هراسی ندارد و می‌تواند به راحتی او را شکست دهد.فتح علی شاهت دارای همسران متعددی بود. سرهنگ دروویل فرانسوی ۷۰۰ و سرهنگ استوارت که یک سال بعد از مرگ او به ایران آمده ۱۰۰ و بی نینگ ۸۰۰ و مادام دیولافوا ۷۰۰ و مارخام ۳۰۰ و سپهر بیش از هزار یاد کرده‌اند. بعضی منابع تعداد همسران وی را ۱۸۹ همسر به همراه ۱۴۴ فرزند پسر ذکر کرده‌اند.(از آنجا که تعداد فرزندان دختر برایش اهمیتی نداشته تعداد دخترانش در تاریخ ثبت نگردیده‌است) آغامحمدخان که خود ناتوان از زناشویی بود همواره برادرزادهٔ خودرا ترغیب به ازدواج و آوردن فرزند می‌کرد و برای هر فرزند جدید به او پاداش می‌داد مهدی علی خان در مورد سفر خود به ایران می‌گوید: «من به طور غیر رسم از فجایع و غارت افغانها در لاهور شرح مفصلی بیان نمودم. مخصوصا گفتم هزاران سکنه شیعه آن نواحی از ظلم و تعدی افغانها متواری شده و به ممالک کمپانی شرقی هندوستان انگلیس پناهنده شده‌اند. من سعی نمودم کاری کنم که پادشاه ایران هر چه زودتر وسایل حرکت محمود شاه و فیروز شاه افغان را فراهم کند.» مهدی علی خان یک کاغذ اعتبار نامه از جانب حکومت بمبئی در اختیار داشت تا برای راضی نمودن شاه قاجار، هر تعهدی را که شاه بخواهد به او بدهد. اما خود می‌نویسد: «اگر چشم وزرای ایران به این اعتبارنامه افتاده بود یقین می‌کردند که حکومت هندوستان انگلیس می‌خواهد مساعدت ایران در مورد جنگ افغانها را بخرد.» اما علائم رضایت در شاه ایران پدیدار شد و مهدی علی خان که متوجه این موضوع شده بود، از ارائه اعتبار نامه خودداری نموده در عوض کاغذ دیگری حاوی تسلیت نامه مرگ آقا محمد خان و تبریک حکومت فتحعلی خان را تسلیم شاه نمود.فتحعلی شاه با آغاز ارتباط نزدیک با انگلیسی‌ها، دستور اخراج فرانسوی‌ها را صادر نمود و اعلام کرد: «هرجا فرانسوی‌ها بخواهند به خاک ایران قدم بگذارند، آنان را توقیف و حبس خواهند کرد.» شاه قشون ایرانی را برای حمله به افغانستان در اختیار محمود شاه قرارداد. زمان شاه به پشت دروازه‌های هند رسید. در همین زمان خبر لشکرکشی محمود شاه با قشون ایرانی به سوی افغانستان را دریافت کرد و بلافاصله به کشورش مراجعت نمود. اما قندهار به دست محمود شاه افتاده بود. میان دو برادر نزاعی در گرفت. زمان‌شاه شکست خورد و اسیر و از دو چشم نابینا شد و وزیرش وفادار خان به دست محمود شاه کشته فتحعلی شاه در سال ۱۲۱۳ درگذشت و در حرم فاطمه معصومه به خاک سپرده شد.           زندگانی محمد شاه بعد از فوت عباس میرزا، فتحعلی شاه قاجار با این که فرزندان بسیاری داشت به دلیل علاقه اش به عباس میرزا فرزند او محمد میرزا را به ولیعهدی انتخاب کرد و او به آذربایجان رفت و در تبریز در جایگاه خاصهٔ ولیعهدهای ایران در زمان قاجاریه به تخت نیابت سلطنت تکیه زد. محمد میرزا پس از مرگ پدر بزرگ خویش فتحعلی شاه به کمک قائم مقام دوم در تبریز به نام محمد شاه قاجار به تخت سلطنت نشست و به همراهی سفیران انگلیس و روس و سپاهی مجهز به توپ خانه به تهران رفتهنگامی که خبر فوت فتحعلی شاه به گوش پسران و نزدیکان او رسید، هر کدام به سودای سلطنت در گوشه‌ای از ایران قیام نمودند. علی میرزا ظل سلطان تهران را فتح کرد و با نام عادلشاه به تخت پادشاهی نشست. از طرف دیگر فرمانفرما در اصفهان و شجاع السلطنه در شیراز علم طغیان بر افراشتند و مدعی پادشاهی شدند محمد شاه قاجار در اوایل سلطنت خویش الله یارخان آصف‌الدوله را به حکومت خراسان منصوب نمود. در اوخر سلطنت وی آصف‌الدوله به علت پیری و کِبَر سن از حکومت کناره گیری نمود و پسرش حسن خان را به جانشینی خود انتخاب نمودحسن خان که جوانی مغرور و جاه طلب بود تصمیم گرفت تا محمد شاه را از سلطنت خلع نموده و خود بر تخت سلطنت تکیه زند، از طرف دیگر ترکمنان بر علیه دولت مرکزی قیام نمودند ولی توسط یکی از سرداران شاه به نام محمد حسین خان سرکوب گردیدندحسن خان که می‌ترسید محمد شاه به پاداش این پیروزی محمد حسین خان را به حکومت خراسان برگزیند توطئهٔ قتل او را ترتیب داد و وی را از پای در آورد، از طرف دیگر محمد شاه که گمان می‌کرد آصف‌الدوله (که پس از برکناری از حکومت تولیت آستان قدس رضوی را به عهده گرفته بود) در این کار دخالت دارد او را به عتبات تبعید نمود، غافل از این که مقصر اصلی پسرش حسن خان است. حسن خان که می‌دانست به زودی نوبت او فرا خواهد رسید از طوائف مختلف کُرد و ترک خراسان نیروی فراوانی جمع نمود و بر علیه شاه قیام نمود. محمد شاه، میرزا محمد خان برادر بزرگ حسن خان که داماد وی بود حکومت خراسان داد و مأمور سرکوبی برادر نموداما میرزا محمد خان بعد از آن که به خراسان رسید با برادر همداستان شد و متفقاً به سوی تهران به راه افتادند. محمد شاه حمزه میرزا حشمت الدوله برادر خویش را به جلوگیری از ایشان فرستاد. دو سپاه در نزدیکی میامی با یک دیگر روبرو شدند و بعد از چند روز نبرد شکست در میان سپاه خراسان افتاد و برادران ناگریز از فرار شدند. هرچند سپاهیان محمد شاه توانستند ایشان را شکست دهند ولی به علتمرگ زود هنگام محمد شاه نتوانستند فتنهٔ آن‌ها را پایان داده و ناچار به تهران بازگشتند]دو برادر محمد شاه در اردبیل زندانی بودند، از آن جایی که از عاقبت کار ایشان می‌هراسید، آن دو را که جهانگیر میرزا و خسرو میرزا نام داشتند نابینا نمود و به جنگ شجاع السلطنه حاکم فارس رفت و او را پس از مغلوب نمودن، کور کرد. چندی بعد فرمانفرما حاکم اصفهان که او نیز شکست خورده و در تهران زندانی بود، بر اثر بیماری در گذشت. علی میرزا ظل سلطان هم که قبلاً از محمد شاه شکست خورده و تسلیم شده بود سرانجام محمد شاه قاجار در سن ۴۲ سالگی بعد از ۱۴ سال و ۳ ماه سلطنت در ششم شوال سال ۱۲۶۴ هجری قمری به مرض نقرس از دنیا رفت و در حرم فاطمه معصومه به خاک سپرده شد.دوران ۱۴ ساله سلطنت محمد شاه به علت بی کفایتی نخست وزیر نادان و جاهل او میرزا آقاسی مملو از شورش‌ها و فتنه‌ها بود به طوری که روزگار سلطنت محمد شاه را پرتشنج‌ترین ایام سلسلهٔ قاجاریه به شمارمی آورند، به طوری که قیام‌ها و شورش‌های بزرگی ازجمله جنبش باب و قیام حسن خان سالارالدوله در خراسان در دوران سلطنت وی بروز نمود و تا روزگار سلطنت جانشین وی ناصرالدین شاه ادامه یافت.                                                                                                                       زندگی نامه ناصر الدین شاه ناصرالدین‌شاه قاجار (۲۵ تیر ۱۲۱۰ - ۱۲ اردیبهشت ۱۲۷۵) که پیش از پادشاهی ناصرالدین میرزا خوانده می‌شد، معروف به قبله عالم، سلطان صاحبقران و بعد شاه شهید، چهارمین شاه از دودمان قاجار ایران بود. وی طولانی‌ترین دوره پادشاهی را در میان دودمان قاجار داراست. او همچنین نخستین پادشاه ایران بود که خاطرات خود را نوشت پدر ناصرالدین، محمدشاه قاجار نوه فتحعلی‏شاه قاجار و سومین پادشاه دودمان قاجاریه بود. محمدشاه هنگامی که دوازده سال داشت در ۱۲۳۴ به دستور فتحعلی‏شاه با دختر عمه‏ چهارده ساله‏ اش ملک جهان ازدواج کرد. این ازدواج به قصد از بین بردن تفرقه‏ بین شاخه ‏های قوانلو و دولو ایل قاجار صورت می‏ گرفت. در منابع عصر قاجار، طرح این ازدواج را جزئی از توصیه ‏های آقامحمدخان به فتحعلی‏شاه دانسته ‏اند. ناصرالدین سومین پسر و نخستین فرزند باقی مانده این زوج در ششم صفر ۱۲۴۷ در دهکده کهنمو از توابع اسکو در نزدیکی تبریز به دنیا آمد فرمان ولیعهدی ناصرالدین میرزا در ۱۲۵۱ هـ ق در تبریز خوانده شد. برادران تنی شاه بهمن میرزا و قهرمان میرزا، به بهانه سن کم ناصرالدین، او را شایسته داشتن عنوان ولیعهدی نمی‏دیدند. آصف‏الدوله، دائی محمدشاه، هم مصمم بود از ولیعهدی ناصرالدین جلوگیری کند تا عرق سلطنت از خاندان دولو قطع نشود سرانجام ولیعهدی ناصرالدین زمانی تایید شد که قهرمان میرزا را به کفالت حکومت آذربایجان منصوب کردند که در واقع تایید ضمنی ولایت او بر ولیعهد صغیر بود.نخستین وظیفه رسمی ولیعهد، سفر به ایروان برای ابلاغ تهنیت پدرش به نیکلای اول بود که در آن هنگام در قفقاز از ولایات تازه تسخیر شده بازدید می‏کرد. در هنگام ملاقات، تزار ولیعهد را روی زانوی خود نشاند و به نشان محبت انگشتر الماس خود را به او بخشید. محمدشاه در تابستان ۱۲۵۵ هـ ق ناصرالدین را به پایتخت فراخواند. در آن هنگام او نزدیک پنج سال بود که پدرش را ندیده بود. در تابستان ۱۲۶۱ هـ ق ولیعهد چهارده ساله، با دخترعموی پدرش، گلین، ازدواج کرد. نخستین ازدواج ناصرالدین، به معنای رسیدن او به سن بلوغ بود که ضرورت انتصاب نایب ‏السلطنه را از بین می‏برد، چرا که دیگر ولیعهد صغیر محسوب نمی‏شد. در ۱۲۶۳ هـ ق بهمن میرزا به روسیه فرار کرد و محمدشاه، ناصرالدین را به درخواست خودش حاکم آذربایجان کرد. در این مدت ولیعهد با مسائل جدی حکمرانی آشنا شد. در همین زمان، باب را به فرمان حاجی میرزا آقاسی برای محاکمه و تفتیش عقاید به تبریز آوردند و مجلس محاکمه در حضور ناصرالدین صورت گرفت هنگامی که محمد شاه قاجار که سال‌ها با بیماری نقرس دست به گریبان بود در ۱۲۲۷ خورشیدی در ۴۲ سالگی از دنیا رفت، کشور گرفتار شورش بود و تنها بخش آرام ایران آذربایجان شمرده می‌شد. در این زمان ناصرالدین میرزای ولیعهد -که آن زمان شانزده‌ساله بود- در تبریز به سر می‌برد و مدعیان پادشاهی از هر سو سر برآورده بودند. حاجی میرزا آقاسی وزیر محمد شاه که توانایی آرام نگاه داشتن تهران را نداشت به حرم عبدالعظیم پناهنده شد و بست نشست. در این زمان ناصرالدین‌میرزا با پشتیبانی میرزاتقی‌خان امیرنظام (امیرکبیر آینده) راهی تهران شد و پیش از رسیدن به شهر میرزاتقی‌خان را لقب اتابک اعظم داد و او را صدراعظم خود گردانید. با رسیدن به تهران در همان سال ناصرالدین شاه به پادشاهی ایران رسیدوناصرالدین شاه در ۲۲ شهریور ۱۲۲۷ (۱۴ شوال ۱۲۶۴) بر تخت نشست و از آن پس تا زمان مرگش در جمعه ۱۲ اردیبهشت ۱۲۷۵ (۱۷ ذی‌القعدهٔ ۱۳۱۳) شاه ایران بود در آستانهٔ مراسم پنجاهمین سال تاجگذاری در سال ۱۲۷۵ هجری خورشیدی (۱۷ ذی‌القعده۱۳۱۳ هجری قمری) به دست میرزا رضای کرمانی یکی از پیروان سید جمال الدین اسدآبادی و به تحریک او[۸۶] در حرم شاه عبدالعظیم در شهر ری ترور شد. او در هنگام ترور پنجاهمین سالگرد سلطنت خویش را جشن می‌گرفت. وی در زیارتگاه شاه عبدالعظیم در شهر ری در نزدیکی تهران دفن است. سنگ قبر یک پارچهٔ مرمری وی که تمثال کامل وی بر آن حکاکی شده هم‌اکنون در موزهٔ کاخ گلستان در تهران نگهداری می‌شود و به یکی از شاهکارهای کنده‌کاری دوره قاجار معروف است. گفته می‌شود ریوولور استفاده شده برای ترور وی بسیار کهنه و فرسوده بوده‌است. به همین دلیل شاید اگر وی پالتوی ضخیم‌تر پوشیده بود یا از فاصله‌ای دورتر به وی شلیک شده بود او از این سو قصد جان سالم به در می‌برد. گفته شده‌است که آخرین کلمات وی این‌ها بوده‌اند من بر شما جور دیگری حکومت خواهم کرد اگر زنده بمانم.                 زندگی نامه مظفر الدین شاه مظفرالدین‌شاه در ۳ فروردین ۱۲۳۲ شمسی در تهران زاده شد، وی پسر چهارم ناصرالدین‌شاه و فرزند شکوه‌السلطنه بود. وی در ۵ سالگی به ولیعهدی برگزیده شد.مظفرالدین‌شاه دورهٔ ولیعهدی‌اش ۳ برابر دورهٔ سلطنتش به درازا کشید. او چهارمین فرزند ناصرالدین‌شاه بود؛ اما چون دو برادر بزرگ‌ترش در خردسالی درگذشتند و مادر برادر سوم یعنی مسعودمیرزا ظل‌السلطان از خانوادهٔ شاهی نبود، ولایتعهدی را ازآن خود کرد. ۴ ساله بود که به خدمت رضاقلی‌خان هدایت به آذربایجان فرستاده شد و یک‌سال بعد به ولیعهدی رسید.مظفرالدین میرزا پس از انتخاب شدن به ولیعهدی طبق رسوم قاجار که از زمان فتحعلی‌شاه معمول بود، به پایتخت دوم ایران، تبریز فرستاده شد.از دوران اقامت مظفرالدین‌شاه در تبریز که قرار بود آیین شهریاری را به ممارست بیاموزد، چیز زیادی گزارش نشده‌است؛ مگر آن‌که به روایت اغلب تاریخ‌نویسان مشروطه، مردان ناشایست دوره‌اش کرده و سبب شدند که ساده‌دل و کم‌سواد بارآید. او شاهی مهربان و ساده‌دل بود و در دوران سلطنت خود، ایران با هیچ کشوری جنگ نکرد؛ اما در عین حال، امتیازات فراوانی به بیگانگان داده شد. وی قریب ۴۰ سال در شهر تبریز زندگی کرد تا اینکه پس از کشته شدن پدرش در ۱۲۷۵ شمسی در سن ۴۴ سالگی به سلطنت رسید. از زمان کشته‌شدن ناصرالدین شاه تا جلوس مظفرالدین شاه به تخت سلطنت ۴۰ روز به طول انجامید و طی این مدت علی‌اصغر اتابک آخرین صدراعظم ناصرالدین شاه اداره امور کشور را به دست داشت.وی در عمارت بادگیر تاج‌گذاری نمود و دو ماه پس از جلوس وی، میرزا رضای کرمانی در میدان مشق به دار آویخته شد. از رویدادهای مهم در دوران او، پیدایش نخستین «سینماتوگراف» بود، صدای مظفرالدین‌شاه که قدیمی‌ترین سند صوتی ایران به‌شمار می‌رود، هنوز هم موجود است. مظفرالدین شاه مانند پدرش مشتاق سفر به اروپا بود و در روز ۲۳ فروردین ۱۲۷۹ وی اولین سفر خود را به کشورهای اروپایی آغاز کرد. امین‌السلطان (اتابک اعظم) در ۹ بهمن ۱۲۷۸ برای دومین بار با وعده تامین مخارج سفر شاه به این مقام صدارت منصوب شده بود، قراردادی برای دریافت ۲۳ میلیون و پانصد هزار روبل قرضه از روسیه امضا کرد و عایدات گمرکات ایران را که ممر اصلی درآمد خزانه بود در ازاء آن به وثیقه گذاشت. با دریافت این قرضه مقدمات سفر مظفرالدین شاه به فرانسه فراهم شد.اولین سفر مظفرالدین شاه به اروپا هفت ماه به طول انجامید و در این مدت پنجمین پادشاه قاجار از کشورهای روسیه، اتریش، سوئیس، آلمان، بلژیک، فرانسه و در راه بازگشت از ترکیه (عثمانی) دیدن کرد. از وقایع مهم این سفر سوءقصد به جان مظفرالدین شاه در پاریس بود، که ضارب در کار خود توفیق نیافت و آسیبی به مظفرالدین شاه نرسیدو سال بعد وی پس از دریافت وام جدیدی به مبلغ ده میلیون روبل از روسیه و اعطای امتیازات تازه‌ای در شمال ایران به روس‌ها عازم اروپا شد. دومین سفر مظفرالدین شاه به اروپا که در ۲۲ فروردین ۱۲۸۲ آغاز شد شش ماه به طول انجامید و در این مدت مظفرالدین شاه از اتریش، آلمان، بلژیک، فرانسه، انگلستان و ایتالیا بازدید کرد. مقصد نهائی مظفرالدین شاه در این سفر انگلستان بومسافرت سوم شاه به اروپا روز ۱۶ خرداد ۱۲۸۴ آغاز شد و ۴ ماه به طول انجامید. این سفر نیز متعاقب دریافت یک وام ۲۹۰ هزار لیره‌ای از بانک شاهی انگلیس عملی شد ولین همسر او ام‌الخاقان دختر میرزا تقی‌خان امیرکبیر بود که محمدعلی شاه قاجار حاصل این ازدواج بود. به هنگام فوت مظفرالدین شاه از وی ۱۸ دختر و ۶ پسر به نامهای محمدعلی میرزا، ملک‌منصور میرزا شعاع‌السطنه، ابوالفتح میرزا سالارالدوله، ابوالفضل‌میرزا عضدالسلطان، حسنعلی‌میرزا نصرت‌السلطنه و ناصرالدین میرزا ناصری باقی ماند.. وی سرانجام در روز ۱۲ دی ۱۲۸۵ خورشیدی و در سن ۵۴ سالگی درگذشت و در حرم فاطمه معصومه به خاک سپرده شد.                                                                                                                     زندگی نامه محمد علی شاه محمدعلی‌شاه قاجار (۱۳۰۴-۱۲۵۱) ششمین پادشاه از دودمان قاجار بود. او در ۱۲۸۵ خورشیدی به سلطنت رسید و به مخالفت با مشروطه پرداخت. مجلس شورای ملی را به توپ بست و آزدیخواهان را به قتل رساند. این رویدادها به استبداد صغیر معروف است. او پس از فتح تهران توسط مشروطه‌خواهان، به سفارت روس پناهنده شد و با فشارهای داخلی و خارجی مجبور به ترک ایران شد. مشروطه‌خواهان پس از وی پسر خردسالش احمد شاه را به سلطنت انتخاب کرد در ۱ تیر ۱۲۵۱ در تبریز متولد شد. پدرش مظفرالدین شاه و مادرش تاج‌الملوک، دختر امیر کبیر و عزت‌الدوله (خواهر ناصرالدین شاه و دختر مهدعلیا بود و پس از تولد محمدعلی میرزا به ام‌الخاقان ملقب شد. پس از ترور ناصرالدین شاه و تاج‏گذاری مظفرالدین شاه، والی آذربایجان شد. در همین زمان بود که عثمانی، میرزا آقاخان کرمانی و عده دیگر از طرفداران سید جمال‌الدین اسدآبادی را به جرم شراکت در قتل ناصرالدین شاه به ایران سپرد. محمدعلی میرزا آنان را سربرید و پوست کاه‌اندودشان را برای پدرش به تهران فرستاد.او پیش از رسیدن به سلطنت، به دلیل ترس از احتمال نزدیکی مشروطه‏خواهان به عمویش ظل‌السلطان و نصب وی به سلطنت از مشروطه‏خواهان حمایت می‌کرد. او تحت تعلیم و تربیت آموزگار روسی خود، سرگی مارکوویچ شابشال (ملقب به ادیب‏السلطان) زبان و فرهنگ روسی را آموخت. شابشال نفوذ زیادی بر محمدعلی میرزا داشت و او را علاقه‏مند به روسیه کرد. در انقلاب مشروطه تصویری از محمدعلی میرزا با لباس قزاقی به دست مردم افتاد که موجب رنجش مشروطه‏خواهان و مردم شد.همسر اول محمدعلی میرزا، ملیح‌السلطنه دختر میرزا یوسف‌خان بیان‌الممالک از منظرالدوله (دختر عباسقلی‌میرزا پسر فتحعلی‌شاه قاجار) بود. حسینعلی میرزا اعتضادالسلطنه پسر ارشد محمدعلی میرزا و تنها فرزندی بود که او از منظرالدوله یافت. محمد علی میرزا بعد از ملیح‌السلطنه با ملکه جهان دختر کامران میرزا و نوه ناصرالدین شاه ازدواج کرد. احمد شاه، محمدحسن میرزا، سلطان‌محمود میرزا و سلطان‌مجید میرزا، آسیه و خدیجه شش فرزند آن‌ها بودند وی از روز تاجگذاری سر مخالفت با مشروطه را گذاشت، در روز تاجگذاریش نمایندگان مجلس را دعوت نکرد. هم چنین زمانی که حکم سلطنت مشروطه را نزدش آوردند، از امضای آن خودداری کرد. پس از آن به ستیز با مشروطه پرداخت و پس از چندی کش و قوس سرانجام شمشیر را از رو بسته و دستور به توپ بستن مجلس را داد. آنگاه تنی چند از مشروطه خواهان سرشناس چون میرزاجهانگیرخان صوراسرافیل و ملک المتکلمین و تنی دیگر را کشت و یا به بند کشید و دیگران را نیز به گریز واداشتولی سرانجام مقاومت کسی به نام ستارخان در یکی از کویهای شهر تبریز و آنگاه پیوستن بختیاری‌ها، داشناک‌ها، مجاهدان قفقاز، محمدولی خان تنکابنی و مردم گیلان و... به گشوده شدن تهران و گریختن محمدعلی میرزا به سفارتخانهٔ روسیه و پناه جستن به خاک این کشور انجامید. برای او مقرری برابر ۱۰۰ تومان در هر ماه در نظر گرفته شد و توسط نیروهای فاتح تهران تبعید گردید. وی پس از مدتی در صدد بازگشت و انتقام جویی و کسب مجدد قدرت برآمد که شکست خورد و ناچار به روسیه برگشت و مقرری وی نیز قطع گردید. او تا آخر عمر در روسیه ماند ا آغاز سلطنت محمد علی شاه، مخالفتهای وی با مشروطه آغاز شد. او با همکاری سربازان روسی، مجلس اول را در سه‌شنبه ۲۳ جمادی الاول ۱۳۲۶ ق. به توپ بست و بسیاری از مشروطه‌خواهان را کشت یا تبعید کرد. در چنین وضعی، علمای ایرانی مقیم نجف از جمله ملا محمدکاظم خراسانی معروف به آخوند خراسانی در حمایت و هواخواهی مشروطه خواهان بویژه سید محمد طباطبایی و سید عبدالله بهبهانی پرداختند و توانستد جنبش مشروطه و آزادیخواهی را با فعالیت خستگی‌ناپذیری ادامه دهند. آنان اعلام کردند که همراهی با مخالفین اساس مشروطیت-هرکه باشد-تعرض به مسلمین است و در حکم محاربه با امام زمان به شمار می‌آید و در فتوایی خطاب به مردم ایران، حکم خدا را «در دفع این سفاک جبار» و «دفاع از نفوس و اعراض و اموال مسلمین را از اهم واجبات و دادن مالیات به گماشتگان او را، از اعلم محرمات» دانستند؛و همراهی با مخالفان مشروطه را در تعرض به مجلس به منزلهٔ «اطاعت از یزید بن معاویه» بر شمردند. اگر فتوای علمای نجف نبود، کم‌تر کسی به یاری مشروطه برمی‌خاست و مجاهدان مشروطه، بیش‌ترشان پیروی از دین می‌کردند و دستاویز آنان در مجاهده و جانفشانی، فتواهای علمای نجف بود. بدون طرفداری و کوشش بسیاری که علمای نجف در راه مشروطه کردند، محال بود مجددا مشروطه در ایران برقرار و پایدار گردد و آرزوی ملت در راه وصول آزادی برآورده شود.پس از فتح تهران و روی کار آمدن احمد شاه، اغتشاشات همچنان ادامه یافت. تلاش هواداران محمد علی شاه برای بازگرداندن وی و حمایتهای روسیه از او، به ورود قوای روس به آذربایجان انجامید. اولتیماتوم روسیه به ایران برای تصرف شمال ایران و هشدار انگلیسها در مورد ناامنی در راههای جنوب، عاملی برای صدور تلگرافی به تاریخ ۴ ذیقعدهٔ ۱۳۲۸ ق. با عنوان «وجوب موافقت با دولت و حرمت اغتشاش و جنگهای داخلی» شد که در آن، طبقات ملت را به آرامش و موافقت با دولت و خودداری از جنگهای خانگی به واسطه وجود دشمنان خارجی در شمال و جنوب کشور، فراخواندند و معتقد بودند که این اغتشاشات، موجب استیلای کفر و از بین رفتن اسلام خواهد شدآخوند خراسانی در نامه‌ای به رهبران مذهبی تبریز، دستور داد بر ضد کفار به پا خیزند و با تحریم اجناس روسی و با آموزشی فنون جنگی، وظیفه مذهبی خویش را انجام دهند. از آنجا که علما از آغاز مشروطه تا خلع محمد علی شاه، از مشروطیت و حقوق مردم دفاع کرده بودند، در مقابل رویه تجاوز کارانهٔ روسیه قیام نمودند و تصمیم گرفتند به طرف ایران حرکت کنند و با اعلان جهاد، ایران را از چنگ دولت روسیه نجات بخشند.آخوند مازندارانی با عده‌ای از طلاب وارد بغداد شدند و به وسیله اعلامیه، مردم را به مقاومت و جانبازی در راه استقلال دعوت کردند و منتظر ورود آخوند ملا محمد کاظم خراسانی ماندند تا مجتمعا به طرف ایران حرکت کنند. ولی خبر رسید که حال آخوند به هم خورده، دچار کسالت شده و پس از بیست‌وچهار ساعت خبر فوت وی در ذیحجهٔ ۱۳۲۹ ق. در بغداد منتشر شد و بقیه برای عزاداری به نجف بازگشتند. شهرت یافت که مقامات خارجی یا خارجه پرستان، آخوند خراسانی را مسموم کرده‌اند.                                                                               زندگی نامه احمد شاه احمدشاه قاجار (۱۲۷۵ تبریز-۱۳۰۸ پاریس) هفتمین و آخرین پادشاه قاجار در ایران بوده‌است. او دومین پسر محمدعلی‌شاه و نخستین فرزند پسر او از ملکه جهان بود که در هنگام ولیعهدی پدرش در تبریز به دنیا آمد و پس از فتح تهران و خلع محمدعلی‌شاه، توسط مجلس عالی رجال و بزرگان مملکت در ۱۲سالگی به سلطنت رسید. تا رسیدن او به سن بلوغ و تاج‌گذاری در تیر ۱۲۹۳ خورشیدی، ابتدا عضدالملک و سپس ناصرالملک از سران ایل قاجار نایب‌السلطنه بودند دوران کودکی احمدشاه در تبریز سپری شد. قبل از رسیدن به مقام سلطنت «احمد میرزا» خوانده می‌شد. وی فوق‌العاده مورد توجه و علاقهٔ پدر و مادرش بود که این علاقه مفرط او را شخصی ضعیف النفس و متکی به غیر بار اور مدشاه در سن ۱۷‌سالگی (یک سال پیش از تاج‌گذاری) با «بدرالملوک» که پدرش شاهزاده ظهیرالسلطان نوهٔ عباس‌میرزا بود، ازدواج کرد. این ازدواج توسط مادر احمدشاه ترتیب داده شده بود. عروس در آن هنگام ۱۲ساله بود و در تنها مدرسهٔ دخترانهٔ تهران درس می‌خواند. مراسم عقد با تشریفات مفصلی انجام شد و حاصل این ازدواج دختر بزرگ احمدشاه، ایراندخت بود. گفته می‌شود بدرالملوک بسیار زیبا بود و احمدشاه به او علاقهٔ بسیار داشت. اغلب او را به تالار آینهٔ کاخ گلستان می‌برد و به انعکاس عکس او در آینه‌ها می‌نگریست و می‌گفت: «در این‌جا من فقط یک بدری ندارم؛ بلکه هزاران بدری دارمواحمدشاه ۴ بار دیگر نیز ازدواج کرد و به‌جز «لیدا جهانبانی» که از وی صاحب فرزندی نشد، صاحب ۳ دختر به نام‌های «مریم‌دخت» (از دل‌آرام) (۱۹۱۵-۲۰۰۵)، ایراندخت (۱۹۱۶-۱۹۸۴)، «همایون‌دخت» (از خانم‏خانما معزی)(۱۹۱۷-۲۰۱۱)و یک پسر به نام فریدون‌میرزا(از فاطمه)(۱۹۲۲-۱۹۷۵) شد. او جوان ترین شهریار دودمان قاجار بود. احمدشاه اندکی پس از کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ و قدرت‌گرفتن سردار سپه به اروپا رفت و پس از آن‌که سردار سپه به وفاداری به شاه سوگند خورد، به ایران بازگشت. پس از قدرت‌گرفتن سردار سپه و تحمیل خود به احمدشاه به‌عنوان نخست وزیر، احمدشاه به دلیل ناخوشی برآن شد که دگرباره به اروپا سفر کند. در هنگام اقامت وی در اروپا، با رأی مجلس موسسانی که سردار سپه ترتیب داده بود از قدرت برکنار شد و بدین‌سان پادشاهی دودمان قاجار به پایان رسید. در زمان این شاه وقایع مختلفی در ایران رخ داد که معروف ترین انها جنگ جهانی اول و اشغال ایران توسط متفقین بود حکومت مرکزی هم که فاقد قدرت نظامی لازم بود نتوانست جلوی اشغال گران را بگیرد. پس از کودتا سوم اسفند ۱۲۹۹ عملا قدرت از دست او خارج شد. به طوری که هیچ امری بدون رضایت سردار سپه به انجام نمی‌رسید. در این زمان عثمانی نیز مدتی غرب وشمال غرب را در تصرف داشت. قرارداد ۱۹۰۷ هم که کشور را به سه بخش تقسیم می‌کرد عملا استقلال و تمامیت ارضی ایران را نقض می‌کرد. بدین معنی که مناطق شمالی وغربی و هم چنین شرقی ایران به منطقه تحت نفوذ روسیه و منطقه جنوب و جنوب غربی و جنوب شرقی به منطقه تحت نفوذ بریتانیا در امد. فقط بخش مرکزی بی طرف ماند که طی قرارداد ۱۹۱۵ بین روسیه و بریتانیا تقسیم شد. چندی بعد در روسیه با روی کار امدن حکومت بلشویکی به جای حکومت تزاری حکومت جدید رسما الغای قرارداد ۱۹۱۵ را اعلام نمود حمدشاه در اسفند سال ۱۳۰۸ خورشیدی (۱۹۳۰ میلادی) براثر ورم کلیه در «نویی سورسن» در حومهٔ پاریس درگذشت. جسد او طبق وصیتش به عتبات عالیات حمل و در کنار آرامگاه پدرش محمدعلی‌شاه در کربلا دفن شد. او ذاتا استعداد رهبری نداشت. او در پاریس به خرید وفروش زمین پرداخت و از این راه سود کلانی عاید او گردید. زمانی که مشروطه خواهان تهران را تصرف کردند محمد علی شاه به دلیل علاقه مفرط به او حاضر نمی‌شد.           منابع : کتاب تاریخ ایران و جهان : اثر محمد حق دوست کتاب تاریخ : اثر افسانه نوری  تهيه كننده: قناعت پيشه   

قاجار - ویکی‌پدیا

https://fa.wikipedia.org/wiki/قاجاریان
وی تهران را به عنوان پایتخت انتخاب کرد و آخرین پادشاه قاجار، احمدشاه بود که در سال ۱۳۰۴ ... پس از حمله مغول به ایران و میان‌رودان، قاجارها نیز به همراه چند طایفه ترکمان و تاتار ... و دیگر کوچندگان را به بند کشید و قصد بازگرداندن آن‌ها به آسیای میانه را داشت؛ ولی ... رنگها و ترتیب آنها در پرچم کنونی ایران از زمان این سلسله به یادگار مانده‌است.

ناصرالدین‌شاه قاجار - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

https://fa.wikipedia.org/wiki/ناصرالدین‌شاه_قاجار
پدر ناصرالدین، محمدشاه قاجار نوه فتحعلی‌شاه قاجار و سومین پادشاه دودمان قاجاریه بود. .... آنان عریضه به دست به موکبشاه که تنها به اتفاق چند تن ملازم رکاب پیش می‌راند، نزدیک .... زمانی که محمدقاسم میرزا پنج سال داشت، شاه به او لقب امیرنظام داد و به فرماندهی کل .... چرا که در طول این مدت مجبور به خودداری و اطاعت شده و در میانه سفر از مصاحبت ...

ایران زمین - سلسله شاهان ایران زمین

youna1389.blogfa.com/post/36
ایران زمین - سلسله شاهان ایران زمین - فضایی برای به اشتراک گذاشتن مسایل اجتماعی روز. ... اسامی پادشاهان این دوره به مدت زمان حکو مت، به ترتیب: کوروش کبیر 30 سال ... حکم رانی می کردند وگاها" در یک زمان چند دست نشانده در چندمنطقه به صورت مستقل ولی ... 18 – سلسله قاجاریه : از سال 1200تا 1344 هجری به مدت 143 سال اسامی پادشاهانو ...

سلسله ی قاجاریه - تاریخ ایران

sadeg.persianblog.ir/post/3/
۹ بهمن ۱۳۸۹ ه‍.ش. - پس از حمله مغول به ایران و میانرودان،قاجارها نیز به همراه چند طایفه ترکمان و تاتار دیگر به شام کوچیدند. ... رضا شاه پس از به سلطنت رسیدن بسیاری از وزرا و سفرای دولت قاجاریه ... نادر شاه افشار در زمان حکومتشبرای جلوگیری از به قدرت رسیدن محمد ... کریم خان بهمراه داشت، از یاد نمی‌برد، از آن زمان به مدت ۱۵ سال با لطفعلی ...

پایگاه اینترنتی ششم - جدول اسامي پادشاهان قاجار و تاريخ ...

aghaahmadi.blogfa.com/.../جدول-اسامي-پادشاهان-قاجار-و-تاريخ-سلطنت-و-...
پایگاه اینترنتی ششم - جدول اسامي پادشاهان قاجار و تاريخ سلطنت و وفات - ... در عهد شاهان صفوي روساي ايل قاجارمکرر داراي حکومت و مامور به سفارت شدند. ... همين که عمه اش او را از مرگ وکيل آگاه ساخت او عمداً باز شکاري را که در دست داشت رها کرد و به بهانه ... هر چند که در فاصله بين انقراض دولت صفويه و قاجاريه دولت ايران با ممالک اروپائي ...

ظهور و سقوط پادشاهان قاجار و تاريخ ناگفته‌ي حرمسراهاي - سمبل ...

mehrdad123ahora.blogfa.com/post/21
ب: قاجاریه در عهد نادر شاه: 1- رئیس ایل قاجار در زمان سقوط سلسله صفویه کسی بود ... او که مدت کرو فرش از 1192-1211 ، جمعا به مدت 18 سال طول کشید پادشاهی بود مدبر، ..... در اتک دره جز“ هم چند قلعه معتبر وجود داشت که دهقانان دره‌گزی و کشاورزان آخالی در ...

(تصاویر) آخرین شاه قاجار از تبعید تا مرگ - فرارو

fararu.com/fa/news/212436/تصاویر-آخرین-شاه-قاجار-از-تبعید-تا-مرگ
۱۰ آبان ۱۳۹۳ ه‍.ش. - هر چند که وی نه اولین پادشاه ایران بود که تاج و تخت و کشورش را به ... احمد شاه آخرین پادشاه سلسله قاجار، در 11 آبان سال 1304 ایران را برای ..... کسانی مثل شما بودند که کسی را که تحصیل کرده بود و مشروطه را قبول داشت و در کار مجلس دخالت نمی کرد را ... احمدشاه متولد1275ومرگش درسال1308پس نتیجه میگیریم طول عمرش ...

احمدشاه قاجار - مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران

www.niavaranmu.ir/detail/832
۱۹ آذر ۱۳۹۱ ه‍.ش. - احمدمیرزا هفتمین و آخرین پادشاه سلسلة قاجار در بهمن ماه سال 1275 ه. ... دسترسی به آنها امکانداشت، در کاخ نیمه خراب بهارستان تشکیل شد و محمدعلی شاه قاجار ... مرکز شهر و قصر گلستان نسبتاً زیاد بود شاه جوان باید چند روزی در این قصر ییلاقی ... احمدشاه در طول مدت پادشاهی اش که 17 سال طول کشید سفرهای متعددی از طریق ...

گذري بر تاريخ - قاجار

www.historymoaser.blogfa.com/post/20
پس از حمله مغول به ایران و میان‌رودان، قاجارها نیز به همراه چند طایفه ترکمان تاتار دیگر ... قاجارها و دیگر کوچندگان را به بند کشید و قصد بازگرداندن آنها به آسیای میانه را داشت. ... شاهان قاجار مدت شاهی پایان پادشاهی آغاز پادشاهی نام نگاره ترتیب 5سال 1176 ... خان زند آخرین بازمانده پادشاهی زند و آقا محمد خان قاجار بنیانگذار سلسله قاجار شدند.

تاریخ ایران از آغاز تا کنون - بیتوته

www.beytoote.com/art/negah-gozashte/iran-history.html
هنگامی که سخن از تاریخ ایران می‌رود، باید به این نکته توجه داشت که آیا منظور ... و چون اولین پادشاه اشکانیان اشک نامداشت نام این سلسله را اشکانیان گذاشتند. ... ساسانیان خاندان شاهنشاهی ایرانی در طول تاریخ ایران هستند که در سالهای ۲۲۴ تا ۶۵۱ ... دولت ساسانی حکومتی ملی و متکی به دین و تمدن ایرانی بود و قدرت بسیار زیادی کسب کرد.

سلسله های ترک تبار - آذربایجان - آرزوبلاق

azerbijan.arzublog.com/category-7498-1.html
۲ اسفند ۱۳۹۳ ه‍.ش. - با انحلال سلسله قاجار توسط مجلس شورای ملی در ۹ آبان ۱۳۰۴، رضا خان با نام رضا ... باشد که از سال 1736 میلادی توسط نادر شاه تاسیس و به مدت 60 سال حکم راندند ... علی قلی همراه با چند تن دیگر از سرداران که به انها قول تقسیم 200 کرور پول ... در سال 1501 میلادی ان را تاسیس و به مدت 221 سال به طول انجامید، وی تبریز را ...

پرونده : فراز و فرود 58 سال سلطنت ناصرالدین شاه

www.cgie.org.ir/fa/news/5364
۲ مهر ۱۳۹۲ ه‍.ش. - پدرش محمدشاه بود؛ سومين پادشاه قاجار و پسر فتحعلي شاه. ... را هم در کلمات مرتبط با چهارمين شاه سلسله قاجار، همين کلمات مربوط به زنان داشته است. ... شاه بيشتر تلاش داشت از مزاياي شاهي استفاده کند تا اين که مسئوليت هاي آن را به عهده گيرد. ... همان طور که بيان شد فتحعلي شاه قاجار چند همسر داشته و حرمسرا در مورد چند ...

تاريخ قاجاريه(قسمت اول) - راسخون

rasekhoon.net/article/Print-27708.aspx
در این دوران طولانی صدو چند ساله تحولات و رویدادهای بسیاری در ایران رخ داد که آثار آن ... رئیس ایل قاجار در زمان سقوط سلسله صفویه کسی بود بنام فتحعلی خان قاجار . ... پسر وی محمد حسن خان قاجار همواره کینه نادر را به دل داشت اما نتوانست کاری بکند . ... او که مدت کرو فرش از 1192-1211 ، جمعا به مدت 18 سال طول کشید پادشاهی بود مدبر، ...

همه جای ایران سرای من است - سلسله افشار

iranmehr1390.blogfa.com/post-12.aspx
سلسله افشاریه با حکومت نادرشاه شروع شد و با مرگ شاهرخ میرزا توسط محمدخان قاجار پایان یافت. ... علی قلی میرزا نامداشت خود را عادل شاه معرفی کرد اما بعد از یک مدت کوتاه حکومت درگذشت. ... نادرشاه در زمان سقوط صفوی پابه عرصهحکومتی گذاشت. .... در طول حکومت یازده ماههٔ عادل شاه، محمد حسن خان قاجار قیام کرد و نیز برادرش ابراهیم خان نیز ...

تاریخ حکومت صفویه |

arqir.com/150/
۴ اردیبهشت ۱۳۹۳ ه‍.ش. - مدت دوره صفویه: 238 سال 1499 تا 1736 میلادی. ... در همین عصر چند فرهنگ فارسی نیکو در دربار شاهان فارسی زبان هند نوشته و چاپ شده که ... 1500 1524 سلطنت شاه اسماعیل صفوی، موسس سلسلهصفویه پسر شیخ حیدر، وی ... و تنها برادرش محمد خدابنده که کور بود و حکومت خراسان داشت و بعد حکومت فارس یافت، چون به ...

تاریخ قاجاریه(قسمت اول) - پایگاه اطلاع رسانی لبیک

labbaik.ir/Note/uNote.aspx?id=3fd1cae1-faf3-4c17-a74c...
در این دوران طولانی صدو چند ساله تحولات و رویدادهای بسیاری در ایران رخ داد که آثار آن هنوز ... از اینجا می توان آقا محمد خان قاجار را مؤسس سلسله قاجار دانست و پس از شکست ... او که مدت کرو فرش از 1192-1211 ، جمعا به مدت 18 سال طول کشید پادشاهی بود مدبر، .... حاج میرزا آغاسی به مدت سیزده سال مقام صدارت اعظمی حکومت محمد شاه را به عهده داشت.

سلسله قاجاریه(1200-1344هجری قمری) - وبلاگ تاریخی پیروی

peirovi-tarikh.blogfa.com/post/20/سلسله-قاجاریه(1200-1344هجری-قمری)
او نیز مانند ناصرالدین* شاه چند بار با وام گرفتن از کشورهای خارجی به سفرهای اروپايی ... مظفرالدين شاه پنجمين شاه سلسله قاجار و کسی است که دوره ولايت عهدی اش سه ..... نادر شاه افشار در زمان حکومتش برای جلوگیری از به قدرت رسیدن محمد حسن خان که در ... را که از کریم خان بهمراه داشت، از یاد نمی*برد، از آن زمان به مدت ۱۵ سال با لطفعلی خان ...

ماجرای حکومت محمود افغان بر ایران چیست؟ - شبکه اطلاع رسانی ...

www.afghanpaper.com/nbody.php?id=81071
۱۶ مهر ۱۳۹۳ ه‍.ش. - بعد از مدت کوتاهی که برادرش حکومت کرد، پسرش محمود افغان به قدرت رسید. محمود افغان هر چنددر آغاز موفق به فتح کرمان نشد ولی سرانجام آن جا را فتح کرد و به ... در طول راه، نمایندگان سلطان حسین صفوی نزد او آمدند ولی به نتیجه نرسیدند. ... یک خطر همچنان برای سلطان محمود وجود داشت و آن خطر، همان ولیعهدی بود که از اصفهان ...

معرفي اركان حكومتي ايران قديم 3 عدليه - دوران

dowran.ir/show.php?id=48246369
اين تشكيلات در دوره ناصرالدين شاه قاجار شكل گرفت، در سالهاي بعد مورد اصلاح و بازنگري قرار گرفت و ... سپس با قدرت گرفتن سلسله صفوي و تعيين مذهب شيعه در ايران، سيستم قضائي بر محور فقه اماميه تنظيم شد. ... اين رويه در دوران افشاريه و زنديه نيز كم و بيش ادامه داشت. ... او طي اين مدت با ساختارهاي حكومتي چند كشور جهان آشنا شد.

فهرست شاهان ایران از ابتدا تا انتها - علی شیخ پور

alishikhpoor.persianblog.ir/post/42/
۲۵ بهمن ۱۳۹۰ ه‍.ش. - شوتروک ناخونته معابد بسیاری در همه شهرهای قلمرو خویش بنا کرد و چند شهر و ... تواناترین شاهماد اولین پادشاهی است که یک سلطنت سراسری را در ایران تشکیل داد و ..... او پس از انداختن گودرز نخست از حکومت برای مدت کوتاهی بر تخت شاهی نشست. ..... وی ارزو داشت حکومتی مستقل تشکیل دهد و به همین دلیل به محض یافتن ...

ظهور و سقوط پادشاهان قاجار و تاريخ ناگفته‌ي حرمسراهاي ايراني ...

forum.pnu-club.com/15911-ظهور-و-سقوط-پادشاهان-قاجار-و-تاريخ/
۱۸ آبان ۱۳۸۸ ه‍.ش. - 11پست - ‏1 نویسنده
4- این دوره از لحاظ تحولات فکری و اندیشه‌ای و ساختار حکومتی قابل توجه است . .... از اینجا می توان آقا محمد خان قاجاررا مؤسس سلسله قاجار دانست و پس از شکست ... او که مدت کرو فرش از 1192-1211 ، جمعا به مدت 18 سال طول کشیدپادشاهی بود مدبر، ..... در اتک دره جز“ هم چند قلعه معتبر وجود داشت که دهقانان دره‌گزی و کشاورزان ...

شناخت ایران - حکومت های ایران بعد از اسلام

irangreat.blogfa.com/cat-17.aspx
در این روایت خاندان‌های پادشاهی در ایران پیش از اسلام از قرار زیرند: مادها، ... این سلسله به سردمداری کریم خان زند از طایفه زند از سال ۱۱۶۳ هجری قمری در ایران به قدرت ... ولع و آزمندی بی سابقه ای، مدت زمانی کوتاه، بخش عمده ای از دنیای متمدن در قلمرو اسلام را، .... و آل بویه - نماند و افول قدرت نهایی آنها سرانجام تا طلوع دولت سلجوقیان به طول انجامید.

داستان ایران از گذشته تا آینده | گیل آمرد

www.gilamard.com/?p=636
۲ دی ۱۳۹۰ ه‍.ش. - مدت ها طول کشید تا سال 636 میلادی، عرب ها به ایران حمله کردند و آن را به اشغال خود در آوردند. ... هایش را برای ترجمه به یونان برد، دلیلش این بود که استادی چون ارسطو داشت! ... در حکومتی که شاه اسماعیل صفوی بنیان نهاد، برای نخستین بار پس از اسلام ... از زمان صفویان تا پایان سلسله قاجار، تنها دورانی که ایران از موضع ...

سلسله افشاریان اغازتاسقوط - تاریخ سرزمین من

sdehestan.persianblog.ir/post/79/
۲۱ دی ۱۳۹۴ ه‍.ش. - معرفی چند شخصیت افسانه ای ایران(۱) ... و باعث شد بار دیگر کشور ایران به مدت قلیل عظمت از دست رفته خورد را باز یابد. ... نادرشاه دو پسر داشت که یکی از آن ها به دست خودش کور شد و دیگری هم ... نادرشاه در زمان سقوط صفوی پابه عرصه حکومتی گذاشت. .... در طول حکومت یازده ماههٔ عادل شاه، محمد حسن خان قاجار قیام کرد و نیز ...

معرفی شخصيت‌های انقلاب اسلامی و شاه - شبکه رشد

www.roshd.ir/Default.aspx?tabid=594
مردم يك قدم به پيروزی نزديك‌تر شدند، دولت بختيار نيز مدت زيادی قادر به مقاومت در ... قانون اساسی و به رأی گزاردن آن و نيز انتخابات متعدد برای تشكيل نهادهای حكومتی بود. .... در تمام طول دوران تبعید حضرت امام(س) ‌او با برپایی مجالس درمنزل امام سعی داشت نام ..... قدرت از سلسله‌ی قاجار به عنوان شاه ایران در 14 اردیبهشت 1305 تاجگذاری كند.

سلسله های حاکم بر ایران از ابتدا تاکنون | www.WeAre.ir مجله ...

www.weare.ir/best/سلسله-های-حاکم-بر-ایران-از-ابتدا-تاکنون/
۲ خرداد ۱۳۹۲ ه‍.ش. - هنگامی که سخن از تاریخ ایران می‌رود باید به این نکته توجه داشت که آیا منظور تاریخ اقوام و ... آنچه در این مطلب مقصود بوده، چکیده ای از زمان و طول دوره این حکومت ها بوده است، همچنین ذهن خواننده را با ..... مثلا اخرین پادشاه قاجاریه احمد شاه بود نه رضا خان. ... سلام دوبار حکومت نکردن بعد انقراض ته مانده حکومتی در چندشهر داشتن.

گروه تاریخ مرند - نمودار سلسله ها و پادشاهان ایران از ماد تا ...

marand-tarikh.blogfa.com/.../نمودار-سلسله-ها-و-پادشاهان-ایران-از-ماد-تا-ج...
گروه تاریخ مرند - نمودار سلسله ها و پادشاهان ایران از ماد تا جمهوری رضا خانی - آموزشی. ... داریوش قدرتمند می شود و سیستم هایی مثل مثل تقسیم کشور به چند استان متفاوت و پست (چاپار) برای ... مرزهای ایران در زمان اشک نهم به بیشترین حدود خود در طول تاریخ اشکانی رسیدند. ... زمانی که او به حکومت رسید، ایران در وضعیت آشفته ای قرار داشت.

دانزانستان - خواجه تاجدار

danzanestan.blogfa.com/post-18.aspx
شاید با شنیدن نام آقامحمدخان قاجار تصور یک پادشاه عیاش و خونخوار که خواجه است و تنها بلد ... از شخصیت های بزرگ تاریخی ست که مسبب اصلی تشکیل سلسله قاجاریه می باشد. ... به همین خاطر کینه جیران در دلش ماند و به بهانه ی مالیات قصد داشت محمدحسن خان را .... آقامحمدخان یک فرد جنگی بود و در طول مدت پادشاهی خود فرصت امور آبادانی یا ...

دانشنامه آزاد گردشگری و ایران شناسی - تاریخ ایران - سلسله ...

iranpedia.ir/Iranology/?PageID=b815a777137135bc3050bc76a97e3fa0
بنا بر افسانه های کهن هر یک از پادشاهان این سلسله نقشی در تکامل دانش بشر اولیه ... فریدونسراسر گیتی را زیر نگینداشت و مدتها بر جهان فرمانروایی نمود و پادشاهی ... ماجراي سکاها و ماندن آنها در ايران حدود 28 سال به طول انجاميد و پس از پايان آن پادشاه ماد ... مادها در ایران زمین حکومت محلی دیگری در سلسله پارسها شکل گرفت که پس از چند ...

ظهور و سقوط پادشاهان قاجار و تاريخ ناگفته‌ي حرمسراهاي ايراني ...

nabzefarda.com › ... › تاریخ › تاریخ و فرهنگ › تاریخ و فرهنگ ایران
۱۳ اسفند ۱۳۹۱ ه‍.ش. - 4- این دوره از لحاظ تحولات فکری و اندیشه‌ای و ساختار حکومتی قابل توجه است . ... از اینجا می توان آقا محمد خان قاجار را مؤسس سلسله قاجار دانست و پس از شکست ... او که مدت کرو فرش از 1192-1211 ، جمعا بهمدت 18 سال طول کشید پادشاهی بود مدبر، ..... در اتک دره جز“ هم چند قلعه معتبر وجود داشت که دهقانان دره‌گزی و کشاورزان ...

زندگینامه آقا محمد خان قاجار

www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=934&articleID=615047
نادر شاه افشار در زمان حکومتش برای جلوگیری از به قدرت رسیدن محمد حسن خان که در هنگام ... آغا محمد خان از آن زمان به مدت ۱۵ سال با لطفعلی خان زند - که جوان بود و شجاع - به جنگ و ... این روال ۱۰ سال به طول انجامید و سرداران زند هریک با کشتار دیگری به قدرت می ... و سلسله دیگری از پادشاهی در ایران آغاز شد که قاجاریه نام داشت و در دوران آنان مردم ...

مقایسه تمرکزگرایی در دوران قاجار و عصر پهلوی اول/ معصوم ...

www.ical.ir/index.php?option=com_k2...قاجار-و...
۱ آذر ۱۳۹۲ ه‍.ش. - نویسنده در این مقاله به مقایسه تمرکز گرایی بین حاکمیت قاجار و پهلوی اول می پردازد. ... با مخالفان خطرناک بود و دیگری تحریک اختلافات گروهی در جامعۀ چند پاره ایران. در دوره .... [۱۱]پادشاه در رأس نخبگان حاکم قرارداشت و حکومت او اساساً حکومتی استبدادی بود. ... بحران های مالی پیوسته در طول حکومت این سلسله ادامه یافت.

صفویان - ويکی شيعه

fa.wikishia.net/view/صفویان
۱۲ آبان ۱۳۹۵ ه‍.ش. - تیمور گورکانی شاه اسماعیل اول نادرشاه کریم خان زند آقامحمدخان رضا شاه ... ریاست طریقه زاهدیه را بدست بیاورد و مدت ۳۵ سال ریاست این طریقه را برعهده داشت. .... نداشتند، در اواخر دوران سلطنت شاه اسماعیل صفوی، علما به ساختار حکومتی صفویان ... بدین ترتیب هر چند موقعیت علما در طول حکومت صفویان با فراز و فرودهایی ...

دوران ناصرالدین شاه

shakvh.blogfa.com/
پدر ناصرالدین، محمدشاه قاجار نوه فتحعلی شاه قاجار و سومین پادشاه دودمان قاجاریه بود. محمدشاه هنگامی که دوازده سالداشت در ۱۲۳۴ به دستور فتحعلی شاه با دختر عمه چهارده ساله اش ملک جهان ازدواج کرد. ... در این مدت ولیعهد با مسائل جدی حکمرانی آشنا شد. ..... نیرویی نداشت و هم‌آورد امین‌السلطان شمرده می‌شد و سرانجام هم چند ماه پیش از کشته‌شدن شاهدر ...

خونخوار ترین پادشاهان تاریخ را بشناسید - برترین ها

www.bartarinha.ir/fa/news/.../خونخوار-ترین-پادشاهان-تاریخ-را-بشناسید
۳۱ خرداد ۱۳۹۱ ه‍.ش. - طبق آمار بین 3 تا 5 میلیون کنگویی در زمان حکومت این پادشاه ظالم جان خود را از ... به خاطر کشتار مردم در طول رژیمش بود بلکه در زمان او مردم در نهایت فقر و ..... آقا محمد خان ترك قاجار هم بايد به ليست وحشي ترين و خونخوار ترين پادشاهان اضافه شود ..... میشد و سلسله هخامنشی و ایران برای نابودی به ساعت شمار نیاز داشت نه روز ...

نسخه چاپی - است

shomanews.com/fa/print/303025
۴ آبان ۱۳۹۴ ه‍.ش. - عزاداری با آل‌بویه آغاز شد/ اعتقاد قاجار به عزاداری واقعی بود/ رضاخان قزاق‌ها را به ... تفاوت نگاه سلسله‌های صفویه و قاجار با سلسله پهلوی درباره عزاداری‌های محرم، از ... شاه، بهایی‌ها را تقویت کرد تا جلوی شعائر دینی گرفته شود ... و هر چند این درگیری‌ها دو سه قرن به طول انجامیدند، اما عثمانی‌ها نتوانستند بر ایران تسلط یابند.

بخشی از اعمال آغامحمدخان قاجار در طول دوره حکومتش - پارسینه

www.parsine.com/.../بخشی-از-اعمال-آغامحمدخان-قاجار-در-طول-دوره-حکومت...
۱۲ آذر ۱۳۹۴ ه‍.ش. - بخشی از اعمال آغامحمدخان قاجار در طول دوره حکومتش ..... شما که با خواندن این چند خط از یک شاه بی رحم و خون ریز و سفاک و خوک صفت درنده خو این .... رضاشاه پهلوی در مورد قاجارها یک اصطلاحی داشتبه این عنوان که در میان قاجارها دو تا مرد ..... تهرانیها باید هفت روز هفته و هر روز به مدت هفت ساعت و هفت دقیقه و هقت ثانیه رو به ...

پادشاهی که عاشق عکاسی بود+ عکس - مشرق

www.mashreghnews.ir/fa/news/.../پادشاهی-که-عاشق-عکاسی-بود-عکس
در این نامه کوتاه و در چند جمله سلطان صاحبقران دستوری می‌دهد که شاید صد سال بعد به صورت علمی ... 5 معلوم نیست ولیعهد نوجوان در مدت طولانی نوردهی عکاس در یکی از اتاقهای کاخ گلستان، چه می کرده .... ولی ورود دوربین عکاسی در ثبت وقایع برای شاه جوان جلوۀ دیگر داشت. .... شازده احتجاب داستان یکی از آخرین بازماندگان سلسله قاجار است.

تندر، مرگ جمهوری اسلامی » سلسله قاجار بی کفایت

https://tondar.org › فرهنگی › تاریخی
۲۶ بهمن ۱۳۹۱ ه‍.ش. - آقا محمد خان نه تنها در دوران حکومتش مقابل تهاجمات روسیه ایستادگی کرد ... سپاه روسیه برای حمایت از حاکم گرجستان وارد منطقه قفقاز شد و چند شهر را تصرف کرد. ... پسر وی محمد حسن خان قاجار همواره کینه نادر را به دل داشت اما نتوانست کاری بکند. ... او که مدت کرو فرش از ۱۱۹۲-۱۲۱۱، جمعا به مدت ۱۸ سال طول کشیدپادشاهی ...

فرنگ»؛ سران قاجار و فلاكت جامعه ايراني - مركز تعليمات ...

iec-md.org/farhangi/farang_qaajaar.html
سفرهاي پي‌در پي مظفرالدين شاه قاجار و پدرش از جمله دلائل مؤثر در فروپاشي نظام اقتصادي ... به وجود آورد كه به سرعت توانست به عمر 130 ساله حيات سياسي سلسله قاجار خاتمه دهد. ... شاه با مظاهر مدنيت غربي و همچنين آشنايي هر چندابتدايي او با نظامهاي مختلف حكومتي در ... اين پادشاه در طول يازده سال زمامداري خود سه بار به اروپا سفر كرد.

تاریخ و تمدن - پرتال جامع گردشگری

tourismiran.ir/fa/about/history/
دولت ساسانی حکومتی ملی و متکی به دین و تمدن ایرانی بود و قدرت بسیار زیادی ... خط آنان میخی بود که 42 علامت داشتو جزو با اقتدار ترین دولتهای طول تاریخ جهان ... علی بن طاهر (چند ماه) طلحه بن طاهر(6سال) عبدالله طاهر (7سال) طاهربن عبدالله(18سال) محمدبن .... قاجاریه: این سلسله 144سال در ایران حکومت کرد. موسس آن آقامحمد خان قاجار بود که ...

خدمات رضا شاه به ایران(از زبان نزدیکان) :: حکمت ما

hekmatema.blog.ir/post/3
۱۶ آبان ۱۳۹۲ ه‍.ش. - رضا شاه در اواخر حکومتش به تریاک معتاد شده بود. ... مدت ها شاگرد مسگری بود و کارش دمیدن در آتش خانه مسگری بوده است. بعدها هم چند شغل دیگر را تجربه می کند و سرانجام کارمند سفارت انگلیس می شود و کارش ...... که انگلیس بین دو گزینه ای که داشت تا بعد از قاجار روی کار بیاره و ایران رو در اختیار داشته باشه اون رو ...

آقا محمد خان قاجار که بود

020.ir/تاریخ-ایران/آقا-محمد-خان-قاجار-که-بود
زندگی نامه و شخصیت و کارهای آقا محمد خان قاجار. ... او پایه گذار سلسله قاجار نیز بود. ... محمد حسن خان پدر آقا محمد خان در طول زندگیش کش و قوس های زیادی برای کسب قدرت داشت. ... سپس پس از مدت ها جنگ و گریز در سال 1208 آخرین شاه خاندان زند یعنی لطفعلی خان ... سپاه روسیه برای حمایت از حاکم گرجستان وارد منطقه قفقاز شد و چند شهر را ...

مديريت اسناد و كتابخانه ملي مركز استاني كرمان - مروری بر ...

www.nlai.ir/Default.aspx?tabid=5423&ctl=Details&mid=10955...
شال و شال‌بافي، جزء لاينفك از جامعه‌ي كرمان در دوره قاجاريه بوده است كه مسايل متعدد و ... خاص را نيز به دنبال داشت، چرا كه شال، كالايي سبك وزن و سنگين قيمت بود و مثل ..... از مهم‌ترين وقايع اين دوران، قتل ناصرالدين شاه به دست ميرزا رضا كرماني و مورد ... شدن به سمت حكمراني، مي‌بايست در طول مدت حكمراني، چند برابر آن را وصول نمايد، و در اين ...

تیر ۱۳۸۷ - کوروش کبیر

kuroshebozorg.blogfa.com/8704.aspx
خشایارشا دوم ششمین پادشاه هخامنشی پسر اردشیر درازدست و داماسپیا است. حکومت خشایارشا 45 روز بیشتر طول نکشید و او توسط برادرش سغدیان که با الوگونه ... سپاهیان محبوب بود را به قتل رسانید و دلیل این کارش کینه ای بود که از او به دلداشت. ... اردشیر فردی بود رعیت پرور و عادل و اساس حکومتش بر خلاف حکومت پدرش بوده است.

دوره تاریخی قاجاریه روی بر خط زمان - موسسه کتابخانه و موزه ...

malekmuseum.org/timeline/front?era=30
با تاج‌گذاری آغا محمد خان قاجار در سال ۱۲۱۰ق در تهران سلسله قاجاریه بنیان نهاده شد. ... احمدشاه اخرین شاه قاجار در نهم ابان ماه ۱۳۰۴ با رای مجلس شورای ملی از پادشاهی خلع و ...

دهکده بیوگرافی - بیوگرافی پادشاهان ایران

biographi2009.blogfa.com/cat-3.aspx
دهکده بیوگرافی - بیوگرافی پادشاهان ایران - دهکده بیوگرافی - دهکده بیوگرافی. ... و بدینشکل سلسله هخامنشی با مرگ داریوش سوم به پایان رسید ... حکومت او با کشتار برادرانش آغاز شده بود ، وی در سراسر این مدت به روشنی نشان داد که هیچ ...... كه ریشه در شیوه های نابخردانه حكومتی و فساد اخلاق پاره ای از قاجاریان داشت، بر ایران تحمیل شد .

دكتر مهدي رهبري - تاریخ سلسله ها و پادشاهی های ایرانی

mehdirahbari.blogfa.com/post/96/تاریخ-سلسله-ها-و-پادشاهی-های-ایرانی
۱۹ آبان ۱۳۹۲ ه‍.ش. - خط آنان ميخي بود كه 42 علامت داشت و جزو با اقتدار ترين دولت هاي طول تاريخ جهان بود. .... سال ۶۴۲ تا سال ۷۶۱ میلادی به مدت ۱۱۹ سال بر تبرستان و گیلان استیلا داشت. .... ساختن حکومتی مانند حکومت ساسانیان در خاطر بسیاری از داعیه داران این دوره، از ... هر چند دولت آن ها علی ‌رغم پایبندی به رسم دوره با تکیه بر یک پادشاه ...

I am for you to teach and advise you - تاریخ معاصر افغانستان

www.ziajanhashimi.blogfa.com/cat-25.aspx
فتح محمد علی خان بارکزایی 20 برادر داشت و فرد شماه دوم حکومت شاه محمود بود و فتح علی ... شکست خورد و به هرات فرار کرد اما برادران فتح محمد خان برای کسب قدرت به مدت 16 سال با ... 1- در طول این دوره کدام توجهی به پیشرفت و آبادی افغانستان صورت نگرفت ..... در دوره شاه زمان در غرب کشور سلسله قاجار و درشرق کشور کمپنی هند شرقی ...

۷ نکته که باید درباره آریایی قهرمان و عرب سوسمار‌خور بدانید | ...

meidaan.com/archive/7998
۷ اردیبهشت ۱۳۹۴ ه‍.ش. - این تصور که خون پاک سربازان آفتاب‌سوخته کورش کبیر در طول تاریخ سفر ... و تصور اینکه می‌شود یک فرهنگ ملی خالص داشت که از فرهنگ‌های دیگر، خواه غربی ... بفهمیم با چند تغییر کوچک در جنگ‌ها و معاهدات دوران قاجار، صفویه و پیش از آن و ..... پادشاهان هخامنشی از جمله کوروش بزرگ دارای تسامح مذهبی بودند و به باورهای ...

علوم اجتماعی - مقاله در مورد عصر پهلوی اول

olomegtemaei502.blogfa.com/post/15
رضا شاه پهلوی بنیانگذار سلسله ی پهلوی در عصر ناصری ( 1295/1256ش) در یک خانواده ی ... و تغییر چند اصل در متمم قانون اساسی که ضامن بقای سلطنت در سلسله قاجاریه ... مدت زمان خدمت نخست وزیران بستگی تام به رأی شاه داشت و امر به استعفا بی چون وچرا ... رضا خان گرچه شیوه حکومتش به شیوه سربازی بود ، اما این تمام حقیقت نیست، ...

وبلاگ تاریخ

nftajrobi.blogfa.com/
شابشال نفوذ زیادی بر محمدعلی میرزا داشت و او را علاقه مند به روسیه کرد. ... آنگاه تنی چند از مشروطه خواهان سرشناس چون میرزاجهانگیرخان صوراسرافیل و ملک ... از اوائل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار نارضایتی مردم از ظلم وابستگان حکومت رو به رشد بود. ...... دوران پنجاه ساله سلطنت ناصرالدین شاه علاوه بر طول مدت و جنبه های گوناگون سیاست ...

مطالعات اجتماعی ابن هیثم شهرستان ازنا - زندگی نامه شاهان قاجار ...

ejtemai-azna.blogfa.com/post-12.aspx
نادر شاه افشار در زمان حکومتش برای جلوگیری از به قدرت رسیدن محمد حسن خان، ... 1376) فاجعه تاریخی کرمان : مردم کرمان چند بار گرفتار حملات دد منشانه متجاوزان و ... پایان خود رسید و سلسله دیگری از پادشاهی در ایران آغاز شد کهقاجاریه نام داشت و ..... اولین سفر مظفرالدین شاه به اروپا هفت ماه به طول انجامید و در این مدت پنجمین پادشاه قاجار از ...

تاریخ - دروس سوم راهنمایی

salamschool.persianblog.ir/post/4
۲۶ فروردین ۱۳۹۰ ه‍.ش. - شیخ صفی الدین مریدان زیادی داشت پس از او فرزندانش درصدد برآمدند با ... با رسمی کردن مذهب شیعه و سرکوب مخالفان، توانست حکومتی قوی به وجود ... ج:172 سال بعد سلسله صفوی به وسیله شاه اسماعیل تأسیس شد. ... این محاصره ماه ها به طول انجامید. ..... از مدت ها پیش از دوره ی قاجار، انگلستان موفق به سلطه بر هندوستان شده ...

رضا شاه پهلوی - همه چیز!!!!!! - پرشین بلاگ

zamestan.persianblog.ir/page/kabir
سلطنت رضا شاه پایان فرمانروایی قاجاریان و آغاز دوران حکومت پهلوی بود که با ... در سوم آبان ۱۳۰۲ رضاخان با فرمان احمدشاه قاجار به نخست‌وزیری منصوب شد و ابتدا ... رضاشاه در طول زندگی خود و حتی پس از آن به دلایل گوناگون به القاب مختلفی خوانده شده‌است. ... به این خاطر پس از مدتی نوزاد شش ماهه را برداشت و راه تهران را در پیش گرفت.

تاریخ ایران - سلجوقیان

www.parskoroosh.blogfa.com/category/81
۱۷ تیر ۱۳۹۲ ه‍.ش. - در اين مدّت كه بيش از يك قرن و نيم طول كشيد، سلاجقه و اتابكان و امراي آنان بر ... حكومتي جهاني و امپراتوري زمان را بوجود آورند، اين فتوحات و گسترش حكومت و ... سلسلة سلجوقي است مخصوصاً در زمان پادشاهملكشاه، قلمرو دولت سلجوقي بمنتهاي ... و بركت پرورش علما و علم دوستي و حرمت داشتِ سلاطين آل سلجوق بود كه در روي ...

[PDF]دریافت فایل

ganj.irandoc.ac.ir/articles/download_sparse/512588
اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و اﻗﺘﺼﺎدي. داﺷﺖ،. ﺿﻤﻦ اﻳﻨﻜﻪ ﺿﻌﻒ ﺳﺎﺧﺘﺎر دوﻟﺖ ﻗﺎﺟﺎر را ﻧ. ﻴﺰ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﻣﺸﻜﻼت ﻣﺬﻛﻮر اﻓﺰود . ﻛﻪ ﺻﺪر اﻋﻈﻢ و ... ﻓﺮﺳﻮدﮔﻲ دﺳﺘﮕﺎه ﺣﻜﻮﻣﺘﻲ ﺗﺎ ﭼﻪ ﺣﺪ. در ﻋﻘﺐ ﻣﺎﻧﺪﮔﻲ ... ﺑﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻴﺮزا و ﻛﺴﺐ اﻋﺘﻤﺎد ﭘﺎدﺷﺎه آﻳﻨﺪه ﻛﺸﻮر و ﻫﻤﻮار ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻣﺴﻴﺮ ﺗﻌﺎﻟﻲ وﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺑﺮاي ﺗﺼﺪي ﭘﺴﺖ. ﺻﺪارت ﺑﻪ .... در ﻃﻮل ﻣﺪت ﺳﻴﺰده ﺳﺎﻟﻪ ي ﺻﺪارت ﺧﻮد ﺑﺎ ﻣﺸﻜﻼت و ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪد داﺧﻠﻲ و .... ﺻﺪر اﻟﺘﻮارﻳﺦ اﺛﺮ اﻋﺘﻤﺎد اﻟﺴﻠﻄﻨﻪ ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﺣﺎج ﻣﻴﺮزا. آﻗﺎﺳﻲ.

تاریخ ایران/قاجار - ویکی‌کتاب

https://fa.wikibooks.org/wiki/تاریخ_ایران/قاجار
بنا به این روایت پدر آقا محمد خان، محمد حسن خان قاجار، در اصل فرزند شاه سلطان ... در زمان این سلسله حکومت‌های متعدد استانی بر مناطق مختلف سرزمین ایران با جنگ یا ... مردی میانه اندام در مدت عمر خویش به عرق النساء؛ رماتیسم؛ فشار خون مبتلا بود و یک بار ... برخی بر این باورند که وی به چند زبان زنده دنیا آشنایی داشت و به ترکی، فارسی و ...

مجله اینترنتی ازهمه جا ازهمه چیز - تاریخ ایران-سلسله زندیان

golshn12.blogfa.com/cat-78.aspx
۲۳ شهریور ۱۳۸۹ ه‍.ش. - و شايد در تاريخ سلسله سلطنتي ايران، طول مدت زمامداري سلسله زنديه از همه ... پدر كرميخان و صادق خان، ” ايناق“ )به فتح همزه) نام داشت و ايناق برادري ... محمد حسن خان، پسر فتحعلي خان قاجار سپهسالار شاهطهماسب دوم بود كه بدست نادر از ميان رفت. ... راه تهران به اصفهان بازگشت (1666 هجري قمري) و پس از چند هفته استراحت در ...

ايران در دوره سلطنت قاجار - قائمیه

download.ghaemiyeh.com/.../8108-f-13920502-iran-dar-doreh-saltanat-gh...
عنوان و نام پديدآور : ایران در دوره سلطنت قاجار : قرن سیزدهم و نیمه اول قرن چهارهم/ علی‌اصغر .... قدر مسلم اين است كه تمركز قدرت در دست يك يا چند نفر خان و رئيس ايل با توجه به ..... شاه اسماعيل سوم با اطرافيان خود كه در قلب سپاه زنديه جاي داشت به اردوي خان قاجار .... در طول اين مدت فرصتي بسيار مناسب براي خان قاجار فراهم آمد و وي چنان‌كه قبلا ...

تحقیقی از مظفرالدین شاه - دست نوشته های امید

omidsarafi.blogfa.com/tag/نگارش
پنجمن پادشاه سلسله قاجاريه و پنجمين فرزند ذكور(1) و چهارمين وليعهد ناصرالدين شاه بود ... پس از چند ماهي امين الدوله را به تهران احضار كرد و به رياست مجلس وزراء و امور حكام ... مدت اين مسافرت شش ماه به طول انجاميد و در غياب شاه، شعاع‌السلطنه نايب السلطنه بود .... اقتصادی به آنان در تمام طول دوران سلطنت 10 ساله مظفرالدین شاه قاجار ادامه داشت.

ایران بانو

www.iranbanu.blogfa.com/cat-3.aspx?p=2
ناصرالدین شاه در طول دوران سلطنتش کاخ گلستان را گسترش داد و بناهای تازه ای به آن افزود. ... از مهد علیا چند سجع مُهر با عنوان‌های «ملک النساء العالمین»، «عصمة الدنیا و الدین» و ... از سلسله صفویه نیز رایج بوده و در سلسله قاجار نیز رسم بر این شد که مادر شاه .... بعد از مرگ عباس میرزا، فتحعلی شاه قاجار با این که فرزندان بسیاری داشت به ...

مجتمع آموزشی و پرورشی امام خامنه ای - تاریخ و فرهنگ ایران

danaiy.blogfa.com/cat-17.aspx
در طول مرخصی زایمان حقوق دریافتی به حداقل می‌رسید که البته با آن گذران زندگی ممکن بود. ... کوروش به مدت سی سال، از سال ۵۵۹ تا ۵۲۹ پیش از میلاد، بر ایران فرمانروایی کرد. ... -دختر پادشاه قدرتمند ماد، آستیاگ که پایتخت حکومتش در اکباتان بوده - است . .... چند دقیقه پس از آن ، آخوند را به همراه یک نفر دیگر که لباس دهاتی به تن داشت و ...

محمد رضا پهلوی - زندگینامه (بیوگرافی)

zendeginame2.persianblog.ir/post/6/
۲۵ شهریور ۱۳۸۸ ه‍.ش. - او با وقوع انقلاب ایران برکنار شد و از این رو آخرین شاه نظام سلطنتی در ایران به حساب می‌آید. ... مذاکرات میان نمایندگان اشغالگران بر سر جانشینی رضاشاه مدتی به طول انجامید. ... از محمدرضا، پسر محمدحسن میرزا نوه محمدعلی شاه قاجار (ساکن انگلستان و ... مدت کوتاهی پس از آن و در جریان پیشه وری و خودمختاری آذربایجان، شاه ...

پیشینه تاریخی استان مازندران - ویکی اطلس فرهنگی ایران

af.samta.ir/atlas/index.php?title=پیشینه_تاریخی_استان_مازندران
سر سلسله اين دودمان هخامنش بوده كه پس از آن چيش پيش اول، كمبوجيه اول، كورش اول، چيش ... گشنسب شاه در اين دوران بر مازندران حكومت مى كرده است و خاندان او از 330 ق. ... مهر، دار مهر بن ولاش و آذرولاش بن داد مهر به مدت110 سال بر نواحى ساحلى خزر حكومت كردند. ... ق در زمان خلافت عثمان، سعيد بن العاص كه امارت كوفه را بر عهدهداشت از ناحيه شرقى ...

حمله عرب - مهرمیهن

www.mehremihan.ir/component/tag/حمله%20عرب.html
وی عضو یكی از هفت خاندان بزرگ ایران ساسانی بود، كه به عنوان شاه «اهواز» دارای حق .... پس از تيموريان، ترکمن‌های آق‌قيونلو و قراقيونلو مدت کوتاهی در آذربايجان حکومت کردند. ... پس از شاه عباس بزرگ چند شاه ضعيف بر سر کار آمدند تا اين که در زمان شاه ... آقا محمدخان قاجار آخرين شاه زنديه، لطفعلی‌خان زند، را کشت و سلسله قاجار را بنيان نهاد.

اصفهان در طول تاریخ | - هنرمندان هنرهای تجسمی استان اصفهان

isfahanartists.ir/اصفهان-در-طول-تاریخ/
اصفهان قدیم ،یعنی جی در عصر ساسانیان مرکز اداری و حکومتی بود و عناثر شهری مانند میدان و بازار را در خود داشت ولی یهودیه در آن عصر ،دهکده ای بیش ... ایرانیان بنای اصفهان را به جمشید که یکی از پادشاهان سلسله پیشدادی است نسبت می دهند. ... به پایتختی ایران برگزیند و به این مناسبت پس از تسخیر همدان چند تن از سران سپاه خود را به ...

قاجار چگونه ظهور کرد؟ [آرشیو] - سایت علمی دانشجویان ایران

www.daneshju.ir/forum/sitemap/t-36168.html
۹ اسفند ۱۳۸۶ ه‍.ش. - 10پست - ‏3 نویسنده
شاه عباس از اينها احساس خطر مي كرد و روي همين اساس، آنها را به سه گروه ... ايل قاجار كه ريشه مغولي داشت، به دو گروه تقسيم شده بود: قوانلو و دوانلو. ... روس ها در فاصله حكومت پطركبير و كاترين دوم به مدت 40 سال بر اثر مشكلات ... تاج و تخت غلبه كند و زمينه را براي تأسيس سلسله قاجار فراهم آورد. .... اینم ادرس چند تا دیگه:

سلسله های اسلامی در ایران و مساله مشروعیت

www.hawzah.net/fa/article/view/81766
در عین حال برخی از حکومت های پادشاهی در طول تاریخ, بعضا از مشروعیت دوگانهء سنتی ..... سلسله های حکومتی در ایران چه آن ها که به عنوان حکام ولایات, منصوب و یا موید ..... و حتی سلسله ای از آنان در مصر, به مدت 3/5قرن خلافت عباسی را سرپا نگه داشت و به .... به چند دلیل عمده در صدد تقویت پایه های مشروعیت دولت قاجار برآمدند: کنارگذاردن ...

فیش‌های رضا شاه پهلوی - khamenei.ir

farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=1518
رضا شاه پهلوی, وابستگی سلسله پهلوی به مستکبرین ... و سوزاند؛ اما چند روز بعد یك قرارداد بدتر و ننگین‌تری را برای مدتطولانی - سی سال بر مدت .... انقلاب ما یك حركت عظیم مردمی علیه حكومتی بود كه تقریباً تمام خصوصیّات یك حكومت بد راداشت؛ هم فاسد ..... نمی‌دانید دشمنان این ملت، در طول سلطنت خاندان منحوس پهلوی و قاجار، بخصوص در ...

اقدامات پهلوي؛ خدمت يا خيانت؟ | پرسمان دانشجويي - اندیشه ی ...

www.siasi.porsemani.ir/content/اقدامات-پهلوي؛-خدمت-يا-خيانت؟
1-لطفا خوبي هاي حكومت پهلوي محمدرضا شاه رو هم ميگوييد. ... به اين نكته لازم است كه هر چند ما وجود برخي اقدامات مثبت و خدمات در دوران حكومت پهلوي را در .... اواسط دوره‌ي قاجار بود و در توسعه‌ي اقتصادي ايران نقشي اساسي داشت، اما روس و انگليس كه ... بنابراين مي‌توان گفت خيانت رضاشاه به جامعه‌ي ايران، خود دليل فروكاستن حكومتش بوده است.

مواضع سیاسی دکتر مصدق از مشروطه تا پایان مجلس چهاردهم - ...

pahlaviha.pchi.ir/show.php?page=contents&id=3750
مصدق در این جریان حضور داشت گرچه او در آن زمان در حد یک شخصیت شناخته شده و فعال نبود. .... صرفنظر از مشاغل اداری دکتر مصدق، زندگی او در طول دوره فعالیت سیاسیش از ... [9] به خصوص که وجود شاهزادگان و حتی حضور خود محمدعلی شاه قاجار در آن، وضع آن ..... او گفت که سلسله قاجار را منقرض می‌دان،د و این را در چند جای سخن خود تکرار کرد.

خبرگزاری ایمنا - مرگ مظفرالدین شاه

www.imna.ir/vane.xbzbjh87w9bij.html
مظفرالدین‌شاه، پنجمین پادشاه سلسله قاجاریه بود که پس از چهل سال ولیعهدی، در ۴۴ سالگی به ... متعدد اقتصادی به آنان در تمام طول دوران سلطنت ۱۰ ساله مظفرالدین‌شاه قاجار ادامه داشت. ... شاه در اکثر سال‌های حکومتش بیمار بود و اداره امور کشور در این مدت عمدتاً بر عهده ... چند روز بعد، او را به حکومت کاشان منصوب کرد و امیرکبیر را به طرف کاشان ...

لک نوشت - بنی آدم و استانداری لرستان

laknvsht.blogfa.com/post-2.aspx
کریم خان چند روزی او را به عنوان مهمان نزد خویش نگه داشت و چندی بعد به او گفت:هر ... می دانید که در دوره قاجار به کسانی که امروزه عنوان استاندار را دارند حاکم می گفتند در دوره رضا شاه این ... بطوری که از سال 1303 تا 1343 یعنی در طول دوره ی چهل ساله ی تبدیل لرستان از ... 3- متوسط زمان صدارت هر استاندار در مدت فوق یک سال و سه ماه بوده است!

خبرگزاری میراث فرهنگی - همه عمر ولی‌ عهد بودیم

www.chn.ir/NSite/FullStory/?Id=70066
۱۷ دی ۱۳۸۴ ه‍.ش. - قضاوت درباره زندگی و اقدامات پنجمین شاه سلسله قاجاریه با توجه به شرایطی که همراه با سلطنت به او ارث رسید و حوادثی که در طول سلطنت یازده ساله او رخ داد کمی سخت است. ... با مرگ ناگهانی این کودک برادر دیگرش ولی عهد شد که او چند ماهی بعد درگذشت ... او اگر چه به قول مهدی‌قلی خان هدایت طبع معتدلی داشت اما وارث حکومتی ...

IRAN - Perisian History Safavid to Pahlavi

www.persia4all.com/Safavid%20to%20Pahlavi.htm
سازمان حکومتی صفویان در آغاز آمیختاری از ساختار رده‌بندی صوفیان و ساختار سنتی ... به این روی که در بالای هرم نیروشاه جای داشت که هم آدم نخست فرمان‌روایی و هم مرشد ..... با انحلال سلسله قاجار توسط مجلس شورای ملی در ۹ آبان ۱۳۰۴، رضا شاه به سلطنت رسید. ..... چند ماه از تاجگذاری وی نگذشته بود که جنگ جهانی اول، که از مدت ها پیش زمینه آن ...

دانلود کتاب تاریخ شاهنشاهی اعلیحضرت رضا شاه پهلوی - ...

ketabnak.com › تاریخ و سیاست › تاریخ معاصر ایران
۲۴ مهر ۱۳۹۴ ه‍.ش. - حداقل در این مورد چند تا کتاب مطالعه کن بعد حرف بزن!! ..... هنر دوره قاجاریه به هنر، معماری و تمام آثار هنری دوران سلسله قاجاریه که از حدود تاریخ .... رضاشاه کبیر 16 سال فرصت سازندگی داشت که جنگ جهانی دوم این فرصت را از ما ایرانی ها گرفت .... رضا شاه با امکانات و منابع مالی بسیار ناچیز در طول مدت بسیار کوتاهی همه ...

منم کوروش,شاه شاهان پادشاه جهان - blogfa.com

koroshhakhamanesh.blogfa.com/author-koroshhakhamanesh.aspx
با فرو ریختن قلعه در طول قرن‌ها آن را تبدیل به یک تپه کرده و اکنون پس از حدود ۲۵ قرن ... دشتستانی به‌نام "زایرخضر خان" بوده که در دوره قاجاریه ساخته شده و برفراز تپه، روی ... با قبر تخريب شده كوروش مواجه شد و آن را آرامگاه موسسسلسله هخامنشي يافت، فردي را .... تو كمبوجيه، مپندار كه عصای زرين پادشاهی، تخت و تاجت را نگاه خواهد داشت.

هُـدانِـت بامدیریت سیدمحمدباقری پور - تـاریـخ مـعـاصر دوران ...

www.hodablog.com/category/231
در مطلب مشروطه را خط به خط بخوانید به مرور روزنگار مشروطه در چند سال اولیه خود ... در طول مدت نزدیک به یک قرن و نیم دوران حکومت قاجاریه از شخصیت های بسیاری نام ... ناصرالدین شاه، چهارمین شاه سلسله قاجار بود که تقریبا 50 سال بر ایران سلطنت ..... دردوران هخامنشیان آموزش بیشتر جنبه مذهبی و حکومتی داشت و به سه نوع تقسیم می شد.

عزاداری با آل‌بویه آغاز شد/ اعتقاد قاجار به عزاداری واقعی بود | ...

www.khouznews.ir/fa/print/105867
۴ آبان ۱۳۹۴ ه‍.ش. - تفاوت نگاه سلسله‌های صفویه و قاجار با سلسله پهلوی درباره عزاداری‌های محرم، ... شاه، بهایی‌ها را تقویت کرد تا جلوی شعائر دینی گرفته شود ... و هر چند این درگیری‌ها دو سه قرن به طول انجامیدند، اما عثمانی‌ها نتوانستند بر ایران تسلط یابند. ... برای مثال کلاهی که قزلباش‌ها در جنگ‌ها روی سر می‌گذاشتند، 12 ترک داشت به نشانه ...

ایران دوره اسلامی در یک نگاه - جزیره دانش -

www.jazirehdanesh.com/find.php?item=9.140.229.fa
۱۶ خرداد ۱۳۸۴ ه‍.ش. - ابران را چرا باید دوست داشت .... محمود غزنوی بزرگ‌ترین پادشاه غزنوی بود که چند بار به هند لشکر کشید و ثروت ... پس از تیموریان، ترکمن‌های آق‌قیونلو و قراقیونلو مدت کوتاهی در ... آقا محمدخان قاجار آخرین شاهزندیه، لطفعلی‌خان زند، را کشت و سلسله ... جمهوری اسلامی پاسخ مثبت دادند و خواستار تشکیل چنین حکومتی شدند.

تاریخ چهارلنگ بختیاری

tajmirkhan.persianblog.ir/
۱۸ تیر ۱۳۹۱ ه‍.ش. - محمدتقی خان که اندیشه و افکاری نو و مترقیانه داشت و صادقانه طالب پیشرفت و ... شاهزاده پس ازچند روز که مهمان حان بختیاری بود به شوشتر بازگشت. .... 1- سردار اسعد بختیاری « بی توجهی به اوامر پادشاه قاجار و تدارک لشگر و سپاه »را .... او بستند نادر شاه نتوانست وارد شهر شود آورده اند که مدت زیادی طول کشید ؛ نادر شاه ...

نگاهی به سرگذشت زرتشتیان پس از ساسانیان | kniknam

www.kniknam.com/.../نگاهی-به-سرگذشت-زرتشتیان-پس-از-ساسانیان
نبرد قادسیه به مدت چهار روز ادامه داشت، رستم فرخزاد براثر حادثه ای ناگهان مجروح شد وپس ... سال پادشاهی کرده بودند و یکی از دراز ترین و پایدار ترین سلسله ها در تاریخ ایران آن ... بنی اُمیه خلافت را تبدیل به حکومتی کرده بود که پر از فساد شده بود، آنان به مردم ... مدتی طول نکشید که بین حاکمان مازندران اختلافاتی پیش آمد آنان هر چند که در ...

[PDF]درس 14 - پایگاه کتاب های درسی ، اداره کل نظارت بر نشر و ...

www.chap.sch.ir/sites/default/files/books/93-94/.../120-140-C271-3.pdf
اما در جریان لشکرکشی به آن منطقه توسط چند تن از همراهان خویش به قتل رسید. بدون تردید ... را می توان در این طنز سیاسی یافت که مستوفی در کتاب خود دربارة شاه قاجار به هنگام. جنگ های .... در نظام حکومتی قاجار بعد از شاه، صدراعظم )وزیراعظم( قرار داشت. .... محمدشاه سه سال بعد از تاج گذاری، عازم فتح هرات شد و این شهر را به مدت ١٠ ماه محاصره.

تاریخ

www.305-history.blogfa.com/
هرچند ایران در طول تاریخ چند هزار ساله،حوادث و فراز و نشیبهای زیادی به خود دیده است،اما سال .... به اشغال نظامی درآورد و به همین دلیل روزنامه نگاران دست به اعتصاب زدند و مدت 61 روز یعنی تا .... چرا که اشرف شاه را دوست داشتو می‌دانست که شاه عاشق ثریا است. ..... هر چند در اواخر دوره قاجار و در جریان نهضت مشروطه و پس از آن، سیاسیون «نوگرا» و ...

- جوانمرگی شاهانه در غربت - عبارت

ebaarat.ir/print/293
۱۰ خرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - امروز سالمرگ آخرين شاه سلسله قاجار است . ... آمد نامش را احمد میرزا گذاشتند، مانند پدرش محمدعلي شاه معلمان و مربيان روسي داشت اسمیرنوف معلم روسی ... احمد در10 سالگي وليعهد شد، سنی که در آن تازه بچه می آموزد که الفبا چند حرف دارد. ... احمد شاه 17 سال پادشاه ماند و درطول اين مدت مانند پدربزرگ و جد خود سفرهاي متعددي از طريق ...

پایه ی نــهـــم (پاسخ فعالیت ها) - وبلاگ مطالعات اجتماعی ( ...

mba49.persianblog.ir/page/6
7ــ به کمک معلم، چند کره جغرافیایی را به کلاس بیاورید؛ به طوری که هر گروه، یک کره در اختیار داشته باشد. ... 6ــ چرا در اول تیر ماه در ناحیه مدار قطبی شمال، طول یک روز 24ساعت و به عکس در ..... 2ــ شیوهٔ به قدرت رسیدن سلسله های افشاریه، زندیه و قاجاریه چه شباهتی به هم دارد؟ .... 1- روزنامه ها آزادی وحق انتقاد از شاه و مقامهای حکومتی نداشتند.

مجموعه مقالات: رییس ایلی که مدعی سلطنت نبود

behnoud-blog.blogspot.com/2011/05/blog-post_29.html
۸ خرداد ۱۳۹۰ ه‍.ش. - دکترای اقتصاد از دانشگاه پاریس داشت و چند سال قبل از انقلاب امکان یافت تا به ایران سفر کند و به کشاورزی بپردازد. ... احمد شاه قاجار نوه مظفرالدین شاه که هفتین پادشاه این سلسله بود با تعهد به .... در ضمن تمام مدت با دنیا با همه ضعف خود جنگید . ... صفت خوب برای عمل این خاندان در طول دوره حکومتشان از نظر شما هست .

چرا حکومت قاجاریه را نمی توان دست‌نشانده دانست ... - خبرگزاری ...

www.snn.ir/print/279767
۱۷ آذر ۱۳۹۲ ه‍.ش. - شهبازی: در طول تاریخ ایران شاهد تغییرات حکومت از یک خاندان به خاندان ... آن بریتانیا قرارداشت، در آن زمان با شیوه حاکمیت سنتی میانه‌ای نداشت ... رضا شاه بانی این تغییر در ایران بود و سنت به طور کلی در ایران نفی ... بحث نفت از قرارداد دارسی در دوره قاجار است، می‌توان این ایراد را به قاجار گرفت که چرا مدت این قرارداد ...

ساسانیان- پهلوی-قاجار-غزنویان-صفویان-افشاریان-ماده - رهام ...

roham1386.persianblog.ir/.../ساسانیان-_پهلوی-قاجار-غزنویان-صفویان-ا...
ایران (بخش اول) "پیشینه تاریخی و سلسله حکومتهای ایران" ... می‌رسد، ولی شروع تاریخ سیاسی ایرانیان از آغاز حکومتپادشاهی ایران در زمان ماد است. .... در این محل چند لوحه گلی یافت شده و به خطی هندسی روی آن مطالبی نوشته شده که هنوز رمز گشایی نشده ولی در کل ... در هر سه مورد، مساعی آنان اهمیت قابل ملاحظه‌ای برای تاریخ ایران داشت. جنگهای ...

ميرزا حسين خان سپهسالارقزويني (مشيرالدوله) - دانشجويان ...

historyscholar.persianblog.ir/post/3/
۱۴ مهر ۱۳۸۵ ه‍.ش. - و همانا براي سلسله قاجاريه دوره سلطنت ناصرالدين شاه نقطه اوج آن است و حوادث و ... پدروي دردستگاه حكومتي ركن الدوله مال وثروتي اندوخته ونردبان ترقي را طي نمود؛ به ... اقامت وي در بمبئي به مدت سه سال بهطول انجاميد وبعد از سه سال با ثروت .... حسين خان سپهسالار كه اختيارات لازمه از طرف ناصرالدين شاه داشت، رسيده وچند ...

[PDF]چالش پادشاهان قاجار با حکمرانان محلی بلوچستان م( 1848 تا ...

localhistories.journals.pnu.ac.ir/pdf_1905_b9e92c3b687cf24fe95b9a91...
توسط پیری - ‏2015
که ريشه در تاريخ میانه ايران داشت،. فرصت تثبیت حاکمیت ... بلوچستان در آغاز دورة قاجار کانون ناآرامی. های. فراوانی. شد .... خاندان سامانی. ،. بلوچستان عرصة منازعات بین. سلسله. های محلی شد. تهاجم مغول. سبب. کوچ ... حکومتش از نرماشیر فراتر نرفت. .... نیز چند تن از ريش سفیدان قومش را در. کوچ ..... خان در طول مدت درگیری. پیوسته از ...

نگارگري دوره قاجار (بخش دوم ) | دوران قاجار

https://qajar.wordpress.com/category/نگارگري-دوره-قاجار-بخش-دوم/
Posts about نگارگري دوره قاجار (بخش دوم ) written by همایون. ... ميرزا معزالدين محمد ، نياي خانواده غفاري، در سلك ارباب قلم كاشان انتظام داشت و در سال 1162 به .... آن انواع تکلف بکار رفت، بطوري که ريزه کاري ها و نقاشي هاي آن مدت دو سال طول کشيد. .... وي محمد را به پادشاه بنمود شاه او را تحسين كرد، روزي، چند بر آمد ، شاه دستور داد در شمس ...

موقعيت تاريخي - معاونت استانداري و فرمانداري ويژه طبس

www.sk-tabas.ir/Index.aspx?page_=form&lang=1&sub...
در دوره هخامنشيان و قبل از آن طبس مرزبان نشين تابع ايالت شاه نشين پارت (خراسان بزرگ) بوده است. ... يزدگرد سوم آخرين امپراطور ساساني در گريز به سمت مرو چند ماه در طبس اردو زد. در تمام طول اين مدت طبس به عنوان پل ارتباطي شرق شمال شرق با غرب بوده، ... در اوايل قرن ۱۳ هـ ق ايل شيباني كه با قاجار مخالفت مي كردند جويمند (گناباد ...

با زیباترین کاخ های ایرانی آشنا شوید! - Sebghat.com ...

www.sebghat.com/index3.php?code=1604
۱۶ آذر ۱۳۹۴ ه‍.ش. - شاه عباس در سفری که به نجف اشرف داشت، دروازه قدیمی‌ بارگاه حضرت علی(ع) را ... بعضی پژوهشگران بر این باورند که ایوان معروف عالی قاپو چند دهه پس از ساخت این ... ایوان بزرگ کاخ نیز با 28 متر طول، 14 متر عرض و 18 متر بلندا، نمونه اولیه ... صفویه دیرپاترین سلسله تاریخ ایران پس از اسلام هستند که به مدت 227 ...

بررسی رابطه بین حمایت فتحعلی شاه قاجار از هنر و استفاده ...

psq.kiau.ac.ir/article_523579.html
فتحعلی‌شاه قاجار با شناختی که از تاریخ ایران داشت به‌خوبی توانست وجه کاربردی ... و جاذب طبع برخی از پادشاهان و درباریان بود که حتی در شرایط پیچیده حکومتی به شکلهای ... بنابراین گاه پیش میآید که در طول تاریخ یک پادشاه یا دربار به‌منظور حفظ حریم و .... سلسله قاجار با تاج‌گذاری آغامحمدخان قاجار در سال 1174 هجری شمسی (1210 ﻫ.

نسخه چاپی

www.tabnakkhozestan.ir/fa/print/14144
۲۴ اسفند ۱۳۹۳ ه‍.ش. - آقامحمدخان قاجار پس از تاسیس سلسله قاجار، تهران را پایتخت حکومت خود قرار داد ... ساکنان خود تهران هم، در طول مدت سکونتشان در این شهر هنوز امکان پذیر نشده باشد. ... اتاق موزه در این کاخ سال 1290 توسط ناصرالدین شاه و پس از سفر به اروپا و ... تهران قرار داشت اگر به معماری علاقه مند هستید حتما سری به این میدان بزنید.

بخشی از اعمال آغامحمدخان قاجار در طول دوره حکومتش | کشتن

www.ghatreh.com/news/.../بخشی-اعمال-آغامحمدخان-قاجار-طول-دوره-حکومت...
۱۲ آذر ۱۳۹۴ ه‍.ش. - بخشی از اعمال آغامحمدخان قاجار در طول دوره حکومتش .... فرض کنیم این وقایع اتفاق افتاده آیا نام بردن قوم مذکور در داخل پارانتز لزومی داشت؟ ... شما که با خواندن این چند خط از یک شاه بی رحم و خون ریز و سفاک و خوک صفت درنده خو این ..... تهرانیها باید هفت روز هفته و هر روز به مدت هفت ساعت و هفت دقیقه و هقت ثانیه رو به سوی ...

شاهزاده ی دیوانه ی قاجار و اقدامات او - آکابانو

www.akabanoo.com/article/akadaneshha/.../news2016521924313360.ht...
از شاهزادگان دوره قاجاریه، مسعود میرزا ظل السلطان، پسر ارشد ناصرالدین شاه، از نظر تمول ... وی در طول مدت عمر خود، سی و چهار سال متوالی حاکم اصفهان و قریب چهل و پنج سال ... و یک هزار سرباز در اختیار داشت و اصرار داشت تا وزارت جنگ به او واگذار شود اما شاه که ... اثری نیست و چنارهای چند صد ساله را بریده اند و بجای آن خیار و گرمک کاشته اند.

کلید واژه:رضا شاه - مرکز توسعه علوم و فناوری پیشرفته

www.virascience.com/search/?q=کلید%20واژه:رضا%20شاه&page=9
بررسی مختصر روابط تجاری و بازرگانی شاه عباس اول با دولت های اروپایی (1038-996 هـ. ... اداری و اقتصادی در طول مدت حکومت صفویه، به خصوص دوره شاه عباس اول (1038-996 هـ. ... خارجی،سرانجام در دوره صفویه یکپارچه گشت و از نظر مذهبی ، سیاسی ، حکومتی و ... بوشهر از روزگار ماد تا اوایل دوران قاجار نقش حساسی در خلیج‌فارس داشت، این ...

استاندارد

www.isirikh.ir/?page=44009
۵ روز پیش - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

الف - پشت پرده ترافیک‌های عجیب و غیرمتعارف اخیر تهران

alef.ir/vdcc4iq0m2bqii8.ala2.html?422287
۱ ساعت پیش - صف‌های چند کیلومتری خودروهای به هم پیچیده اخیر شهر تهران موضوعی است که در چند روز گذشته به ... ... کرده که به دلیل سرمای هوا و کاهش طول روز حجم ترافیک در معابر تهران افزایش یافته است. .... مدت ۳ هفته اخیر مککر با ترافیک بسیار سنگین در اکثر خیابان ها مواجه هستیم و ... ۷. زن ناصرالدین شاه قاجار در پیری + عکس ...

چرخش قدرت در تاریخ سیاسی ایران - Facebook

https://mobile.facebook.com/...در.../1167269399986299/?_...
وی گفت: “من در حکومتی که پلیس آن مردمش را می‌زند حضور نخواهم داشت. ... را به دست می‌گیرد و اگر کارش در طول مدت تعیین شده برای خدمت، مورد پسند عموم باشد، شانس .... این سلسله را «شاه اسماعیل صفوی» بنیان گذاشت و خود به عنوان پادشاه به تخت نشست. .... وی پس از ده سال حکومت و چند روز پس از امضای فرمان مشروطیت که قرار بود در ایران ...

تاریخ تهران - دانستنی های تهران

adinehtehran.ir/مقاله-تاریخ-تهران
[۵] این منطقه در زمان سلسله صفوی به علّت این‌که بقعه سید حمزه جدّ اعلای صفویه در نزدیکی حرم ... نخستین بار، شاهطهماسب اول صفوی در ۹۱۶ خ. ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و برج‌هایش از دو نقطه خاک ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها نزدیکی به اراضی ...

74130 - بروجرد

boroujerd90.ir/?page=74130
۲۴ آبان ۱۳۹۵ ه‍.ش. - ۷ این منطقه در زمان سلسله صفوی به علّت این‌که بقعه سید حمزه جدّ اعلای ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن ... در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار بر اثر موج حرکت ایران به سوی غرب، تهران بیش از پیش آباد گردید.

هویدا»، کمونیست، فراماسونر، بهائی و - مرکز اسناد انقلاب اسلامی

www.irdc.ir/fa/content/5402/print.aspx
۸ شهریور ۱۳۸۵ ه‍.ش. - او همواره سعی می‌کرد خود را با خواست و مصالح شاه و دیدگاه قدرتهای برتر آن روز همسو و منطبق سازد. ... قاجار در آشوبهائی که بهائیان در چند شهر ایران به راه انداختند نقش داشت. ... جدید بر عهده بگیرد؛ اما اینمدت دو ماه بیشتر به طول نینجامید وانتصاب ... اما خود نیز مشوق شاه در تداوم مفاسد حکومتی در ابعاد گوناگون و توجیه‌گر ...

8713 - نینا چت

ninachat.ir/?page=8713
۱۵ آبان ۱۳۹۵ ه‍.ش. - آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای ... در جوار این بقعه باغی بود که به زبیده خاتون، همسر هارون الرشید، تعلق داشت. ... را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در ۱۲۲۱ ق، داخل رواق‌ها را آینه کاری و کاشی کاری .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

6176 - نینا چت

ninachat.ir/?page=6176
۱۵ آبان ۱۳۹۵ ه‍.ش. - آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای ... در جوار این بقعه باغی بود که به زبیده خاتون، همسر هارون الرشید، تعلق داشت. ... را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در ۱۲۲۱ ق، داخل رواق‌ها را آینه کاری و کاشی کاری .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

279 - آهنگ های ابدی

everlastingsongs.ir/?page=279
۱۰ آذر ۱۳۹۵ ه‍.ش. - آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای ... در جوار این بقعه باغی بود که به زبیده خاتون، همسر هارون الرشید، تعلق داشت. ... را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در ۱۲۲۱ ق، داخل رواق‌ها را آینه کاری و کاشی کاری .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

نسخه چاپی - سوک

sook.ir/fa/print/182065
۲۰ بهمن ۱۳۹۴ ه‍.ش. - در ایران دوره قاجــار و پهلوی اول به دلیل بیــم از نفوذ بیگانگان فعالیت ... در این دوره عموماً فرهنــــگی بود هر چند برخی فراماسـون‌ها به درجات عالی حکومتی نیز نائل آمدند. ... قرن نوزدهم خصوصاً انقلاب فرانسهداشت: آموزه‌هایی چون لیبرالیسم و اومانیسم. ... نخست‌وزیر رضاشاه و اولین نخست‌وزیر محمدرضا شاه به شمار می‌رفت، خود از ...

1575 - سرودار

313sardar.ir/?page=1575
۱۸ آبان ۱۳۹۵ ه‍.ش. - آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای ... در جوار این بقعه باغی بود که به زبیده خاتون، همسر هارون الرشید، تعلق داشت. ... را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در ۱۲۲۱ ق، داخل رواق‌ها را آینه کاری و کاشی کاری .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

103مدرسه چهارمحال و بختیاری با کمتراز 10 دانش آموز فعالیت ...

khabarfarsi.com/u/28407477
۳۰ آبان ۱۳۹۵ ه‍.ش. - مرکز بهداشت استان قم بیان داشت: نکته مهم این است که در مصرف دارو حداقل مصرف را .... البتهچند روز پیش و با بالا گرفتن آلودگی هوای تهران، رئیس اداره سلامت ..... نانو در استان لرستان با توجه به مدت زمان اندک برگزاری دوره های آموزشی نانو، از .... سیاست کلی پادشاهان قاجار کاهش دادن قدرت زمینداران بزرگ و خان های کوچک ...

برگزاری آئین نکوداشت یکصدمین سال تاسیس آموزش و ...

khabarfarsi.com/u/29353523
۱ روز پیش - در چنین شرایطی حضرت مهدی تولد یافت اما از نظرها مخفی ماند مگر چند شیعه خاص که ... دوره آموزشی کوتاه مدت تخصصی ویژه مدیران فنی دفاتر خدمات مسافرتی استان ... علمی و دانشگاهی و هم چنین محافل تصمیم ساز حکومتیدر این پدیده شده است. .... از آن جا که شاه جهان به ممتازمحل علاقه ویژه ای داشت و طاقت دوری از همسر محبوب ...

آشنایی با تاریخچه و نحوه ساخت حرم امام حسین (ع) - خبرگزاری ...

basijnews.ir/fa/news/.../آشنایی-با-تاریخچه-و-نحوه-ساخت-حرم-امام-حسین-ع
۶ روز پیش - حرم حسینی در طول تاریخ از یکسو همیشه مورد دشمنی خلفا و کژدینان و از طرف دیگر ... زیارت قبر شریف امام حسین(ع) از سوی مسلمانان فراهم شد و این روال ادامه داشت تا ... شاه اسماعیل صفوی به مدت یک شب در حرم امام حسین(ع) اعتکاف کرد و پس از آن ... فتحعلی شاه قاجار نیز به دلیل آن که طلای گنبد امام حسین(ع) سیاه شده بود، ...

Rasa News :: خبرگزاری رسا - تحلیلی بر ساختار قدرت در ...

www.rasanews.ir/print/244025
۱۱ بهمن ۱۳۹۳ ه‍.ش. - «حکومت دموکراسی مآبانه» محمدرضا شاه، در حقیقت با اقدامات او در هئیت ... از آنجا که بنای آن بر پایه مردم سالاری نبود و دست استعمارگران در برپایی آن دخالت داشت، فرجامی غیر ... سلطنت رسید؛ پس از آن کارگردانان خلع سلسله قاجاریه پاداش گرفتند و .... در طول این 12 سال انجام داده است، در حقیقت «اجرای حکومتی دموکراسی ...

45875 - آریان پی سی

www.aryanpc.ir/?page=45875
۱۵ آبان ۱۳۹۵ ه‍.ش. - آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای ... در جوار این بقعه باغی بود که به زبیده خاتون، همسر هارون الرشید، تعلق داشت. ... را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در ۱۲۲۱ ق، داخل رواق‌ها را آینه کاری و کاشی کاری .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

6021 - بیابان زدایی

desert-wetland.ir/?page=6021
۲۵ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

بیابان زدایی

desert-wetland.ir/?page=4184
۲۳ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

7226 - بیابان زدایی

desert-wetland.ir/?page=7226
۲۵ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

1867 - سی کی هاست

www.ckhost.ir/?page=1867
۷ روز پیش - نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... طرح‌های دورهٔ محمدرضا شاه پهلوی با انقلاب ۱۳۵۷ ایران تقریباً متوقّف شد. ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و برج‌هایش ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

منظومه خبری چی 24|شاهزاده ی دیوانه ی قاجار و اقدامات او

chi24.info/.../شاهزاده%20ی%20دیوانه%20ی%20قاجار%20و%20اقدامات%20ا...
از شاهزادگان دوره قاجاریه، مسعود میرزا ظل السلطان، پسر ارشد ناصرالدین شاه، از نظر تمول و ... وی در طول مدت عمر خود، سی و چهار سال متوالی حاکم اصفهان و قریب چهل و پنج سال ... کرد اثری نیست و چنارهای چند صد ساله را بریده اند و بجای آن خیار و گرمک کاشته اند. ... آن منصرف گردد وی با اصرار ظل السلطان را از تخریب چهلستون نیز بر حذر داشت.

1168 - اسپرت

www.idmansport.ir/?page=1168
۱۹ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

5700 - اشکان دی ال

www.ashkanandl.ir/?page=5700
پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را مرکز ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدمطول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

3756 - نیدیا

nidea.ir/?page=3756
۱۵ آبان ۱۳۹۵ ه‍.ش. - نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... طرح‌های دورهٔ محمدرضا شاه پهلوی با انقلاب ۱۳۵۷ ایران تقریباً متوقّف شد. ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و برج‌هایش ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

بررسی مؤلفه‌های صوری و ماهوی حکومت اسلامی در دوران غیبت ...

sokhane-ashena.com/index.php/archive?id=7557
شناخت این مؤلفه های صوری و محتوایی می‌تواند ما را به ماهیت و چیستی حکومت از منظر اندیشمندان، آگاه ساخته و با نمایش مزایا و محاسن یا کاستی‌های هر نظریه حکومتی، ...

page81964 - قیمت ماشین

artait.ir/?page=81964
۱۱ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - انقلاب ۱۳۵۷ ایران حکومت مطلقه پادشاهی را در ایران سرنگون کرده و جمهوری اسلامی را جایگزین کرد. این نظام حکومتی که در قانون اساسی مصوّب ۱۳۵۸ (و بازنگری ۱۳۶۸) تشریح ... در طول تاریخ «ایران» یکی از رایج ترین نام‌های سرزمین وجغرافیای ..... دودمان پهلوی (۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷) سلسله‌ای است که پس از انحلال سلسله قاجار، بر ...

15711 - مرکز فروش

consolecenter.ir/?page=15711
پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را مرکز ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدمطول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

1396 - فارسی بوک

www.far30book.ir/?page=1396
۱۵ شهریور ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

للبیت | امیرکبیر صدارت قاجار ناصرالدین‌شاه امیر کبیر | ...

lalebit.ir/list/امیرکبیر+صدارت+قاجار+ناصرالدین‌شاه+امیر+کبیر.html
تقی خان معروف به امير کبير نخستین صدراعظم ناصرالدین شاه قاجار بود. او ... در مدت سه سالی که عهده دار صدارت در دربار ناصرالدین شاه بود توانست بسیاری از ناکامی ... زائران ایرانی خانه خدا بیش از 1300 سال از مسیر میان عراق تا مکه و مدینه در طول چهل ... هر چند در این دوران همواره در تاریخ این کشور کسانی بروز و ظهور کردند که به نوعی ناجی ...

نسخه قابل چاپ

www.torghabehonline.com/news/printable_detail.asp?id=4412
۳۰ شهریور ۱۳۸۸ ه‍.ش. - این تشکیلات در دوره ناصرالدین شاه قاجار شکل گرفت، در سالهای بعد مورد اصلاح و ... سپس با قدرت گرفتن سلسله صفوی و تعیین مذهب شیعه در ایران، سیستم قضائی بر محور فقه امامیه تنظیم شد. ... این رویه در دوران افشاریه و زندیه نیز کم و بیش ادامه داشت. ... او طی این مدت با ساختارهای حکومتی چند کشور جهان آشنا شد.

تاريخ بایگانی - صفحه 4 از 18 - دانشجو یاردانشجو یار

www.e7p8.xyz/category/history/page/4/
البته نباید فراموش کرد که کشور ما در طول دهه‌های گذشته از سوی قدرت‌های خارجی اعم از ... مظفرالدین شاه پنجمین شاه سلسله قاجار و کسی است که دوره ولایت عهدی اش سه برابر ... مدتی برای پذیرش افکار اصلاح طلبانه آمادگی داشت وی امین سلطان را که مورد تنفر عامه .... عیلامیها در مدت چند هزار سال هویت خود را در برابر اقوامی نیرومند چون سومریها، ...

تاریخ ایران باستان

storia.roomfa.com/
یکی از نوادگان هخامنش که به حکومت سرزمین پارس رسید، کورش نام داشت . کورش پارس ها را به قیام علیه مادها دعودت کرد و به جنگ آژی دهاک ، پادشاه بی اراده ی ماد رفت . ... در طول‌ اين‌ دو قرن‌ اكثر دانشمندان‌ ايراني‌ به‌ زبان‌ عربي‌ سخن‌ مي‌گفتند و نگارش‌ كتب‌ به‌ ..... در مدت چند روز بحران و كشمكش ميان مدعيان سلطنت و نارضايتي مردمي كه ار حكمرانان ...

مشاهده مطالب - سازمان زنان انقلاب اسلامی

saznaa.ir/newindex.aspx/Comment/Library/.../newindex.aspx?...
داریوش شاهی بود عاقل و دارای اراده قوی و هر چند در بعضی موارد شدت عمل نشان داده است ... آیا می دانید:در طولسلطنت داریوش كبیر 242 حكمران بر علیه او شورش كرده بودند و او ... محمدحسن میرزا فرزند محمدعلی شاه قاجار، نایب السلطنه و ولیعهد برادر بزرگ خود، ... از سوی احمد شاه قاجار به نخست وزیری منصوب شد و در طول مدت کوتاه نخست وزیری اش ...

10121 - ناصح

nasseh.ir/?page=10121
در کنار این بقعه، مسجدی به نام مسجد باب‌التبن یا مسجد کاظمیه قرار داشت که شیعیان از ... آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای اداره آن ... خانه‌هایی را در اطراف صحن خریداری کرد و صحن را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

نقدی بر کتاب ایران، جامعة کوتاه مدت - حوزه هنری

www.hozehonari.com/default.aspx?page=6654&section...mid...
این کتاب مجموعه ای از چهار مقالة «ایران، جامعة کوتاه مدت»، «مشروعیت و جانشینی در ... و توانایی های شخصی وارثانداشت و حتی جایگاه، مشروعیت و جانشینی شاه نیز در این ... امتیازهای مالکان و ثروت بازرگانان همواره در معرض خطر از بین رفتن در طول حیات یک ... کارگزاران نظامی بوروکراتیک آن جایگزین طبقات حاکم عصر قاجار نمی شدند آیا ما ...

14909 - راهی به سوی آسمان

rahi-besuye-aseman.ir/?page=14909
۲۶ شهریور ۱۳۹۵ ه‍.ش. - آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای ... در جوار این بقعه باغی بود که به زبیده خاتون، همسر هارون الرشید، تعلق داشت. ... را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در ۱۲۲۱ ق، داخل رواق‌ها را آینه کاری و کاشی کاری .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

بخشی از اعمال آغامحمدخان قاجار در طول دوره حکومتش - لیست اخبار

newslist.ir › اخبار › عمومی › پارسینه
۱۲ آذر ۱۳۹۴ ه‍.ش. - بخشی از اعمال آغامحمدخان قاجار در طول دوره حکومتش ..... شما که با خواندن این چند خط از یک شاه بی رحم و خون ریز و سفاک و خوک صفت درنده خو این .... رضاشاه پهلوی در مورد قاجارها یک اصطلاحی داشتبه این عنوان که در میان قاجارها دو تا مرد ..... تهرانیها باید هفت روز هفته و هر روز به مدت هفت ساعت و هفت دقیقه و هقت ثانیه رو به ...

9296 - شکارچی نرم افزار

www.orionsoftware.ir/?page=9296
۱۹ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

4055 - تنهای تنها

mfazlollahi0705.ir/?page=4055
۱۹ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

مظفرالدین شاه قاجار | دانشنامه آریانیکا: تاریخ، فرهنگ و تمدن ...

arianica.com/taxonomy/term/1399/0?page=9
ادامه داشت، میرزا محمد علی خان نیز با همان سمت سابق به همراه وی به زنجان رفت. ... لندن برد و تا سال 1306 قمریمدت 6 سال با سمت منشیگری در سفارت بود و در این مدت یکی دو ... شاه و همراهان مهمان بودند چند نفر روضه‌خوان هم آورده بودند مختصر روضه‌خوانی کردند». ... مجدداً به هندوستان، چین و آمریکا مسافرت نمود و این مسافرت مجدد او سه سالطول کشید.

امیرکبیرصدر اعظم بزرگ تاریخ ایران سلسله قاجار - انجمن های ...

forums.pichak.net/thread30561.html
۷ دی ۱۳۹۳ ه‍.ش. - امیرکبیر همسر عزت*الدوله، خواهر ناصرالدین*شاه قاجار، پدر تاج*الملوک همسر مظفرالدین*شاه ...مدت صدارت امیر کبیر ۳۹ ماه (سه سال و سه ماه) بود. ... ۴] پدر وی کربلایی قربان نام داشت و آشپز قائم مقام فراهانی بود. ... این ماموریت دو سال به طول انجامید. ... امیر به خانه میرزا آقاخان نوری رفت و فتنه با وساطت چند کس از جمله میرزا ...

حکومت زندیه – طایفه زند

zand.lak.ir/tag/حکومت-زندیه/feed/
۲۵ آذر ۱۳۹۳ ه‍.ش. - و دوره قاجار با حیات یکصد و پنجاه ساله‌اش نقش مؤثری در تحولات آتی این ... کریم‌خان بنیانگذارسلسله زندیه از تیره بگله بود و بر افراد تیره .... علی‌مردان‌خان یکی از قدرتمداران فرصت‌طلب بود، او در طول حکومت کوتاه خود ..... لطفعلی خان آخرین پادشاه زندیه: لطفعلی‌خان نوه‌ی صادق‌خان بود که به مدت شش سال سلطنت کرد.

تکیه‌ دولت؛ عرصه‌ای برای حضور اجتماعی دربار - تاریخ ایرانی

tarikhirani.ir/Modules/files/Phtml/files.PrintVersion.Html.php?...
تکیه‌ها در طول زمان در ابعاد هنری و فرهنگی و اجتماعی و سیاسی کارکردهای خاص خود را نیز یافته‌اند. در کنار تکیه‌ها و حسینیه‌های حکومتی، تکیه‌ های خانوادگی نیز از مهم ‌ترین ... و اطراف آن گذرگاهی قرار داشت برای عبور و مرور تعزیه‌خوان‌ها و حتی عبور دادن شتر و ... تکیه دولت در دوره محمدشاه قاجار ساخته شد و پس از آن به دستور ناصرالدینشاه، ...

60643 - سیستان منت

www.sistanmet.ir/?page=60643
پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را مرکز ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدمطول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

29136 - سیستان منت

www.sistanmet.ir/?page=29136
پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را مرکز ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدمطول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

پایگاه خبری نامه نیوز

www.khabarnegar.ir/export/html/37475?module=news
علی‌خان مقدم با سوار و پیاده از مراغه در رکاب شاه به هندوستان رفته و پسرش ... به همین دلیل حاج‌علی‌خان حاجب‌الدوله که از ده سالگی در دربار محمدمیرزا ولیعهد به تهران آمد به کارهای حکومتی در دربار گمارده شد. ... جهت تأمین مخارج آشپزخانه شاهی تحت نظارت داشت.4 وی در مدت خدمتگزاری در دربار .... خان ‌ملک ‌ساسانی، سیاستگزاران دوره قاجار، ص 169 .

خواجه جمالی [ جستجو در نوشتار] : دانشنامه تاریخ - نی‌ریز

neyrizema.ir/textsearch.php?portal=tarikh&search=خواجه%20جمالی
دانشنامه تاریخ » نی ریز در دوره قاجاریه » روستای خواجه جمالی از ... محمد حسین‌خان در طول حکومتش با بزرگان علم و هنر معاشرت داشت و خدماتی نیز انجام داد. ملاعبدالجواد ...

1830 - مرکز لینک ایران

www.iranlinkcenter.ir/?page=1830
۳ شهریور ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

1173 - ایرانی فون

www.irani-phone.ir/?page=1173
۱۱ شهریور ۱۳۹۵ ه‍.ش. - آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای ... در جوار این بقعه باغی بود که به زبیده خاتون، همسر هارون الرشید، تعلق داشت. ... را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در ۱۲۲۱ ق، داخل رواق‌ها را آینه کاری و کاشی کاری .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

584 - زمرد آگهی

www.zomorrodagahi.ir/?page=584
۳۱ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

1259 - بوم اف

www.bumf.ir/?page=1259
پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را مرکز ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدمطول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

مبارک به حبس ابد محکوم شد - ستاد حقوق بشر

www.humanrights-iran.ir/print-25444.aspx
۱۳ خرداد ۱۳۹۱ ه‍.ش. - مدت زمامداری حسنی مبارک که از 14 اکتبر 1981 تا 11 فوریه سال 2011 پس از ... مبارک در 11 فوریه سال 2011 و در پی اعتراضات مردمی به حکومتش از ریاست جمهوری مصر ... و همراهانش در قفس اتهامی بهطول 8×3 قرار گرفتند تا به دفاع از اتهامات خود برآیند، اما از .... سفارت ایران درقاهره تا هنگام انقراض سلسله قاجارـ1304ش .

461 - تکاب بلاگ

www.takabblog.ir/?page=461
پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را مرکز ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدمطول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

page90329 - جستوجوی فایل

searchfile.ir/?page=90329
انقلاب ۱۳۵۷ ایران حکومت مطلقه پادشاهی را در ایران سرنگون کرده و جمهوری اسلامی را جایگزین کرد. این نظام حکومتیکه در قانون اساسی مصوّب ۱۳۵۸ (و بازنگری ۱۳۶۸) تشریح ... در طول تاریخ «ایران» یکی از رایج ترین نام‌های سرزمین وجغرافیای نامهای ایران ..... دودمان پهلوی (۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷) سلسله‌ای است که پس از انحلال سلسله قاجار، بر ایران ...

1383 - باشگاه موفقیت

www.successclub.ir/?page=1383
۱۸ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای ... در جوار این بقعه باغی بود که به زبیده خاتون، همسر هارون الرشید، تعلق داشت. ... را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در ۱۲۲۱ ق، داخل رواق‌ها را آینه کاری و کاشی کاری .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

1502 - باشگاه موفقیت

www.successclub.ir/?page=1502
۱۹ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - آن هنگام برای مرقد آن دو امام گنبد و بنایی با چند حجره ساخته و خادمانی را برای ... در جوار این بقعه باغی بود که به زبیده خاتون، همسر هارون الرشید، تعلق داشت. ... را توسعه داد.۱۶ فتحعلی شاه قاجار در ۱۲۲۱ ق، داخل رواق‌ها را آینه کاری و کاشی کاری .... شهر کاظمین در طول مدت اشغال انگلیسی‌ها، هیچ‌گاه از مقاومت دست نکشید و تمامی ...

آشنایی با ارگ های ایران 1 - مجله خبری شوش مال

shooshmall.com/blog/آشنایی-با-ارگ-های-ایران-1/
۷ ساعت پیش - بناهای دو طبقه نیز در مرکز ارگ قرار گرفته اند که مقر حکومتی و مرکز سیاسی بوده ... در اطراف ارگ خیابان هایی نیز وجود داشت که مهمترین آنها خیابان ناصریه ... شد، دست کم ۱۴۰ سال پیش و در زمان ناصرالدین شاه قاجارساخته شده بود. .... مدت زمان رابطه جنسی لذتبخش | طول مدت رابطه جنسی | زمان استاندارد برای رابطه زناشویی.

دو سند از حکمرانیِ دردوره قاجار - anadilitv

www.anadilitv.com/fr/index.php/.../4730-2012-10-14-02-52-03.html
۲۳ مهر ۱۳۹۱ ه‍.ش. - دو سند از حکمرانیِ مناطق فارس، بهبهان، کهگیلویه و بنادر در دوره قاجار/ ... تلاش پادشاهان اینسلسله، همواره بر آن قرار داشت تا از حاکمان قدرتمند و مورد اعتماد ... عبدالحسین میرزا در این زمان توانست شخصاً امتیازی در 12 فصل به مدّت پنجاه سال در ... با وجودی که چند تن از فرزندانش در ابتدای حکومت رضاشاه وزیر و وکیل و امیر ...

4353 - فور ایرونی

www.4ironi.ir/?page=4353
۱۹ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

2746 - فور ایرونی

www.4ironi.ir/?page=2746
۱۹ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

3158 - فور ایرونی

www.4ironi.ir/?page=3158
۱۹ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

انقلاب اسلامی :: آشنایی با مهره نظامی کودتای 1299

22bahman.ir/show.php?page=post&id=12573
۲۰ اسفند ۱۳۹۲ ه‍.ش. - ش علیه سلطنت احمدشاه قاجار، به‌تدریج قدرت را در دست گرفت و سرانجام با ... داداش‌بیگ در مدتاقامت در آلاشت، مواظب نوش‌آفرین بود تا آسیبی به او نرسد. .... ازسوی‌دیگر سازمان نظامی قزاق کاملا زیر ذره‌بین انگلیسیها قرار داشت و هرگونه ... با پیشینیانشان می‌توان از کم‌اقتدارترین پادشاهان سلسله قاجاریه به‌حساب آورد.

5591 - تینا تولز

www.tinatools.ir/?page=5591
۱۱ شهریور ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

9843 - زمستانه

alijanilawyer.ir/?page=9843
پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را مرکز ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدمطول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

نسخه قابل چاپ - دوره متوسطه دوم دخترانه شماره 1 - مشهد

hg1.tabaar.com/Article/ViewArticle.asp?Printable=true&id...
مؤسس این سلسله اردشیر ساسانی نام داشت که با غلبه بر آخرین پادشاه اشکانی حکومت ملوک ... در منطقه سیستان حکومتیتشکیل داده و شروع به جمع آوری دیگر سربازان فراری نمودند. ... هر چند این سلسله با تکیه بر ناسیونالیسم نظامی، دیلمیان را محور ارتش قرار می داد، اما در کنار ..... فتحعلی خان قاجار مدت ها از مقربین شاه طهماسب صفوی بود.

6293 - لوک پستیو

www.lookpositive.ir/?page=6293
۱۹ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

10091 - لوک پستیو

www.lookpositive.ir/?page=10091
۲۰ مرداد ۱۳۹۵ ه‍.ش. - پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، در بخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، ... نام تهران (Taheran) در نقشه ایران در دوره افشاریه کریمخان زند به مدّت ۴ سال تهران را ... حصاری که دور تهران کشیده شد شش هزار قدم طول داشت و برای ساختمان آن و ... انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی خان قاجار چند علت داشته که مهم‌ترین آنها ...

page124842 - رمز موفقیت

ramiz.ir/?page=124842
۲۱ شهریور ۱۳۹۵ ه‍.ش. - انقلاب ۱۳۵۷ ایران حکومت مطلقه پادشاهی را در ایران سرنگون کرده و جمهوری اسلامی را جایگزین کرد. این نظام حکومتی که در قانون اساسی مصوّب ۱۳۵۸ (و بازنگری ۱۳۶۸) تشریح ... در طول تاریخ «ایران» یکی از رایج ترین نام‌های سرزمین وجغرافیای ..... دودمان پهلوی (۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷) سلسله‌ای است که پس از انحلال سلسله قاجار، بر ...

page154122 - شکوفه بهاری

rs-b.ir/?page=154122
۲۰ شهریور ۱۳۹۵ ه‍.ش. - انقلاب ۱۳۵۷ ایران حکومت مطلقه پادشاهی را در ایران سرنگون کرده و جمهوری اسلامی را جایگزین کرد. این نظام حکومتی که در قانون اساسی مصوّب ۱۳۵۸ (و بازنگری ۱۳۶۸) تشریح ... در طول تاریخ «ایران» یکی از رایج ترین نام‌های سرزمین وجغرافیای ..... دودمان پهلوی (۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷) سلسله‌ای است که پس از انحلال سلسله قاجار، بر ...

پرتال جامع علوم انسانی - مهره نظامی کودتای 1299

ensany.ir/fa/content/11692/default.aspx
ش علیه سلطنت احمدشاه قاجار، به‌تدریج قدرت را در دست گرفت و سرانجام با ... داداش‌بیگ در مدت اقامت در آلاشت، مواظب نوش‌آفرین بود تا آسیبی به او نرسد. .... ازسوی‌دیگر سازمان نظامی قزاق کاملا زیر ذره‌بین انگلیسیها قرار داشت و هرگونه تحرک و ... را در مقایسه با پیشینیانشان می‌توان از کم‌اقتدارترین پادشاهان سلسله قاجاریه به‌حساب آورد.

مختصات اقتصادی ایران در دو مقام سلطه و زیر سلطه و دو ... - ...

www.didgah.net/maghalehMatnKamel.php?id=4448
اینجانب در حد ی که چند سلسله مقاله اقتضا و گنجایش دارد ؛ برای روشن ساختن ویژه گی ... تا آخر دوره رضا شاه 3- از دوره دکتر مصدق و بررسی سیاست اقتصاد بودن نفت وی تا ... از قرن چهارم تا حمله مغول اقتصاد ایران چنان قدرت جذب و ادغام و تکاثری داشت که نه .... فرهنگی قطع رابطه کرد و بتدریج که در عصر قاجار تجزیه شد و زیر سلطه اقتصاد ...

گلستان دارت

golestandart.ir/?2211
انقلاب ۱۳۵۷ ایران حکومت مطلقه پادشاهی را در ایران سرنگون کرده و جمهوری اسلامی را ... در طول تاریخ «ایران» یکی از رایج ترین نام‌های سرزمین وجغرافیای نامهای ایران بوده‌است. .... بر پایه برخی منابع مادها میان سده‌های ۹ تا ۷ پیش از میلاد حکومتی یکپارچه برای ..... دودمان پهلوی (۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷) سلسله‌ای است که پس از انحلال سلسله قاجار، بر ایران ...

شهر تاریخی و زیبای اصفهان در گذر زمان (عکس)

rozane.avablog.ir/.../شهر+تاریخی+و+زیبای+اصفهان+در+گذر+زمان+(عک...
۲۲ ساعت پیش - پس از آنها اصفهان قلمرو سلسله شیعه مذهب آل بویه شد. ... بارو تا چند سال پیش میان دروازه طوقچی و دروازه جوباره وجود داشت ولی امروزه به ... محاصره شهر توسط طغرل بیش از چهار سال طول کشید ولی سرانجام طغرل ... این پادشاه و وزیر و اعیان دیگر سلجوقی در اصفهان ابنیه بزرگی ساخته ..... عکس هایی از مدل کفش پاشنه دار مجلسی ...

عشایر تبعید پهلوی آنان لرستان سادات حکومت پهلوی عشایر ...

weblog24.gdn/.../عشایر-تبعید-پهلوی-آنان-لرستان-سادات-حکومت-پهلو...
د تا روستاییان و عشایری را که به مدت ۹ سال حق بیمه اجتماعی خود را پرداخت کرده اند از ... امور آرد و غله نهبندان حضور داشت، گفت شغل عشایر دامداری است و تقریبا 3 برابر دیگر ... قدرت محمدرضا را چند برابر کرده به نحوی که از سال 32 به بعد شرایط حکومتی و ... در سال 1304 و در مجلس موسسان حکومت از قاجار به پهلوی تغییر می کند،علت نام ...

پولوم | مثنوی معنوی جایگاه اصلاحی او | جستجو |

polom.ir/list/مثنوی+معنوی+جایگاه+اصلاحی+او.html
فراخوان ثبت نام سلسله جلسات تفسیر مثنوی معنوی ... وی در سفری پس از اتمام حج به هندوستان مسافر کرد و جزء شاعرانشاه جهان شد. ... کلی فکر خدا زیاد در طول روز تو ذهنم میاد ولی نکته اینه که این بعد مادیه کاملا عمود نیست که هیچ کاری ... مربی ِ باشگاهم چند حرکت ِ اصلاحي یادم داده بود و آن زمان می‌ایستاد بالای سرم تا تک تک همه را به دقت ...

ندا یاسی افغانی - rss

post-f-b-rzb.soghady.ir/list/ندا+یاسی+افغانی.html
بالاخره بعد از مدت ها یه آدم حسابی تو زندگی من پیدا شد! چند وقت پیش داشتم تو خیابون میرفتم که نرسیده به چهارراه اذر،متوجه شدم که یکی داره .... برای اولین بار در طول سالهای اخیر، این کمپانی امسال رنگ ياسي و بنفش را به عنوان رنگ مد و فشن سال انتخاب کرد ... دختر افغان که در ورامین توسط پسر همسایه که هفده سال داشت مورد تجاوز قرار ...

زیر بم زندگی شخصی ناصرالدین شاه - فارسی فان

www.far30-fun.ir/search/?q=زیر+بم+زندگی+شخصی...شاه
او کتابخانهٔ بزرگی داشت و در آن کتاب های نفیس خطی جمع می کرد. ... صنعت عکاسی حدودا یک سال پس از به سلطنت رسیدن ناصرالدين شاه قاجار در سال 1246 (1849 ... البته او علاوه بر مدت زیاد حکومتش، سفرهایش به فرنگ و تعداد زن‌هایش، به‌خاطر علاقه‌ای که ... به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه شهروند، چند روز پیش زنی نزد مأموران پلیس ...

ایل بختیاری بختیار عزالدوله دیلمی

parsblogs.ir/tag/ایل+بختیاری+بختیار+عزالدوله++دیلمی.html
سالها دل طلب جام جم از ما می کرد آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می کرد ... سردار اسعد بختياري: از سران انقلاب مشروطه و وزیر جنگ (قاجار) ... تاریخ بختياري (1)امیر بهرام شاه آسترکی (مشهور به بهرامسَر) جد امجد تیره بهرامسری آسترکی فرزند ... بگوید دستت بنویسد امروز می خواهم بنا به توصیه استاد گرانقدر دكتر بختياري چند سطری بنویسم.

کافینت دانشجو (اندیشه) پروژه حقوق با موضوع تفاوت شركت ...

20bestfile.sellfile.ir/prod-600633-پروژه+حقوق+با+موضوع+تفاوت+شرك...
نخستين وزارتخانه ايران در دورة فتحلي شاه قاجار در سال 1239 ه . ... كلا ً روندي رو به افزايش داشت كه حاكي از ورود فعاليت هاي جديدي به حوزه تكاليف دولت ها بود . ... در چند دهه اخير وزارت خانه ها و سازمانهاي اداري گسترش چشمگيري داشته اند و عملاً عرصه هاي .... نوع فایل: word قابل ویرایش 90 صفحه مقدمه: انسان در طول تاريخ از انواع انحراف ها و ...

جلسه هفت هیئت حسین ع فریدونکنار در | نتیجه جستجو | ...

weblogyar.xyz/list/جلسه-هفت-هیئت-حسین-ع-فریدونکنار-در
به نام خداوند جان و دراز و رمز ماندگاری عاشور ش از هزار و چند صد سال قبل حسين ع در حالی ... مذهبی شهرستانسلسله در این جشن یزرگ حضور داشتند و همانند گذشته با همک ... حسين علیه السلام بادِروا بِصِحَّةِ الأجسامِ فی مُدَّةِ الأعمارِ ؛ حسين علیه السلام در مدّت عمر ... و دو شب زمان می‌برد، در تمام طول مسیر پیاده‌روی نجف تا کربلا، تیرهای چراغ برقی به ...

نخستین دوربین عکاسی چگونه وارد ایران شد - خبر روز

khabareruz.xyz/search/?q=نخستین+دوربین+عکاسی+چگونه+وارد...
چند ماه پیش سونی از سه گوشی پرچمدار خود یعنی زد۵، زد۵ کامپکت و زد۵ پریمیوم پرده ... عباس مشهدی‌زاده گفت: در دوران قاجار ناصرالدین شاه ۵ بار به لندن رفت و در یکی از ... لرزش گیر اپتیکال یکی از قابلیت‌های مفید دوربين‌های دیجیتال است که مدت زیادی ... حکومتش، سفرهایش به فرنگ و تعداد زن‌هایش، به‌خاطر علاقه‌ای که به عکاسي داشت و ...

حرف مردم با خمینی on Instagram

https://mulpix.com/instagram/حرف_مردم_با_خمینی.html
در صورتی که شاه ایران، خیلی ... . من نمیدونم این ناسیونالیست ها…. . ◁️چطور حرف از #خاک ایران میزنن… در صورتی که شاه ایران، خیلی راحت بحرینو به انگلیسی ها داد!

شاهزاده ی دیوانه ی قاجار و اقدامات او

tebyan.tv/newindex.aspx?pid=306301
۱۸ آبان ۱۳۹۴ ه‍.ش. - از شاهزادگان دوره قاجاریه، مسعود میرزا ظل السلطان، پسر ارشد ناصرالدین شاه، از نظر تمول و ثروت و طول مدت حکمرانی و قدرت، یکی از رجال شاخص و منحصر به فردی ... وی در طول مدت عمر خود، سی و چهار سال متوالی حاکم اصفهان و قریب چهل و پنج سال ... سرباز در اختیار داشت و اصرار داشت تا وزارت جنگ به او واگذار شود اما شاه که از ...
 

 

برای اطلاع رسانی زودتر از قرار گیری لینک ها و جواب مسابقات و دیگر اخبار عضو کانال زیر شوید

به کانال تلگرام سایت ما بپیوندید

دسته بندي: مسابقه پیامکی,
برچسب ها : مسابقه ,

تبلیغات

مطالب مرتبط :

ارسال نظر

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:):(;):D;)):X:?:P:*=((:O@};-:B/:):S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟[حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی